Neemt het aantal mensen met een verstandelijke handicap toe of af?

Vermoedelijk geen verandering incidentie

De incidentie van verstandelijke handicap zal de komende jaren waarschijnlijk niet sterk veranderen (Koedoot, 1997; Van den Dungen, 1998). Enerzijds zal de incidentie toenemen doordat de leeftijd waarop vrouwen kinderen krijgen stijgt en de levenskansen van baby's met een extreem laag geboortegewicht of een ernstige afwijking in het algemeen toenemen. Dit zijn beide risicofactoren voor een verstandelijke handicap; zie ook: Welke factoren beïnvloeden de kans op een verstandelijke beperking?. Anderzijds zal de incidentie afnemen door verbeterde prenatale diagnostiek en de sterk verbeterde technologie. Deze ontwikkelingen samen houden de huidige incidentie in de komende jaren waarschijnlijk min of meer in stand.

Verstandelijk gehandicapten worden ouder, dus stijging van de prevalentie

Door de toegenomen levensverwachting van ernstig verstandelijk gehandicapten zal het aantal ernstig verstandelijk beperkten toenemen. Daarmee neemt ook de prevalentie van verstandelijke handicap toe (Maaskant & Hoekman, 2007). Vooral in de groep ernstig verstandelijk gehandicapten overleden vroeger velen op relatief jonge leeftijd. Met name de prevalentie onder de oudste leeftijdsgroepen zal dus gestegen zijn. Berekeningen geven aan dat de prevalentiestijging maximaal 600 personen per jaar is.

Incidentie neemt mogelijk toe door groeiende groep Turkse en Marokkaanse Nederlanders

De incidentie van verstandelijke handicap bij Turkse en Marokkaanse Nederlanders ontwikkelt zich waarschijnlijk anders dan bij autochtone Nederlanders. Turkse en Marokkaanse mensen sluiten namelijk vaak generaties lang een huwelijk onder bloedverwanten. Ongeveer een kwart van de Turken en Marokkanen is getrouwd met een familielid (Troe, 2008). Een huwelijk tussen bloedverwanten (neef-nicht huwelijken) verdubbelt de kans op een kind met een verstandelijke handicap. De kans op een ernstige verstandelijke handicap is bijna 20% per kind als er al generaties lang in de familie getrouwd wordt (Eldering et al., 1999). Met een toenemend aantal Turkse en Marokkaanse Nederlanders kan deze risicofactor de incidentie van verstandelijke handicap in Nederland doen stijgen. Echter, de manier waarop huidige allochtone vrouwen hun leven inrichten is veranderd sinds de jaren '90. Als daardoor ook het aantal huwelijken onder bloedverwanten is afgenomen, zal de incidentietoename van verstandelijke handicap beperkt blijven. Cijfers over deze ontwikkeling zijn niet bekend.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Dungen A van den.Vooruitkijken in de gehandicaptenzorg, II. Verwachtingen van deskundigen over ondersteuning van mensen met een verstandelijke beperking. Utrecht: NIZW, 1998.
Eldering L, Adriani P, Hamel M, Vedder P.Verstandelijk gehandicapte kinderen in Marokkaanse en Turkse gezinnen. Assen: Van Gorcum, 1999.
Koedoot PJ.Verstandelijke handicap. In: Maas IAM, Gijsen R, Lobbezoo IE en Poos MJJC. Volksgezondheid toekomst verkenning 1997, I. De gezondheidstoestand: een actualisering. Bilthoven/Utrecht: Elsevier/De Tijdstroom, 1997.
Maaskant M, Hoekman J.Veroudering bij mensen met verstandelijke beperkingen. Vademecum Zorg voor Verstandelijk Gehandicapten, 2007.
Troe EJWM.Ethnic differences in fetal growth, birth weight and infant mortality. The Generation R Study. Rotterdam: Erasmus University, 2008.

Woittiez IB (SCP), Ras M (SCP). Neemt het aantal mensen met een verstandelijke handicap toe of af? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Psychische stoornissen\Verstandelijke handicap, 10 februari 2012.