Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Gehoorstoornissen

Gehoorstoornissen samengevat

Schattingen aantal mensen met gehoorbeperkingen lopen uiteen

Op basis van verschillende bronnen zijn schattingen gemaakt van het aantal mensen met een verminderde gehoorfunctie in Nederland. Afhankelijk van de gehanteerde definities en meetmethoden lopen deze schattingen uiteen:

  • Landelijke neonatale gehoorscreening: Bij ongeveer 1 op de 1.000 levend geboren kinderen treedt een permanent gehoorverlies op dat groter is dan 40 dB.
  • Enquête: Bijna twee miljoen mensen in Nederland hebben enige tot zeer grote moeite een gesprek te volgen in een groep van drie of meer mensen.
  • Onderzoek: Op basis van het meten van spraakverstaan in achtergrondruis, wordt het aantal slechthorenden van 60 jaar en ouder in Nederland geschat op ruim 1,2 miljoen.
  • Huisartsenregistraties: Op basis van door huisartsen geregistreerde gevallen, wordt het totaal aantal mensen met lawaai- en ouderdomsslechthorendheid geschat op 623.400 (341.000 mannen en 282.500 vrouwen). Het geschatte aantal nieuwe patiënten met lawaai- en ouderdomsslechthorendheid in 2007 is 61.900 (32.100 mannen en 29.800 vrouwen).

Vóórkomen lawaai- en ouderdomsslechthorendheid constant

Gegevens uit een huisartsenregistratie laten zien dat het aantal mensen met lawaai- en ouderdomsslechthorendheid in de periode 1990-2007 vrijwel constant is gebleven. Dit geldt zowel voor mannen als voor vrouwen. Ook het aantal nieuwe gevallen is in de genoemde periode vrijwel constant gebleven, al is het met grote schommelingen.

Percentage mensen met zelfgerapporteerde gehoorbeperking constant

Het percentage mensen dat in een landelijk enquête-onderzoek aangeeft een beperking in het gehoor te hebben was stabiel in de periode 1989-2009. Wel was er in de periode 1989-1999 een afname van het percentage respondenten met een gehoorbeperking in de leeftijdsgroep van 65 jaar en ouder. Dit is mogelijk toe te schrijven aan een toename in het gebruik van hoortoestellen. De dalende trend in de leeftijdsgroep 65+ heeft zich in de periode na 1999 niet voortgezet.

Gehoorverlies tijdelijk of permanent

Gehoorverlies kan tijdelijk en permanent zijn. Bij tijdelijk verlies gaat het meestal om een geleidingsverlies, bijvoorbeeld door een prop oorsmeer in de gehoorgang of vocht in het middenoor. Dit is meestal goed behandelbaar. Een permanent gehoorverlies heeft zijn oorzaak in een afwijking of schade aan het binnenoor of de gehoorzenuw.

Oorzaken gehoorverlies divers

Permanent gehoorverlies bij jonge kinderen heeft in ongeveer 50% van de gevallen een erfelijke oorzaak, in 25% een verworven (bijvoorbeeld door een infectie tijdens de zwangerschap of een zuurstoftekort bij de geboorte). In 25% van de gevallen kan de oorzaak (nog) niet worden achterhaald.

Door het bezoeken van popconcerten en het luisteren naar harde muziek via hoofdtelefoons kan gehoorschade ontstaan. Bij volwassenen wordt gehoorschade door blootstelling aan geluid vooral veroorzaakt door geluidsbronnen op het werk. Blijvende gehoorbeschadiging als gevolg van langdurige blootstelling aan geluid is één van de meest gemelde beroepsziekten in Nederland.

Ouderdomsslechthorendheid wordt veroorzaakt door een combinatie van factoren, waaronder een verminderde zuurstofvoorziening van de haarcellen in het binnenoor en degeneratie van haarcellen en andere structuren in het binnenoor. Blootstelling aan hard geluid in de dagelijkse situatie kan het proces versnellen.

Ruim 700 miljoen euro zorgkosten voor gehoorstoornissen in 2005

De totale kosten van de zorg voor gehoorstoornissen in 2005 waren 712 miljoen euro, wat overeenkomt met 1,0% van de totale kosten van de zorg. Ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg zijn verantwoordelijk voor 32% van de totale zorgkosten voor gehoorstoornissen, en geneesmiddelen, hulpmiddelen en lichaamsmaterialen voor 29%. De kosten van ziekenhuiszorg zijn het hoogst voor mensen in de leeftijdsgroep van 0-9 jaar. De kosten voor genees- en hulpmiddelen worden vooral door ouderen gemaakt.

Stijging slechthorendheid door vergrijzing

Het aantal mensen met slechthorendheid zal in de nabije toekomst toenemen. Dit is het gevolg van zowel de groei als de vergrijzing van de bevolking. Het vóórkomen van slechthorendheid of doofheid neemt sterk toe met de leeftijd. Op basis van alleen demografische ontwikkelingen is de verwachting dat het absoluut aantal mensen met slechthorendheid tussen 2007 en 2025 met ongeveer 38% zal toenemen. Waarschijnlijk zal de werkelijke stijging minder sterk zijn, vanwege een verwachte afname van het aantal mensen met lawaaidoofheid door minder blootstelling aan lawaai op de arbeidsplaats.

.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.