U bevindt zich op:Nationaal Kompas Volksgezondheid›Gezondheidsdeterminanten›Leefstijl›Alcoholgebruik›Alcoholgebruik samengevat
Alcoholgebruik hangt samen met ongeveer zestig verschillende aandoeningen. Het heeft negatieve effecten op bijna alle organen van het menselijk lichaam. Vrouwen zijn gevoeliger voor alcoholgerelateerde schade dan mannen en kinderen en ouderen zijn gevoeliger dan volwassenen. Er is een klein aantal aandoeningen waarop het drinken van één tot enkele glazen alcohol per dag een risicoverlagend effect heeft. Dit geldt alleen bij mensen van middelbare leeftijd, die dagelijks zeer matig drinken.
Het merendeel (80%) van de Nederlandse bevolking boven de 12 jaar dronk in 2009 wel eens alcohol. Een vijfde van de bevolking drinkt dus geen alcohol. Van de scholieren van 12-16 jaar heeft tweederde wel eens alcohol gedronken; 37% dronk in 2009 in de afgelopen maand alcohol.
Ongeveer 10% van de Nederlanders boven de 12 jaar was in 2009 een zware drinker (17% van de mannen en 4% van de vrouwen). Zwaar drinken betekent dat iemand minimaal eenmaal per week zes glazen of meer drinkt. Zwaar drinken komt het meest voor bij mannen en vrouwen van 15-25 jaar.
Zwaar drinken komt meer voor bij mannen en vrouwen met een lage opleiding dan bij hoogopgeleiden. Ook bij jongeren geldt dat scholieren van 12-16 jaar met een lager schoolniveau vaker en meer drinken dan scholieren met een hoger schoolniveau. Er zijn minder drinkers onder Marokkanen en Turken dan onder autochtone Nederlanders. Dit geldt zowel voor volwassenen als voor jongeren.
In 2009 had een kwart van de scholieren van 12-16 jaar in de afgelopen maand wel eens vijf of meer glazen alcohol per keer gedronken (binge drinken). Onder de scholieren die in de afgelopen maand gedronken hebben, deed tweederde in die maand ook aan binge drinken.
Sinds 2003 neemt het percentage 12-16-jarigen dat ervaring heeft met alcohol af. Ook neemt het percentage recente drinkers (in de afgelopen maand) af. Deze dalingen gelden voor alle leeftijden, behalve voor de 16-jarigen. Het percentage binge drinkers onder jongeren is sinds 2003 niet verminderd. Bij volwassenen is zowel het aandeel zware drinkers als het percentage mensen dat wel eens drinkt, licht gedaald.
Het alcoholgebruik in Nederland is laag ten opzichte van de rest van Europa. Nederlandse jongeren scoren daarentegen hoog ten opzichte van andere Europese landen als het gaat om vaak drinken en veel per keer drinken.
Preventie van schadelijk alcoholgebruik gebeurt op verschillende manieren, zoals via regelgeving, voorlichting en kortdurende psychosociale interventies. Een integrale aanpak vergroot de kans op succes. Jongeren zijn de belangrijkste doelgroep voor preventie van schadelijk alcoholgebruik.
Maatregelen die de beschikbaarheid van alcohol beperken, zoals het verhogen van de minimumleeftijd om alcohol te kopen, lijken de alcoholverkoop te verminderen. Ook een prijsverhoging van alcohol leidt tot daling van de alcoholverkoop en –consumptie. Alcoholreclame leidt juist tot een toename van de alcoholconsumptie van jongeren.
Massamediale campagnes gericht op alcohol laten meestal wel een effect op kennis en houding zien, maar niet op het alcoholgebruik zelf. Er is weinig wetenschappelijke bewijs voor de effectiviteit van voorlichting over alcoholgebruik via schoolprogramma’s, met uitzondering van het programma Gezonde School en Genotmiddelen.
Kortdurende psychosociale interventies door de huisarts zijn effectief in het verminderen van schadelijk alcoholgebruik. Het bereik van kortdurende interventies is echter laag. Van internetinterventies voor mensen met schadelijk alcoholgebruik zijn tot nu toe voornamelijk kortdurende effecten aangetoond.
