Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken
Ziekten en aandoeningen

Rangordening van ziekten en aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen

Prevalentie Incidentie Sterfte Verloren levensjaren Ziektejaarequivalenten DALY's Kosten

Prevalentie

Nek- en rugklachten meest voorkomende ziekte bij 15- tot 65-jarigen 

Van de VTV-ziekten kwamen nek- en rugklachten bij 15- tot 65- jarigen het meest voor in 2007 (zie tabel 1). Artrose en coronaire hartziekten stonden voor de totale bevolking nog op de tweede en derde plaats maar doordat dit ziekten zijn die veel op oudere leeftijd voorkomen, komen ze in de top tien van 15- tot 65-jarigen pas op plaats zes en negen. De puntprevalentie in tabel 1 is gebaseerd op het geschat aantal personen dat op 1 januari 2007 de betreffende aandoening heeft. Voor informatie over de gebruikte gegevensbronnen, zie: detailsAchtergrondgegevens bij de rangordetabellen.

Voor informatie over het vóórkomen van aandoeningen in de totale bevolking, zie: Interne link naar documentWelke ziekten hebben de hoogste prevalentie?

Tabel 1: Rangordening van aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen op basis van prevalentie en de bijbehorende prevalentie in de totale bevolking. Cijfers (absoluut aantal personen op 1 januari 2007) zijn gebaseerd op gegevens uit zorgregistraties.

Ziekten en aandoeningen

15-64

totaal

1

Nek- en rugaandoeningen

488.500

646.800

2

Diabetes

300.400

668.500

3

Astma

299.400

444.200

4

Ouderdoms- en lawaaidoofheid

248.300

623.400

5

Artrose a

232.700

657.400

6

Contacteczeem

219.300

332.500

7

Depressie

209.200

274.400

8

Coronaire hartziekten

208.100

648.300

9

Chronische bronchitis/COPD

109.400

276.100

10

Angststoornissen

98.700

119.700

a Alleen artrose van de ledematen. Nek- en rugartrose vallen onder nek- en rugklachten.

Incidentie

Infecties van de bovenste luchtwegen veroorzaken meeste nieuwe ziektegevallen

Infecties van de bovenste luchtwegen en nek- en rugklachten veroorzaakten de meeste nieuwe ziektegevallen bij 15- tot 65-jarigen in 2007 (zie tabel 2). Deze twee ziekten staan ook bovenaan als we naar de totale bevolking kijken. Voor informatie over de gebruikte gegevensbronnen, zie: detailsAchtergrondgegevens bij de rangordetabellen.

Voor informatie over de incidentie van aandoeningen in de totale bevolking, zie: Interne link naar documentWelke ziekten hebben de hoogste incidentie?

Tabel 2: Rangordening van aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen op basis van incidentie en de bijbehorende incidentie in de totale bevolking. Cijfers (absoluut aantal in 2007) zijn gebaseerd op gegevens uit zorgregistraties.

Ziekten en aandoeningen

15-64

totaal

1

Infecties van de bovenste luchtwegen

1.095.800

1.928.500

2

Nek- en rugaandoeningen

868.700

1.137.300

3

Urineweginfecties

545.900

1.034.300

4

Privé-ongevallen

444.100

773.500

5

Contacteczeem

327.000

499.600

6

Sportongevallen

262.600

408.700

7

Infecties van de onderste luchtwegen

246.100

532.900

8

Infecties maagdarmkanaal

182.500

404.300

9

Verkeersongevallen

152.300

211.800

10

Arbeidsongevallen

146.100

147.700

Naar boven

Sterfte

Longkanker en coronaire hartziekten belangrijkste doodsoorzaken bij 15- tot 65-jarigen

Longkanker was verantwoordelijk voor de meeste sterfte onder 15- tot 65-jarigen in 2010. Coronaire hartziekten staat op de tweede plaats terwijl deze ziekte op de eerste plaats staat als we naar de hele bevolking kijken. (zie tabel 3). Voor informatie over de gebruikte gegevensbronnen, zie: detailsAchtergrondgegevens bij de rangordetabellen.

Zie ook:

Tabel 3: Rangordening van aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen op basis van sterfte in 2010 en de bijbehorende sterfte in de totale bevolking (absolute aantallen) in Nederland in 2010 (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek; gegevens bewerkt door RIVM).

Ziekten en aandoeningen

15-64

totaal

1

Longkanker

3.095

10.214

2

Coronaire hartziekten

1.680

10.382

3

Borstkanker

1.337

3.245

4

Suïcide

1.317

1.600

5

Dikkedarmkanker

1.171

5.111

6

Beroerte

809

8.913

7

Slokdarmkanker

548

1.642

8

COPD

535

5.984

9

Stoornissen door gebruik van alcohol

478

683

10

Diabetes mellitus

462

3.002

Naar boven

Verloren levensjaren

Meeste verloren levensjaren longkanker en suïcide

De ziekten en aandoeningen met het grootste aantal verloren levensjaren bij 15- tot 65-jarigen waren in 2010 longkanker en suïcide (zie tabel 4). Suïcide staat nu op plaats twee maar als we naar de totale bevolking kijken komt suïcide pas op plaats acht. Voor elk sterfgeval is het aantal verloren levensjaren gelijk aan de resterende levensverwachting op de leeftijd van overlijden. Een sterfgeval op jongere leeftijd weegt dus zwaarder dan een sterfgeval op hogere leeftijd. Voor meer informatie over de gebruikte gegevensbronnen, zie: detailsAchtergrondgegevens bij de rangordetabellen.

Voor informatie over verloren levensjaren in de totale bevolking, zie: Interne link naar documentAan welke ziekten gaan de meeste levensjaren verloren?

Tabel 4: Rangordening van aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen op basis van verloren levensjaren in 2010 en het bijbehorend aantal verloren levensjaren in de totale bevolking in Nederland in 2010 (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek; gegevens bewerkt door RIVM).

Ziekten en aandoeningen

15-64

totaal

1

Longkanker

79.100

155.900

2

Suïcide

47.800

51.300

3

Coronaire hartziekten

43.500

113.200

4

Borstkanker

40.100

59.800

5

Dikke darmkanker

30.200

67.700

6

Beroerte

22.400

82.800

7

Wegverkeersongevallen

16.100

19.400

8

Privé-ongevallen

13.900

32.200

9

COPD

13.400

57.700

10

Slokdarmkanker

13.400

24.700

Naar boven

Ziektejaarequivalenten

Grootste verlies aan kwaliteit van leven door angst en depressie

Angststoornissen en depressie gingen gepaard met het grootste verlies in kwaliteit van leven in 2007 bij 15- tot 65-jarigen. Voor veel ziekten geldt dat het grootste verlies in kwaliteit van leven op hogere leeftijd wordt geleden. Voor angststoornissen en depressie wordt het grootste verlies geleden in de leeftijdsgroep van 15- tot 65-jarigen (zie tabel 5). Verlies aan kwaliteit van leven wordt gemeten met behulp van zogenaamde 'ziektejaarequivalenten'. Deze gezondheidsmaat komt overeen met het aantal jaren dat in ziekte wordt doorgebracht, vermenigvuldigd met een wegingsfactor die de ernst van de ziekte of aandoening uitdrukt (zie: Interne link naar documentWat zijn wegingsfactoren en hoe zijn ze bepaald?).

Voor informatie over ziektejaarequivalenten in de totale bevolking, zie: Interne link naar documentWelke ziekten tasten de kwaliteit van leven het meest aan?

Tabel 5: Rangordening van aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen op basis van ziektejaarequivalenten in 2007 en het bijbehorend aantal ziektejaarequivalenten in de totale bevolking in 2007.

Ziekten en aandoeningen

15-64

totaal

1

Angststoornissen

151.400

201.900

2

Depressie

140.400

168.400

3

Coronaire hartziekten

59.900

186.700

4

Diabetes

59.400

132.100

5

Reumatoide artritis

45.700

77.900

6

Suïcide

44.400

47.200

7

Artrose a

43.500

122.800

8

Afhankelijkheid van alcohol

39.000

43.900

9

Verstandelijke handicap

35.200

46.700

10

Privé-ongevallen

34.400

76.300

a Alleen artrose van de ledematen. Nek- en rugartrose vallen onder nek- en rugklachten.

Naar boven

DALY's

Angst en depressie veroorzaken hoogste ziektelast

Ziekten en aandoeningen met de hoogste ziektelast waren in 2007 bij 15- tot 65-jarigen angststoornissen en depressie. Als we naar de hele bevolking kijken komen deze twee ziekten op plaats drie en vier achter coronaire hartziekten en beroerte (zie tabel 6). De ziektelast is uitgedrukt in DALY's (Disability-Adjusted Life Years). Het concept DALY kan worden opgevat als een maat voor de totale hoeveelheid gezondheid die verloren gaat in een bevolking door ziekte (de ziektelast). Voor elke aandoening wordt de ziektelast berekend als de som van de ziektejaarequivalenten en het aantal verloren levensjaren. Zie ook: Interne link naar documentWat is de ziektelast en hoe wordt deze berekend?

Voor informatie over de ziektelast in de totale bevolking, zie: Interne link naar documentWelke ziekten veroorzaken de hoogste ziektelast?

Tabel 6: Rangordening van aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen op basis van DALY's in 2007 en het bijbehorend aantal DALY's in de totale bevolking in Nederland in 2007.

Ziekten en aandoeningen

15-64

totaal

1

Angststoornissen

151.400

202.000

2

Depressie

140.600

168.600

3

Coronaire hartziekten

109.300

315.100

4

Suïcide

84.600

90.700

5

Longkanker

82.600

158.100

6

Diabetes

70.800

166.100

7

Beroerte

59.200

211.100

8

Afhankelijkheid van alcohol

53.500

61.100

9

Borstkanker

52.900

82.300

10

COPD

48.500

146.200

Naar boven

Kosten

Hoogste zorgkosten bij verstandelijke handicap

Verstandelijke handicap was in 2007 bij 15- tot 65-jarigen de ziekte die veruit de hoogste zorgkosten met zich meebracht. In de totale bevolking was verstandelijke handicap ook al de duurste ziekte. Dementie staat voor de hele bevolking op plaats twee, maar komt bij de 15- tot 65-jarigen niet voor in de top tien (zie tabel 7). Voor informatie over de gebruikte gegevensbronnen, zie: urlKosten-van-ziekten-website.

Voor informatie over kosten van ziekten in de totale bevolking, zie: Interne link naar documentWelke ziekten zijn het duurst?

Tabel 7: Rangordening van aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen op basis van zorgkosten en de bijbehorende kosten (miljoenen euro's) in de totale bevolking in Nederland in 2007 (Bron: urlKosten van ziekten).

Ziekten en aandoeningen

15-64

totaal

1

Verstandelijke handicap, inclusief syndroom van Down

4.473

5.647

2

Coronaire hartziekten

825

1.807

3

Afhankelijkheid van alcohol en drugs

818

1.024

4

Schizofrenie

788

895

5

Depressie

683

966

6

Nek- en rugaandoeningen

667

955

7

Diabetes mellitus inclusief diabetische complicaties

489

1.037

8

Astma en COPD

427

956

9

Angststoornissen

382

474

10

Beroerte

351

1.637

Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

DALY
Disability-Adjusted Life-Year
Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.
RIVM
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Bilthoven. Email: info@rivm.nl, URL: http://www.rivm.nl

Definities

Prevalentie
Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.
Poos MJJC (RIVM), Eysink PED (RIVM). Rangordening van ziekten en aandoeningen bij 15- tot 65-jarigen. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen, 15 december 2011.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.