Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Alcoholgebruik

Kort en bondig

De determinant, gezondheidsgevolgen en oorzaken

Omvang van het probleem

Preventie en beleid

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Alamian A, Paradis G.Clustering of chronic disease behaviorial risk factors in Canadian children and adolescents. Prev. Med., 2009; 48: 493-99.
  • Alati R, Lawlor DA, Najman JM, Willimas GM, Bor W, O’Callaghan M.Is there really a ‘J-shaped’ curve in the association between alcohol consumption and symptoms of depression and anxiety? Findings from the Mater-University Study of pregnancy and its outcomes. Addiction, 2005; 100: 643-651.
  • Anderson P, Baumberg B. Alcohol in Europe: a public health perspective. London: Institute of Alcohol Studies,2006.
  • Anderson P, Bruijn A de, Angus K, Gordon R, Hastings G.Impact of Alcohol Advertising and Media Exposure on Adolescent Alcohol Use: A Systematic Review of Longitudinal Studies. [Epub ahead of print]. Alcohol Alcohol, 2009; (Jan 14).
  • Anderson P, Chisholm D, Fuhr DC.Effectiveness and cost-effectiveness of policies and programmes to reduce the harm caused by alcohol. Lancet, 2009e; 373: 2234-46.
  • Babor TF, Caetano R, Casswell S, Edwards G, Giesbrecht N, Graham K, et al.Alcohol: No ordinary commodity. Research and public policy. Oxford: University Press, 2003.
  • Baer JS, Sampson PD, Barr HM.A 21-year longitudinal analysis of the effects of prenatal alcohol exposure on young adult drinking. Arch Gen Psychiatry, 2003; 60: 377-385.
  • Bagnardi V, Zatonski W, Scotti L, Vecchia C la, Corrao G.Does drinking pattern modify the effect of alcohol on the risk of coronary heart disease? Evidence from a meta-analysis. J Epidemiol Community Health, 2008; 62: 615-619.
  • Bellis MA, Hughes K, Morleol M, Tocquel K, Hughes S, Allen T, et al.Predictors of risky alcohol consumption in schoolchildren and their implications for preventing alcohol-related harm. Subst Abuse Treat Prev Policy, 2007; 2(15).
  • Berg M van den, Schoemaker CG (red.). Effecten van preventie. Deelrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061007. Bilthoven: RIVM,2010.
  • Bieleman B, Kruize A, Zimmerman C.Monitor: Alcoholverstrekking jongeren 2011. Groningen-Rotterdam: Intraval, 2012.
  • Bieleman B, Maarsingh H, Meijer G.Aangeschoten wild, onderzoek naar jongeren, alcohol, drugs en agressie tijdens het uitgaan. Groningen: Intraval, 1998.
  • Bobak M, Room R, Kubinova R, Malyutina S, Pajak A, Kurilovitch S, et al.Contribution of drinking patterns to differences in rates of alcohol related problems between three urban populations. J Epidemiol Community Health, 2004; 58: 238-242.
  • Boon B, Risselada A, Huiberts A, Riper H, Smit F.Curbing alcohol use in male adults through computer generated personalized advice: randomized controlled trial. J Med Internet Res, 2011; 13: e43.
  • Brand DA, Saisana M, Rynn LA, Pennoni F, Lowenfels AB.Comparative analysis of alcohol control policies in 30 countries. PLoS Med, 2007; 4: e151.
  • Britton A, McKee M.The relation between alcohol and cardiovascular disease in Eastern Europe: explaing the paradox. Journal of Epidemiological Community Health, 2000; 54: 328-32.
  • Campbell CA, Hahn RA, Elder R, Brewer R, Chattopadhyay S, Fielding J, et al.The effectiveness of limiting alcohol outlet density as a means of reducing excessive alcohol consumption and alcohol-related harms. Am J Prev Med, 2009; 37: 556-69.
  • Cargiulo T.Understanding the health impact of alcohol dependence. Am J Health-Syst Pharm, 2007; 64(Supll 3): s5-s11.
  • Carpenter-Hyland EP, Chandler J.Adaptive plasticity of NMDA receptors and dendritic spines: Implications for enhanced vulnerability of the adolescent brain to alcohol addiction. Pharmacol Biochem Behav, 2007; 86: 200-208.
  • CBO, Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg.Multidisciplinaire richtlijn 'Stoornissen in het gebruik van alcohol'. Utrecht: Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO & Trimbos-instituut, 2009b.
  • Chaloupka FJ, Grossman M, Saffer H. The effects of price on alcohol consumption and alcohol-related problems. Alcohol Res Health,2002;: 22-34.
  • Chen L, Gallicchio L, Boyd-Lindsley K, Tao X, Robinson KA, Kim Lam T, et al.Alcohol consumption and the risk of nasopharyngeal carcinoma: A Systematic Review. Nutrition and Cancer, 2009a; 61(1): 1-15.
  • Chisholm D, Rehm J, Ommeren M van, Monteiro M. Reducing the global burden of hazardous alcohol use: a comparative cost-effectiveness analysis. Journal of Studies Alcohol,2004; 65: 782-793.
  • Chong EWT, Kreis AJ, Wong TY, Simpson JA, Guymer RH.Alcohol consumption and the risk of age-related macular degeneration: A systematic review and meta-analysis. Am J Ophthalmol, 2008; 145(4): 707-715.
  • Cuijpers P, Jonkers R, Weerdt I de, Jong A de.The effects of drug abuse prevention at school: the 'Healthy School and Drugs' project. Addiction 2002; 97(1): 67-73.
  • Currie C, Gabhainn SN, Godeau E, Roberts C, Smith R, Currie D (red.).Inequalities in young people's health. HBSC International report from the 2005/2006 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2008.
  • Currie C, Zanotti C, Morgan A, Currie D, Looze M de, Roberts C, et al. (red.). Social determinants of health and well-being among young people. Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) study: international report from the 2009/2010 survey. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe,2012; (Health Policy for Children and Adolescents, No.
  • Dekker E, Dalen WE van, Kuunders MMAP, Mulder J.Beleid onder invloed. Alcoholpreventiebeleid in Nederland. Utrecht: STAP, 2006.
  • Dijck D van, Knibbe RA.De incidentie, remissie en chroniciteit van probleemdrinken in de algemene Nederlandse bevolking. Maastricht: Universiteit Maastricht, 2006.
  • Dijkshoorn H.Ongezonde leefgewoonten in Amsterdam. Amsterdam: GG&GD/EDG, 2002.
  • Dorsselaer S van, Looze M de, Vermeulen-Smit E, Roos S de, Verdurmen J, Bogt T ter, et al.HBSC 2009. Gezondheid, welzijn en opvoeding van jongeren in Nederland. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010.
  • Dotinga A.Drinking in a Dry Culture: Alcohol use among second-generation Turks and Moroccans: measurements and results (thesis). Rotterdam: Erasmus Universiteit Rotterdam, 2005.
  • DPC & TNS NIPO, Dienst Publiek en Communicatie & TNS NIPO.Eindrapportage campagne 'Alcohol en Opvoeding'. Den Haag: DPC, 2007.
  • Drobes DJ.Concurrent alcohol and tobacco dependence: mechanisms and treatment. Alcohol Res Health, 2002: 136-142.
  • EC, European Commission.Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's. Een EU-strategie ter ondersteuning van de lidstaten bij het beperken van aan alcohol gerelateerde schade. Brussel: EC, 2006a; 625.
  • EC, European Commission. Charter establishing the European Alcohol and Health Forum. EC,2007b.
  • EC, Europese Commissie. EU citizens´ attitudes towards alcohol: special Eurobarometer 331. Brussel: Europese Commissie,2010.
  • EC, Europese Commissie. Excise Duty Tables. Part I: Alcoholic beverages. REF 1.035. July 2012. Europese Commissie,2011.
  • Engels RC, Hermans R, Baaren RB van, Hollenstein T, Bot SM.Alcohol portrayal on television affects actual drinking behaviour. Alcohol, 2009; 44: 244-249.
  • EP, Europees Parlement.Resolutie van het Europees Parlement van 5 september 2007 over een EU-strategie ter ondersteuning van de lidstaten bij het beperken van aan alcohol gerelateerde schade. Straatsburg: EP, 2007.
  • Ergo Research Intelligence.Rijden onder invloed in Nederland in 1999-2008. Delft: Directoraat-Generaal Rijkswaterstaat, Dienst Verkeer en Scheepvaart DVS, 2009.
  • Faes F, Shamburg Z.Lokaal alcoholbeleid; Resultaten quickscan. Utrecht: Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid, 2009.
  • Fillmore KF, Stockwell T, Chikritzhs T, Bostrom A, Kerr W.Moderate alcohol use and reduced mortality risk: systematic error in prospective studies and new hypothesis. Ann Epidemiol, 2007; 17(5): 16-23.
  • Friesema IHM, Zwietering PJ, Veenstra MY, Knottnerus JA, Garretsen HFL, Lemmens PHHM.Alcohol intake and cardiovascular disease and mortality: the role of pre-existing disease. J Epidemiol Community Health, 2007; 61: 441-446.
  • Friesema IHM.Alcohol and cardiovascular disease: a longitudal study on impact of intake measurement and health status. Maastricht: Universiteit Maastricht, 2006.
  • Garretsen HFL.Probleemdrinken. Dissertatie. Lisse: Swets & Zeitlinger, 1983.
  • Gezondheidsraad.Risico's van alcoholgebruik bij conceptie, zwangerschap en borstvoeding. Den Haag: Publicatie, 2005b; 22.
  • Gezondheidsraad.Richtlijnen goede voeding 2006 - achtergronddocument. Den Haag: Gezondheidsraad, 2006; 08.
  • GISAH Global Information System on Alcohol and Health .
  • Goldman D, Oroszi G, Ducci F.The genetics of addictions: uncovering the genes. Nat Rev Genet, 2005; 6(7): 521-32.
  • Harbers MM, Wilk EA van der, Kramers PGN, Kuunders MMAP, Verschuuren M, Eliyahu H, et al. Dare to Compare! Benchmarking Dutch health with the European Community Health Indicators (ECHI). RIVM-rapport nr. 270051011. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2008.
  • Hearst M O, Fulkerson JA, Maldonado-Molina MM, Perry CL, Komro KA.Who needs liquor stores when parents will do? The importance of social sources of alcohol among young urban teens. Prev Med, 2007; 44: 471-476.
  • Hibell B, Andersson B, Bjarnason T, Ahlström S, Balakireva O, Kokkevi A, et al.The ESPAD Report 2003; Alcohol and Other Drug use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: CAN/Pompidou Group of the Council of Europe, 2004.
  • Hibell B, Guttormsson U, Ahlström S, Balakireva O, Bjarnason T, Kokkevi A, et al. The 2007 ESPAD Report - Substance Use Among Students in 35 European Countries. Stockholm: The Swedish Council for Information on Alcohol and Other Drugs (CAN).2009; 408
  • Hoeymans N, Melse JM, Schoemaker CG (red.). Gezondheid en determinanten. Deelrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061006. Bilthoven: RIVM,2010.
  • Holder HD.Effective alcohol policy for the community and nation: what science tells us. Presentatie. Maastricht: Studieconferentie: Minder drank met meer beleid, 2006.
  • Hoof J van, Krokké J.Alcoholverkoop aan jongeren. Een landelijk nalevingsonderzoek. Enschede: Universiteit Twente, 2011.
  • Jones L, James M, Jefferson T, Lushey C, Morleo M, Stokes E, et al.A review of the effectiveness and cost-effectiveness of interventions delivered in primary and secondary schools to prevent and/or reduce alcohol use by young people under 18 years old. London: NICE, 2007b.
  • Kaner E, Bland M, Cassidy P, Coulton S, Deluca P, Drummond C, et al.Screening and brief interventions for hazardous and harmful alcohol use in primary care: a cluster randomised controlled trial protocol. BMC Public Health, 2009; 9: 287.
  • Karlsson T, Österberg E.A scale of formal alcohol control policy in 15 European Countries. Nordic Studies on Alc and Drugs (Eng. Suppl) 2001; 18: 117-131.
  • Kerr-Corrêa F, Igami TZ, Hiroce V, Tucci AM.Patterns of alcohol use between genders: a cross-cultural evaluation. J Affect Disord, 2007; 102: 265-75.
  • Kessler RC, Nelson CB, McGonagle KA, Edlund MJ, Frank RG, Leaf PJ.The epidemiology of co-occurring addictive and mental disorders: implications for prevention and service utilization. Am J Orthopsychiatry 1996; 66 (1), 17-31.
  • Klatsky AL, Udaltsova N.Alcohol drinking and total mortality risk. Ann Epidemiol, 2007; 17(5S): S63-S67.
  • Knibbe RA, Joosten J, Choquet M, Derickx M, Morin D, Monshouwer K.Culture as an explanation for substance-related problems: a cross-national study among French and Dutch adolescents. Soc Sci Med, 2007; 64: 604-16.
  • Knibbe RA, Joosten J, Derickx M, Choquet M, Morin D, Monshouwer K, et al.Perceived availability of substances, substance use and substance-related problems: a cross national study among French and Dutch adolescents. Journal of Substance Use, 2005; 10(2-3): 151-163.
  • Koning IM, Vollebergh WAM, Smit F, Verdurmen JEE, Eijnden RJJM van den, Bogt TFM ter, et al.Preventing heavy alcohol use in adolescents (PAS): cluster randomized trial of a parent and student intervention offered separately and simultaneously. Addiction, 2009; 104: 1669-78.
  • Laar MW van, Cruts AAN, Verdurmen JEE, Ooyen-Houben MMJ van, Meijer RF (red.).Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2007. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008.
  • Li MD, Burmeister M.New insights into the genetics of addiction. Nat Rev Genet, 2009; 10(4): 225-31.
  • Meerkerk G, Aarns T, Dijkstra R, Weisscher P, Njoo K, Boomsma L.NHG-Standaard Problematisch Alcoholgebruik (Tweede herziening). Huisarts Wet, 2005; 48: 284-285.
  • Meijer SA, Smit F, Schoemaker C, Cuijpers P. Gezond verstand: evidence-based preventie van psychische stoornissen. RIVM-Rapport nr. 270672001; VTV Themarapport. Bilthoven/Utrecht: RIVM/Trimbos-instituut,2006.
  • Middleton Fillmore K, Chikritzhs T, Stockwell T, Bostrom A, Pascal R.Alcohol use and prostate cancer: A meta-analysis. Mol Nutr Food Res, 2009; 53: 240–255.
  • Monshouwer K, Dorsselaer S van, Os J van, Drukker M, Graaf R de, Bogt T ter, et al.Ethnic composition of schools affects episodic heavy drinking only in ethnic-minority students. Addiction, 2007; 102: 722-729.
  • Monshouwer K, Verdurmen J, Dorsselaer S van, Smit E, GorterA, Vollebergh W.Jeugd en riskant gedrag 2007. Kerngegevens uit het peilstationsonderzoek scholieren. Roken, drinken, drugsgebruik en gokken onder scholieren vanaf tien jaar. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008.
  • Moyer A, Finney JW, Swearingen CE, Vergun P.Brief interventions for alcohol problems: a meta-analytic review of controlled investigations in treatment-seeking and non-treatment-seeking populations. Addiction, 2002; 97: 279-292.
  • Nazareth I, Walker C, Ridolfi A, Aluoja A, Bellon J, Geerlings M, et al.Heavy episodic drinking in europe: a cross section study in primary care in six European countries. Alcohol Alcohol, 2011; 46(5): 600-6.
  • NIAAA, National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism. The Genetics of Alcoholism. Rockville: Alcohol Alert,2003; 60.
  • NIGZ, Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie.Alcohol en ouderen. Factsheet. Woerden: NIGZ, 2005g.
  • Österberg E, Karlsson T (red.).Alcohol policies in EU member states and Norway. A collection of country reports. Helsinki: Stakes, 2002.
  • PVA, Partnership Vroegsignalering Alcohol.Probleemdrinken aangepakt! Actieplan van het Partnership vroegsignalering Alcohol. Utrecht: PVA, 2007.
  • Rehm J, Graham K, Monteiro M, Gmel G, Sempos CT.The relationship of average volume of alcohol consumption and patters of drinking to burden of disease: an overview. Addiction, 2003; 98: 1209-1228.
  • Rehm J, Room R, Monteiro M, Gmel G, Graham K, Rehn N, et al.Alcohol use. In: Ezzati M, Lopez AD, Rodgers A, Murray CHL (red). Comparative quantification of health risks: global and regional burden of disease attributable to selected major risk factors. Geneva: WHO, 2004; 1.
  • Riper H, Kramer J, Smit F, Conijn B, Schippers G, Cuijpers P.Web-based self-help for problem drinkers: A pragmatic randomized trial. Addiction 2008; 103(2): 218-227.
  • Rooij AJ van, Schoenmakers TM, Mheen D van de. Nationaal Prevalentie Onderzoek Middelengebruik 2009: kerncijfers 2009. Rotterdam: IVO. Rotterdam: IVO,2011.
  • Room R, Babor T, Rehm J.Alcohol and public health. Lancet, 2005; 365: 519-530.
  • Saffer H, Dave D.Alcohol advertising and alcohol consumption by adolescents. Health Econ, 2006; 15: 617–37.
  • Schrijvers CTM, Schoemaker CG (red.). Spelen met gezondheid. Leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd. RIVM-rapport nr. 270232001. Bilthoven: RIVM,2008; 85-107.
  • Schutten M, Eijnden RJJM, Knibbe RA.Onderzoeksrapportage Alcohol en Werk. Doetinchem: IVO. Reed Business Information bv, 2003.
  • Smit E, Verdurmen J, Monshouwer K, Smit F.Family interventions and their effect on adolescent alcohol use in general populations; a meta-analysis of randomized controlled trials. Drug Alcohol Depend, 2008a; 97: 195-206.
  • STAP, Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid.Sluitingstijdenbeleid. Utrecht: STAP, 2008.
  • STAP, Stichting Alcoholpreventie.Onderzoek alcohol & zwangerschap. Utrecht: STAP, 2007.
  • Tariq L, van den Berg M, Hoogenveen RT, van Baal PH. Cost-effectiveness of an opportunistic screening programme and brief intervention for excessive alcohol use in primary care. PLoS One2009a; 4(5): e5696
  • Toomey TL, Lenk KM, Wagenaar AC.Environmental policies to reduce college drinking: an update of research findings. J Stud Alcohol Drugs, 2007; 68: 208-19.
  • Toomey TL, Wagenaar AC.Environmental policies to reduce college drinking: options and research findings. J Stud Alcohol Suppl, 2002;: 193-205.
  • Trimbos Instituut Nationale Drug Monitor, Jaarbericht 2011. Utrecht,2012.
  • van Laar MW, Cruts AAN, van Ooyen-Houben MMJ, Meijer RF, Croes EA, Brunt T, Ketelaars APM Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2010. Utrecht: Trimbos-Instituut2011.
  • Verdurmen J, Abraham M, Planije M, Monshouwer K, Dorsselaer S van, Schulten I, et al.Alcoholgebruik en jongeren onder de 16 jaar: schadelijke effecten en effectiviteit van alcoholinterventies. Utrecht: Trimbos-instituut, 2006b.
  • Verdurmen J, Monshouwer K, Dorsselaer S van.Bovenmatig drinken in Nederland: uitkomsten van de 'Netherlands mental health survey and incidence study' [Nemesis]. Utrecht: Bureau NDM, 2003.
  • Vorst H van der, Engels RC, Deković M, Meeus W, Vermulst AA.Alcohol-specific rules, personality and adolescents' alcohol use: a longitudinal person-environment study. Addiction, 2007; 102(7): 1019-20.
  • Wagenaar AC, Lenk KM, Toomey TL.Policies to reduce underage drinking. A review of the recent literature. Recent Dev Alcohol, 2005; 17: 275-97.
  • Wagenaar AC, Salois MJ, Komro KA.Effects of beverage alcohol price and tax levels on drinking: a meta-analysis of 1003 etstimates from 112 studies. Addiction, 2009; 104(2): 179-190.
  • Wagenaar AC, Toomey TL.Effects of minimum drinking age laws: review and analyses of the literature from 1960 to 2000. J Stud Alcohol Suppl, 2002;: 206-25.
  • Wendel-Vos GCW, Picavet HSJ, Gelder BM van, Tijhuis MAR, Droomers M. Een exploratie van risicogroepen en samenhang met omgeving, gezondheid en zorggebruik. RIVM-rapport nr. 2603010008. Bilthoven: RIVM,2007c.
  • White IR, Altman DR, Nanchahal K.Alcohol consumption and mortality: modelling risks for men and women at different ages. BMJ, 2002; 325: 191.
  • WHO, World Health Organization Regional Office for.Evidence for the effectiveness and cost–effectiveness of interventions to reduce alcohol-related harm. Copenhagen, 2009.
  • WHO, World Health Organization.WHO Global Status Report on Alcohol 2004. Geneve: WHO, 2004c.
  • WHO, World Health Organization. Global status report on alcohol and health. Geneve,2011b.
  • WHO-Europe, World Health Organization. European Status Report on Alcohol and Health 2010. Kopenhagen,2010.
  • Wiefferink CH, Peters L, Hoekstra F, Dam G ten, Buijs GJ, Paulussen TGWM.Clustering of health-related behaviors and their determinants: Possible consequences for school health interventions. Prevention Science, 2006; 7: 127-49.
  • Wilk EA van der, Jansen J.Lifestyle-related risks: are trends in Europe converging? Public Health, 2005; 119: 55-66.
  • Wilk EA van der, Melse JM, Broeder JM den, Achterberg PW (red.). Leren van de buren. Beleid publieke gezondheid internationaal bezien: roken, alcohol, overgewicht, depressie, gezondheidsachterstanden, jeugd, screening. RIVM-rapport nr. 270051010. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2007.
  • Wilkinson C, Room R.Warning on alcohol containers and advertisements: international experience and evidence on effects. Drug Alcohol Rev, 2009; 28: 426-435.
  • Zantinge EM, Wilk EA van der, Wieren S van, Schoemaker CG (redactie) Gezond ouder worden in Nederland. Bilthoven: RIVM,2011.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ADH
Alcohol dehydrogenase
ALDH
Aldehyde dehyrogenase
CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
CZM
Chronische ziekten model
EU15
De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden
België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU27
De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
FAO
Food and Agriculture Organization of the United Nations
De voedsel- en landbouworganisatie van de Verenigde Naties. URL: http://www.fao.org
GWAS
Genome Wide Association Studie
Een type studie waarin 500.000 of meer genetische variaties verspreid over het gehele genoom tegelijkertijd worden geanalyseerd in het DNA van grote aantallen (meer dan 1.000) monsters afkomstig van gezonde personen en mensen met een bepaalde ziekte.
hbo
Hoger beroepsonderwijs
HBSC-studie
Nederlandse Health Behavior in School-aged Children-studie
Nederlandse Health Behavior in School-aged Children-studie. www.hbsc.org
IVO
IVO
Wetenschappelijk bureau voor onderzoek, expertise en advies op het gebied van leefwijzen, verslaving en daaraan gerelateerde maatschappelijke ontwikkelingen
lbo
Lager beroepsonderwijs
mavo
Middelbaar algemeen voortgezet onderwijs
NPC
Nasopharynxcarcinoom
Kanker van de neuskeelholte.
POLS
Permanent Onderzoek Leefsituatie (CBS)
QALY
Quality-adjusted life-year
Maat voor kwaliteit van een levensjaar (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit de resterende levensduur en de kwaliteit van leven van een persoon na interventie. QALY's worden berekend als een schatting van de gewonnen levensjaren, waarbij elk jaar vermenigvuldigd wordt met een gewicht (ook wel utiliteit genoemd) dat de kwaliteit van leven weergeeft van de persoon in dat jaar.
vmbo
Voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs
VO
Voortgezet onderwijs
vwo
Voorbereidend wetenschappelijk onderwijs

Definities

95%-bi
Het 95%-bi (95%-betrouwbaarheidsinterval) geeft de onder- en bovengrens aan waartussen de werkelijke RII zich zeer waarschijnlijk (voor 95% zeker) bevindt. Wanneer het getal '1' niet in dit interval voorkomt, dan is de RII statistisch significant ofwel dan is er zeer waarschijnlijk sprake van een verschil tussen de hoogst- en de laagstopgeleiden.
Binge drinken
Het drinken van 5 glazen alcohol of meer bij één gelegenheid in de afgelopen 4 weken.
Dagopname
Bij opname in een ziekenhuis wordt onderscheid gemaakt tussen dagopnamen (of dagverpleging) en klinische opnamen. Bij dagopnamen gaat het om een aantal uren durende vorm van verpleging in een ziekenhuis in verband met het op dezelfde dag plaatsvinden van een onderzoek of behandeling.
Kandidaatgen
Een gen dat op een plek in het DNA (erfelijk materiaal) ligt, waarvan het vermoeden bestaat dat het een rol speelt bij een bepaalde erfelijke eigenschap of ziekte doordat de plek op het chromosoom, de expressie, het eiwitproduct, of de link met een bepaald fenotype hierop wijst.
Klinische opname
Bij opname in een ziekenhuis wordt onderscheid gemaakt tussen dagopnamen (of dagverpleging) en klinische opnamen. Klinische opnamen betreffen de ziekenhuisopnamen die meestal langer dan één dag duren.
Overmatig alcoholgebruik
3 of meer glazen alcohol per dag voor mannen en 2 of meer glazen per dag voor vrouwen.
Prevalentie
Het aantal personen met een bepaalde ziekte of leefstijl op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode zoals een jaar (periode-prevalentie), in aantallen of percentages.
RII
De RII (relative index of inequality) is een maat die de grootte van het verschil in een gezondheidsprobleem, het zorggebruik of een leefstijl aangeeft tussen de laagst- en de hoogstopgeleiden en daarbij rekening houdt met de verdeling van de mensen over de verschillende opleidingsniveaus. Een RII<1 betekent dat het gezondheidsprobleem, het zorggebruik of de leefstijl meer voorkomt onder de hoogstopgeleiden dan onder de laagstopgeleiden. Een RII>1 betekent dat het gezondheidsprobleem, het zorggebruik of de leefstijl meer voorkomt onder de laagstopgeleiden dan onder de hoogstopgeleiden.
RII Trend
De RII Trend (trend in relative index of inequality) is een maat die de grootte van het verschil in een gezondheidsprobleem, zorggebruik of leefstijl tussen de laagst- en de hoogstopgeleiden aangeeft tussen twee momenten in de tijd (bijvoorbeeld 1990-2009). Deze maat houdt daarbij tevens rekening met de verdeling van de mensen over de verschillende opleidingsniveaus. Een RII Trend >1 betekent een afname in opleidingsverschillen in de betreffende periode. Een RII Trend <1 betekent een toename in opleidingsverschillen in de betreffende periode.
Standaardiseren
Standaardiseren vindt plaats om aantallen die over een groep onderzochte Nederlanders gaan representatief te maken voor de gehele Nederlandse bevolking.
Ziektelast
Combinatie van verloren levensjaren met meest voorkomende ziekten, rekening houdend met de ernst van deze ziekten. De ziektelast is de hoeveelheid gezondheidsverlies in een populatie die veroorzaakt wordt door ziekten. De ziektelast wordt uitgedrukt in DALY's (Disability-Adjusted Life-Years).
Zwaar alcoholgebruik
Minstens 1 dag per week 6 glazen of meer.
Zware drinker
Gebruikt minstens 1 dag per week 6 glazen of meer.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.11, 28 maart 2013