Welke ziekten veroorzaken de grootste ziektelast (in DALY's)?

DALY combineert lengte en kwaliteit van leven

Het concept DALY (Disability-Adjusted Life-Year) kan worden opgevat als een maat voor de totale hoeveelheid gezondheid die verloren gaat in een bevolking door ziekte (de ziektelast) (Murray & Lopez, 1996). Kort gezegd wordt voor elke aandoening apart de ziektelast berekend als de som van de 'ziektejaarequivalenten' en het aantal verloren levensjaren. Ziektejaarequivalenten staan voor het aantal levensjaren met ziekte, met een weging voor de ernst van deze ziekte. Ziektejaarequivalenten zeggen dus iets over verlies aan kwaliteit van leven. Zie ook: Wat is de ziektelast en hoe wordt deze berekend?

DALY's maken ziekten vergelijkbaar

Ziekten kunnen in termen van DALY's hoog uitkomen door een grote bijdrage aan verloren levensjaren (bijvoorbeeld longkanker), aan ziektejaarequivalenten (bijvoorbeeld de psychische stoornissen, artrose en reumatoïde artritis) of beide (bijvoorbeeld coronaire hartziekten, beroerte, COPD en diabetes mellitus) (zie tabel 1). Voor meer informatie, zie: Wat is de ziektelast in Nederland?

Voor achterliggende cijfers en bronnen, zie Ziektelast voor 56 geselecteerde aandoeningen.

Tabel 1: Rangordening^a van aandoeningen naar DALY's in de bevolking van Nederland in 2007.

1.000-3.000	3.000-10.000	10.000-30.000	30.000-100.000	> 100.000
Zweren van maag en twaalfvingerige darm Hersenvliesontsteking^b Tuberculose	Arbeidsongevallen Influenza Aneurysma van de aorta Geweld Baarmoederhalskanker Aids	Sportblessures Schizofrenie Slokdarmkanker Ziekte van Parkinson Contacteczeem Maagkanker Aangeboren afwijkingen van het centrale zenuwstelsel Non-Hodgkin lymfomen Huidkanker Epilepsie Aangeboren afwijkingen van het hartvaatstelsel Acute urineweginfecties Infectieziekten van het maagdarmkanaal Multiple sclerose Constitutioneel eczeem Inflammatoire darmziekten Sepsis Infecties van de bovenste luchtwegen	Dementie Suïcide(poging) Borstkanker Reumatoïde artritis Dikkedarmkanker Gezichtsstoornissen Infecties van de onderste luchtwegen Gehoorstoornissen Hartfalen Verkeersongevallen Alcoholafhankelijkheid Verstandelijke handicap Nek- en rugklachten Astma Prostaatkanker	Coronaire hartziekten Beroerte Angststoornissen Depressie Diabetes mellitus Longkanker COPD Artrose Privé-ongevallen

^aBinnen elke kolom staat de aandoening met het de meeste DALY's bovenaan. Er zijn geen DALY's berekend voor soa, gedragsstoornissen, ADHD, autisme, afhankelijkheid van drugs, aneurysma van de buikaorta, Downsyndroom, vroeggeboorten, gezondheidsproblemen bij op tijd geborenen, gebitsafwijkingen, decubitus, osteoporose, heupfractuur en letsel als gevolg van geweld.

^b Alleen de bacteriële vorm van hersenvliesontsteking is meegenomen in de DALY-berekening.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Murray CJL, Lopez AD (eds.).The global burden of disease: a comparative assessment of mortality and disability from disease, injuries, and risk factors in 1990 and projected to 2020. Cambridge (MA): Harvard University Press on behalf of the WHO and the World Bank, 1996.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

DALY: Disability-Adjusted Life-Year; Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.
VL: Verloren levensjaren; Aantal jaren dat personen die zijn overleden ten gevolge van een aandoening nog geleefd zouden hebben bij afwezigheid van de aandoening ten opzichte van een gekozen bovengrens (bijvoorbeeld de resterende levensverwachting).
ZJE: Ziektejaar-Equivalenten; Maat voor het verlies aan kwaliteit van leven: (‘years lived with disability’) het aantal jaren dat doorgebracht wordt met ziekte, gewogen naar de ernst (-gerelateerde kwaliteit van leven) hiervan. Een van de componenten van de DALY (zie aldaar).

Gommer AM (RIVM), Poos MJJC (RIVM), Hoeymans N (RIVM). Welke ziekten veroorzaken de grootste ziektelast (in DALY's)? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen, 14 december 2011.