Welke factoren beïnvloeden de kans op gehoorstoornissen?

Bij perceptieslechthorendheid speelt erfelijkheid een belangrijke rol

Ongeveer de helft van de perceptieslechthorendheid bij kinderen is erfelijk bepaald, een kwart is verworven en van nog een kwart is de oorzaak niet te achterhalen. Soms maakt aangeboren doofheid deel uit van een samengesteld ziektebeeld (syndroom). Een ernstige combinatie is bijvoorbeeld doof-blindheid (syndroom van Usher).

Geleidingsslechthorendheid is het gevolg van mechanische hindernissen voor het geluid in de gehoorgang. Deze vorm van slechthorendheid is voornamelijk verworven, maar kan ook aangeboren zijn. Voorbeelden van oorzaken van geleidingsslechthorendheid zijn een prop oorsmeer of vocht in het middenoor als gevolg van een middenoorontsteking.

Een kwart van het gehoorverlies rond de geboorte is verworven

Een kwart van de gevallen van congenitaal gehoorverlies is verworven, gedurende de zwangerschap of in de neonatale periode. Het gehoorverlies kan al direct na de geboorte aanwezig zijn, maar het kan zich ook op latere leeftijd manifesteren. Oorzaken van verworven slechthorendheid in de neonatale periode zijn (Meuwese-Jongejeugd & Straaten, 2008):

een infectie bij de moeder gedurende de zwangerschap; hierbij speelt vooral het cytomegalievirus (CMV) een belangrijke rol
een bacteriële infectie (hersenvliesontsteking) bij de pasgeborene
zuurstofgebrek tijdens de geboorte
kernicterus (hersenbeschadiging) als gevolg van een verhoogde concentratie bilirubine (galkleurstof) in het bloed; bilirubinemie wordt gevormd bij de afbraak van de rode bloedlichaampjes van het kind door antistoffen van de moeder
gebruik van geneesmiddelen die schadelijk zijn voor het gehoor (ototoxisch): aminoglycosiden, lisdiuretica en chemotherapeutica

Gehoorschade door geluid ontstaat vooral op het werk

Gehoorschade door blootstelling aan geluid ontstaat vooral door geluidsbronnen op het werk. Volgens schattingen van het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) staan in Nederland staan ongeveer 700.000 mensen (9% van de beroepsbevolking) bloot aan schadelijk geluid. Blijvende gehoorbeschadiging als gevolg van langdurige blootstelling aan geluid boven 80 dB(A) is nog steeds één van de meest gemelde beroepsziekten in Nederland. Adequate gehoorbescherming kan beschadiging voorkomen (NCvB, 2006). Zie ook het onderwerp Beroepsziekten.

Harde muziek kan leiden tot gehoorschade

Ook geluid buiten het werk kan leiden tot gehoorschade, zoals blootstelling aan geluid bij het bezoeken van popconcerten en discotheken en door het luisteren naar harde muziek via hoofdtelefoons. Geluid in het woonmilieu, afkomstig van weg-, rail- en vliegverkeer, industriële activiteiten en activiteiten van buurtgenoten veroorzaakt hoogstwaarschijnlijk geen lawaaislechthorendheid (Passchier-Vermeer & Vos, 1997; Passchier-Vermeer et al., 1998; Passchier-Vermeer et al., 2001).

Zie ook: Geluid

Determinanten van ouderdomsslechthorendheid divers

Ouderdomsslechthorendheid is het gevolg van een combinatie van factoren, waaronder:

een verminderde zuurstofvoorziening van de haarcellen in het binnenoor (slakkenhuis)
degeneratie van haarcellen en andere structuren in het binnenoor
degeneratie van de gehoorzenuw

Blootstelling aan hoge geluidsniveaus in de dagelijkse situatie kan het proces versnellen (NVA, 2009).

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Meuwese-Jongejeugd J, Straaten HLM van.Werkboek Neonatale gehoorscreening. Amsterdam: VU University Press, 2008.
NCvB, Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.Signaleringsrapport Beroepsziekten 2006. http: //www.beroepsziekten.nl. Amsterdam: NCvB, 2006.
NVA, Nederlandse Vereniging voor Audiologie. Nederlands Leerboek Audiologie (www.audiologieboek.nl). 2009.
Passchier-Vermeer W, Kluizenaar Y de, Steenbekkers JHM, Dongen JEF van, Wijlhuizen GJ, Miedema HME.Milieu & Gezondheid 2001: overzicht van risico's, doelen en beleid. TNO-publicatie nr. 2001.95. Leiden: TNO, 2001.
Passchier-Vermeer W, Vos H, Steenbekkers JHM.De relatie tussen popmuziek via hoofdtelefoons en gehoorverlies bij jongeren. TNO-publicatie nr. 98.016. Leiden: TNO, 1998.
Passchier-Vermeer W, Vos H.Popmuziek: landelijke inventarisatie expositiepatronen. TNO publicatie nr. 97.001. Leiden: TNO, 1997.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

NCvB: Nederlands Centrum voor Beroepsziekten; Maakt via bedrijfsartsen klachten objectiveerbaar en probeert beter inzicht te verkrijgen in de diagnoses op het terrein van de beroepsziekten. Dit laatste is nodig omdat zowel werkgever als werknemer weinig (financieel) belang hebben bij melding van beroepsziekten, waardoor er nog steeds weinig gegevens over deze diagnoses in Nederland bekend zijn.

Kramer SE (VUmc), Smits JCM (VUmc), Goverts ST (VUmc), Festen JM (VUmc), Meuwese-Jongejeugd J (RIVM). Welke factoren beïnvloeden de kans op gehoorstoornissen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Zenuwstelsel en zintuigen\Gehoorstoornissen, 23 juni 2010.