Depressie: Welke zorg gebruiken patiënten en wat zijn de kosten?

Zorggebruik

Niet alle mensen met een depressie zoeken professionele hulp

Ongeveer een derde van de personen met een depressie zoekt hiervoor geen professionele hulp. In de huisartsenpraktijk worden patiënten bij wie depressie of depressieve gevoelens wordt gediagnosticeerd, meestal alleen door de huisarts behandeld (Baan et al., 2003). In 6% van de eerste contacten verwijst de huisarts de patiënt door. Dit betreft relatief vaak verwijzingen naar een vrijgevestigd psycholoog, GGZ of psychiater. In de volgende contacten wordt nog maar 2% van de patiënten met een depressie doorverwezen. Dan gaat het vaak om verwijzingen naar de psychiater (Cardol et al., 2004).

Toename zorggebruik huisarts door betere herkenning en diagnose

De toename van patiënten met een depressie die de huisarts ziet, heeft mogelijk te maken met een betere herkenning en vroege opsporing van depressie door de huisarts, mede als gevolg van de publicatie van de NHG-standaard voor diagnostiek en behandeling in 1994. Ook is het mogelijk dat huisartsen patiënten die een depressie hebben doorgemaakt minder snel als 'genezen' zijn gaan beschouwen. Verder lijkt het erop dat het taboe op hulp zoeken voor depressie langzaam afneemt.

Gebruik antidepressiva meer dan verdubbeld

Het aantal voorschriften voor antidepressiva steeg van 2,9 miljoen in 1997 tot 6,8 miljoen in 2008 (SFK, 2009) (zie figuur 1). Het grootste deel hiervan zijn herhaalrecepten. In de tweede helft van 2008 haalden ruim 880.000 mensen in Nederland antidepressiva bij hun apotheek. Van alle recepten voor antidepressiva wordt ongeveer 80% voorgeschreven door de huisarts.

Antidepressiva worden overigens niet alleen voorgeschreven aan mensen met depressie. Ze worden ook voorgeschreven aan mensen met minder ernstige depressieve klachten, met angststoornissen, gedragsproblemen of pijn.

Figuur 1: Aantal voorschriften van antidepressiva in de periode 1997-2004 (Bron: SFK).

Trend in voorschriften van antidepressiva in de periode 1997-2004 (SFK)

Kosten

Depressie met 773 miljoen euro één van de duurdere ziekten

Depressie is één van de duurdere ziekten (zie ook Welke ziekten zijn het duurst?). In 2005 kostte de zorg voor depressie 773 miljoen euro. In totaal maakten de kosten voor depressie 1,1% uit van de totale kosten voor de gezondheidszorg (Poos et al., 2008). Dit percentage is de ondergrens, aangezien een aanzienlijk deel van de kosten binnen de psychische stoornissen niet aan diagnosegroepen toegeschreven kon worden.

Geestelijke gezondheidszorg grootste kostenpost voor depressie

Van de kosten van de zorg voor depressie gaat 57,6% naar de geestelijke gezondheidszorg, 15% naar genees- en hulpmiddelen en 11% en 9% naar respectievelijk ziekenhuiszorg en eerstelijnszorg. Bijna 70% van de totale kosten voor depressie ging naar vrouwen en ruim 30% naar mannen. De kosten zijn het hoogst in de leeftijdsgroep 35 tot 60 jaar. In deze leeftijdsgroep is de absolute prevalentie ook het hoogst (zie figuur 2 en zie Prevalentie en incidentie naar leeftijd en geslacht).

Figuur 2: Kosten van de zorg voor depressie naar leeftijd en sector in 2005 (Bron: Kosten van Ziektenstudie).

Kosten van de zorg van depressie naar leeftijd en sector in 2005

Bronnen en Literatuur

Bronnen

SFK. Stichting Farmaceutische Kengetallen. Gedetailleerde gegevens over het geneesmiddelengebruik in Nederland.

Literatuur

Baan CA, Hutten JH, Rijken PM. Afstemming in de zorg. Een achtergrondstudie naar de zorg voor mensen met een chronische aandoening. RIVM-rapport nr. 282701005. Bilthoven: RIVM/NIVEL,2003.
Cardol M, Dijk L van, Jong JD de, Bakker DH de, Westert GP.Tweede Nationale Studie naar Ziekten en Verrichtingen in de huisartspraktijk. Huisartsenzorg: wat doet de poortwachter? Utrecht: NIVEL, 2004.
Poos MJJC, Smit JM, Groen J, Kommer GJ, Slobbe LCJ. Kosten van ziekten in Nederland 2005. RIVM-rapport nr. 270751019. Bilthoven: RIVM,2008.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

GGZ: Geestelijke gezondheidszorg (mental health care)
NHG: Nederlands huisartsengenootschap; URL: http://www.nhg.org

Wieren S van (RIVM), Schoemaker C (RIVM), Spijker J (Trimbos-instituut). Depressie: Welke zorg gebruiken patiënten en wat zijn de kosten? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Psychische stoornissen\Depressie, 22 maart 2010.