Bronnen bij determinanten

Continu enquête-onderzoek naar leefsituatie

Het Permanent Onderzoek Leefsituatie (POLS) is een continu onderzoek naar verschillende onderwerpen met betrekking tot de leefsituatie, zoals gezondheid, arbeidsomstandigheden, rechtsbescherming, veiligheid, tijdsbesteding en wonen. POLS bestaat uit verschillende modules. Alle respondenten krijgen een basisvragenlijst voorgelegd. De vragenlijsten voor de verschillende modules worden aan een deel van de respondenten voorgelegd. In januari 1997 is POLS gestart, dit onderzoek is een vervolg op de CBS-Gezondheidsenquête.

De doelpopulatie van de gezondheidsenquête van POLS is de in Nederland woonachtige bevolking van 0 jaar en ouder in particuliere huishoudens. POLS is gebaseerd op een personensteekproef uit de Gemeentelijke Basis-Administratie. Alleen personen die wonen buiten instellingen en tehuizen in Nederland worden benaderd voor deelname aan het onderzoek. Op jaarbasis is de netto steekproefomvang voor de module 'Gezondheid en Arbeid' ongeveer 10.000 personen. De respons van de POLS ligt tussen de 55 en 60%. Er wordt een wegingsfactor berekend die corrigeert voor eventuele verschillen tussen de samenstelling van de steekproef en de doelpopulatie. De steekproef wordt gewogen naar leeftijd, geslacht, burgerlijke staat, stedelijkheidsgraad en provincie. Omdat de cijfers gebaseerd zijn op een steekproef zijn ze onderhevig aan toevalsfluctuaties en is er sprake van marges.

Doetinchem Cohort Studie

De Doetinchem Cohort Studie is in 1987 gestart als onderdeel van het Peilstationsproject Hart en Vaatziekten, een grootschalige peiling van de risicofactoren voor hart- en vaatziekten onder de volwassen bevolking in Nederland. In Doetinchem werden in een periode van vijf jaar gegevens van 12.500 personen verzameld. Een deel van deze personen werd daarna uitgenodigd voor deelname aan het zogenaamde MORGEN-project: MOnitoring van Risicofactoren en Gezondheid in Nederland, waarin tevens volwassenen uit Amsterdam en Maastricht werden onderzocht. In het MORGEN-project werd het blikveld van de studie verbreed: naast hart- en vaatziekten en de klassieke risicofactoren (waaronder voeding) kwam er ook aandacht voor diabetes, kanker, astma en COPD (testen van de longfunctie), migraine, klachten van het bewegingsapparaat en kwaliteit van leven. De goede uitvoering op locatie in Doetinchem en de hoge respons van de deelnemers vormden een basis om de Doetinchem Cohort Studie in te continueren met meetrondes in 1998-2002 en 2003-2007.

Vanaf 2008 start vijfde meetronde Doetinchem Cohort Studie

In 2008 start de vijfde meetronde van de Doetinchem Cohort Studie. Het blikveld wordt daarbij nog verder verbreed met een test voor cognitief functioneren en maatschappelijke participatie. Met de vijfde meetronde wordt een groter deel van de levensloop in beeld gebracht en daarmee de invloed van verschillende levensfasen op de gezondheid van ouderen. Het protocol van de vijfde ronde van de Doetinchem Cohort Studie wordt dan ook meer toegesneden op de oudere deelnemer.

Zie voor meer informatie: Doetinchem Cohort Studie.

Peilstationsonderzoek Hart- en Vaatziekten

In het Peilstationsproject Hart- en Vaatziekten zijn in de periode 1987-1991 de veranderingen nagegaan in diverse risicofactoren voor met name cardiovasculaire aandoeningen (monitoring). In deze periode zijn bij een steekproef van inwoners van Amsterdam, Doetinchem en Maastricht ruim 36.000 mannen en vrouwen tussen de 20 en 60 jaar onderzocht op risicofactoren. Zo werd onder meer gekeken naar persoonsgebonden factoren als bloeddruk, cholesterolgehalte in het bloed en lichaamsgewicht, maar ook naar diverse leefgewoonten (zoals roken, alcoholgebruik, lichamelijke inactiviteit) (Verschuren et al., 1994).

Regenboogproject

Het Regenboogproject is een onderzoek op GGD’en dat plaatsvond in de periode 1998-2001. Doordat vrijwel alle GGD’en in Nederland meededen, kon de dataverzameling plaatsvinden binnen een landelijk dekkend netwerk. Deelnemers aan het vragenlijstonderzoek is bovendien gevraagd om deel te nemen aan een lichamelijk onderzoek bij de GGD; de respons binnen dit vervolgtraject was echter lager dan verwacht (25,7%). Hoewel hiervoor gecorrigeerd is door middel van weging, heeft dit mogelijk invloed op de representativiteit van de data (Viet et al., 2003).

Enquêtes vergelijkbaar tussen regio's

GGD’en en thuiszorginstellingen verzamelen periodiek (minstens 1 keer in de 4 jaar) gegevens over de gezondheid van de populatie in hun regio. Doorgaans gebeurt dit met behulp van enquêtes. In de Lokale en Nationale Monitor worden de lokale gegevensverzamelingen zoveel mogelijk op elkaar afgestemd, zodat de gegevens vergelijkbaar zijn tussen gemeenten en regio’s en samengevoegd kunnen worden om landelijke cijfers te berekenen. Zo zijn er over allerlei onderwerpen standaardvraagstellingen ontwikkeld en is er afgesproken dat GGD’en die gebruiken. De onderwerpen gaan over de fysieke, mentale en sociale gezondheid van de bevolking en gerelateerde onderwerpen als leefstijl, omgeving en zorg..

Onderzoek naar de situatie van kinderen en jeugdigen wordt uitgevoerd in het kader van de Lokale en Nationale Monitor Jeugdgezondheid. De Lokale en Nationale Monitor Volksgezondheid onderzoekt de gezondheid van volwassenen. De situatie van ouderen wordt onderzocht via de Lokale en Nationale Monitor Gezondheid Ouderen.

De doelpopulatie is de in Nederland woonachtige bevolking van 0 jaar en ouder. GGD’en trekken zelf een steekproef uit de populatie in hun regio. Met behulp van weging wordt gecorrigeerd voor non-respons. De respons varieert van 45 tot 75%. Per regio nemen een paar duizend mensen deel aan het onderzoek. Bij het berekenen van landelijke cijfers wordt rekening gehouden met de grootte van de gemeenten en regio’s.