Neemt het aantal mensen dat alcohol gebruikt toe of af?

Totale consumptie is stabiel, maar met onderliggende verschuivingen

Het totale alcoholgebruik per hoofd van de bevolking is in de jaren negentig gestabiliseerd. Het steeg vanaf begin jaren zestig tot een piek rond 1980 en is daarna in de jaren tachtig gedaald tot ongeveer het huidige niveau van tegen de 8 liter pure alcohol per hoofd van de bevolking per jaar (7,6 liter in 2009, zie tabel 1). Er is wel sprake van onderliggende verschuivingen in het type drank; de wijnconsumptie stijgt, terwijl de consumptie van gedistilleerd en bier juist daalt (zie tabel 1). Het aandeel mensen in de bevolking dat aangeeft wel eens alcohol te drinken, is de afgelopen tien jaar licht gedaald van 84% in 2000 tot 80% in 2009 (CBS StatLine, 2011). Het percentage mensen dat in de afgelopen maand gedronken heeft, was tussen 1997 en 2005 stabiel. Alleen in 2009 deed zich een lichte daling voor (Van Laar et al., 2011).

Zwaar alcoholgebruik onder volwassenen licht gedaald

Het percentage mannen en vrouwen van twaalf jaar of ouder met zwaar alcoholgebruik is sinds 2001 licht gedaald van 14% tot 10% van de bevolking (CBS StatLine, 2011). Deze daling is vooral zichtbaar bij jonge mannen van 18-24 jaar (Van Laar et al., 2011). Overigens hoeft dit niet over dezelfde groep mensen te gaan. Een groot gedeelte van de mensen die op enig moment een ongezond consumptieniveau of drinkpatroon hebben, gaat na enkele jaren minder drinken. Andersom zijn er mensen die vanuit een laag alcoholgebruik op een bepaald moment in hun leven overgaan op een ongezond of meer risicovol gebruik (Dekker et al., 2006; Van Dijck & Knibbe, 2006; Verdurmen et al., 2003).

Zie voor meer informatie over de gebruikte gegevens: Achtergrondinformatie bij de gegevensbronnen

Zie voor meer informatie over alcoholgebruik in Nederland het hoofdstuk 'Alcohol' in het Jaarbericht Nationale Drug Monitor 2010 (Van Laar et al., 2011) van het Trimbos-instituut.

Voor meer over trends in alcoholgebruik in het verkeer, zie: Neemt het aantal mensen dat onveilig verkeersgedrag vertoont toe of af?

Steeds minder jongeren drinken alcohol

Sinds 2003 neemt het percentage 12-16-jarigen dat ervaring heeft met alcohol af (zie figuur 1). Dit geldt voor alle leeftijden, behalve voor de 16-jarigen (Van Dorsselaer et al., 2010). Ook het percentage recente drinkers (jongeren die hebben gedronken in de afgelopen maand) daalt. Dit geldt ook voor de jongste groep tot 15 jaar, maar niet voor de 16-jarigen. Mogelijk heeft de daling in alcoholgebruik bij jongeren onder de 16 jaar te maken met de boodschap die de laatste jaren wordt uitgedragen om voor het 16e jaar geen alcohol te drinken.

Binge drinken niet verminderd sinds 2003

Het percentage jongeren van 12-16 jaar dat in de afgelopen maand aan binge drinken heeft gedaan (meer dan vijf glazen per gelegenheid), is sinds 2003 niet veranderd (zie figuur 1). Dit percentage heeft betrekking op de recente drinkers: jongeren die in de afgelopen maand gedronken hebben. Het aandeel binge drinkers onder de recente drinkers is tussen 2003 en 2005 gestegen, maar daarna weer gedaald tot het niveau van 2003 (Van Dorsselaer et al., 2010). Het percentage binge drinkers onder alle jongeren is wel gedaald van 36% in 2003 naar 26% in 2009.

Het aantal jongeren van 16 jaar en jonger dat in het ziekenhuis is opgenomen vanwege aan alcohol gerelateerde problemen is tussen 2001 en 2009 verdrievoudigd. In 2001 ging het om 180 jongens en 83 meisjes; in 2009 waren het 496 jongens en 391 meisjes (Van Laar et al., 2011). Dit is gebaseerd op een registratie van klinische en dagopnamen van de Dutch Hospital Data van Kiwa Prismant.