Welke ziekten leiden tot het grootste verlies van gezonde levensjaren?

Rangorde ziekten in 2007 Prognose voor 2020

Rangorde ziekten in 2007

Kwaliteit van leven uitgedrukt in ziektejaarequivalenten

De gevolgen van ziekten voor de kwaliteit van leven kunnen worden gemeten met behulp van zogenaamde 'ziektejaarequivalenten'. Deze gezondheidsmaat komt overeen met het aantal jaren dat in ziekte wordt doorgebracht, vermenigvuldigd met een wegingsfactor die de ernst van de ziekte of aandoening uitdrukt (zie object_document_1 Wat zijn wegingsfactoren en hoe zijn ze bepaald?).

Veel kwaliteit van leven gaat verloren aan psychische stoornissen

Vooral psychische stoornissen, coronaire hartziekten, diabetes mellitus, beroerte en artrose gaan gepaard met verlies in kwaliteit van leven. Bij mannen staan coronaire hartziekten bovenaan, gevolgd door angststoornissen en diabetes mellitus. Bij vrouwen vormen angststoornissen, depressie en artrose de top drie.

Voor achterliggende cijfers en bronnen, zie object_document_1 Ziektelast voor 56 geselecteerde aandoeningen.

Tabel 1: Rangordening^a van aandoeningen naar ziektejaarequivalenten in de bevolking van Nederland in 2007.

<1.000	1.000-3.000	3.000-10.000	10.000-30.000	30.000-100.000	> 100.000
Slokdarmkanker Hersenvliesontsteking b Zweren van maag en twaalfvingerige darm Tuberculose	Non-Hodgkin lymfomen Maagkanker Heupfractuur Aids	Infectieziekten van het maagdarmkanaal Infecties van de bovenste luchtwegen Longkanker Multiple sclerose Epilepsie Aangeboren afwijkingen van het hartvaatstelsel Arbeidsongevallen Influenza Huidkanker	Sportblessures Longontsteking en acute bronchi(oli)tis Schizofrenie Borstkanker Contacteczeem Hartfalen Aangeboren afwijkingen van het centrale zenuwstelsel Inflammatoire darmziekten Ziekte van Parkinson Dikkedarm- en endeldarmkanker Constitutioneel eczeem Acute urineweginfecties Prostaatkanker	COPD Reumatoïde artritis Privé-ongevallen Gezichtsstoornissen Gehoorstoornissen Dementie Suïcidepoging Verstandelijke handicap Alcoholafhankelijkheid Nek- en rugklachten Verkeersongevallen Astma	Angststoornissen Coronaire hartziekten Depressie Diabetes mellitus Beroerte Artrose

^aBinnen elke kolom staat de aandoening met de meeste ziektejaarequivalenten bovenaan. Er zijn geen ziektejaarequivalenten berekend voor soa, sepsis, gedragsstoornissen, ADHD, autisme, afhankelijkheid van drugs, aneurysma van de buikaorta, Downsyndroom, vroeggeboorten, gezondheidsproblemen bij op tijd geborenen, gebitsafwijkingen, decubitus, heupfractuur, osteoporose en letsel als gevolg van geweld. Voor de berekeningen zijn de meeste prevalentie- (en incidentie)gegevens ontleend aan zorgregistraties. Gegevens over depressie, angststoornissen, alcoholafhankelijkheid en verstandelijke handicap zijn gebaseerd op bevolkingsonderzoek, omdat de resultaten hiervan het beste aansluiten bij de omschrijving van de gewaardeerde ziektestadia.

^b Het betreft alleen de bacteriële vorm van hersenvliesontsteking.

Naar boven

Prognose voor 2020

Rangorde verandert niet in de periode 2007-2020

In de rangorde van ziekten die de kwaliteit van leven het meeste aantasten zal in de periode 2007-2020 waarschijnlijk niet veel veranderen. Angststoornissen en depressie zullen ook in 2020 leiden tot veel verlies in kwaliteit van leven. Door afnemende sterfterisico's zullen de ziektejaren als gevolg van met name coronaire hartziekten en beroerte meer toenemen dan op basis van demografie wordt verwacht. Mede hierdoor zal het verlies aan kwaliteit van leven als gevolg van deze ziekten in 2020 groot zijn.

In tabel 2 wordt op basis van demografie een prognose gegeven van de zeven aandoeningen met het grootste aantal ziektejaarequivalenten in 2020. Daarnaast laat de tabel zien wat de gemiddelde toename per jaar zal zijn, wanneer ook rekening wordt gehouden met ontwikkelingen in epidemiologie

Tabel 2: Rangordening van aandoeningen naar ziektejaarequivalenten in de bevolking van Nederland in 2020 (Bron: Luijben & Kommer, 2010).

Diagnosegroep	Ziektejaarequivalenten 2007	Ziektejaarequivalenten 2020 op basis van demografie	Totale gemiddelde groei per jaar	Gemiddelde groei per jaar op basis van demografie	Gemiddelde groei per jaar op basis van epidemiologie
Angststoornissen	201.918	216.414	0,5	0,5	- ^b
CHZ	186.728	248.116	5,6	2,2	3,4
Depressie	168.412	176.165	0,3	0,3	- ^b
Diabetes	132.130	165.847	3,7	1,8	1,9
Beroerte	123.235	162.380	5,8	2,1	3,7
Artrose	122.776	156.485	2,6	1,9	0,7
COPD	86.684	111.505	4,1	2,0	2,1

^aOp basis van uitsluitend demografie

^b Epidemiologische projectie niet mogelijk

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Luijben AHP, Kommer GJ (red.). Tijd en toekomst. Deelrapport van de VTV 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061008. Bilthoven: RIVM,2010.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ZJE: Ziektejaar-Equivalenten; Maat voor het verlies aan kwaliteit van leven: (‘years lived with disability’) het aantal jaren dat doorgebracht wordt met ziekte, gewogen naar de ernst (-gerelateerde kwaliteit van leven) hiervan. Een van de componenten van de DALY (zie aldaar).

Poos MJJC (RIVM), Gommer AM (RIVM). Welke ziekten leiden tot het grootste verlies van gezonde levensjaren? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen, 22 september 2011.