Depressie: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Mogelijk groot aantal mensen met depressie in Nederland door verschillen in methoden

De World Mental Health Surveys van de WHO (Demyttenaere et al., 2004) laten zien dat stemmingsstoornissen, waaronder depressie, in Nederland veel voorkomen (zie tabel 1). Maar deze verschillen zouden ook het gevolg kunnen zijn van verschillen in methode (Paykel et al., 2005). Daarnaast kunnen de verschillen worden veroorzaakt door verschillende interpretaties van omschreven klachten.

Er is geen sluitend bewijs dat de geestelijke gezondheid in sommige landen uit de EU-15 beter is dan in andere. Dat geldt ook voor depressie (Paykel et al., 2005). In een vergelijkende Europese studie (SHARE) naar depressie onder ouderen verschilde Nederland niet van omringende landen. Over het vóórkomen van stemmingsstoornissen in de nieuwe EU-lidstaten is nog maar weinig bekend

Zie ook: details Beschrijving van gebruikte gegevensbronnen

In Nederland gaan veel mensen met depressie naar de huisarts

In veertien landen liep de prevalentie van depressie onder bezoekers van de huisarts uiteen van 4,0% (Sjanghai, China) tot 29,5% (Santiago, Chili), met een gemiddelde van 10,4%. In Nederland (Groningen) lag de prevalentie boven het gemiddelde: 15,9%. Dit was vergelijkbaar met de prevalentie in Manchester en Parijs (Van der Meer et al., 1996). Uit een andere studie blijkt juist dat relatief weinig Nederlandse mannen met depressie de huisarts bezoeken (King et al., 2008).

Deze internationale verschillen komen deels voort uit cultuurverschillen in de neiging om hulp te zoeken (Goldberg & Lecrubier, 1995). Uit de studie DEPRES blijkt bijvoorbeeld dat men in Duitsland terughoudender is met het bezoeken van een arts dan in Frankrijk, waar het hebben van psychische stoornissen meer geaccepteerd is (Lépine et al., 1997).

Plaats depressie in rangorde van ziektelast verschilt per werelddeel

In 2000 stond depressie wereldwijd op de vierde plaats wat betreft oorzaak van ziektelast. Depressie was toen verantwoordelijk voor 4,4 procent van de DALY’s. In Europa staat depressie op de derde plaats en in Noord- en Zuid-Amerika op de eerste. Afrika is het enige werelddeel waar depressie niet in de top tien staat (Üstün et al., 2004). Dit komt niet omdat depressie in Afrika minder voorkomt, maar doordat infectieziekten (zoals aids, malaria, tuberculose en mazelen), perinatale aandoeningen en de gevolgen van ondervoeding er een veel groter aandeel in de ziektelast hebben.

Tabel 1: Percentage personen van 18 jaar en ouder met een stemmingsstoornis (depresieve, dysthyme en/of bipolaire I en II stoornis) in de afgelopen twaalf maanden volgens WMH-CIDI/DSM-IV in de World Mental Health Surveys (Bron: Demyttenaere et al., 2004).

Land	Percentage
Verenigde Staten	9,6
Oekraïne	9,1
Frankrijk	8,5
NEDERLAND^a	6,9
Colombia^b	6,8
Libanon	6,6
België	6,2
Spanje	4,9
Mexico^b	4,8
Italië	3,8
Duitsland	3,6
Japan ^c	3,1
China (Peking)	2,5
China (Shanghai)	1,7
Nigeria	0,8

^a Dit prevalentiecijfer uit de ESEMeD-studie wijkt licht af van de prevalentie-cijfers uit NEMESIS.

^b Colombia en Mexico 18-65 jaar.

^c Japan ≥ 20 jaar.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Demyttenaere K, Bruffaerts R, Posada-Villa J, Gasquet I, Kovess V, Lepine JP, et al.Prevalence, severity, and unmet need for treatment of mental disorders in the World Health Organization World Mental Health Surveys. JAMA, 2004; 291(21): 2581-90.
Goldberg DP, Lecrubier Y.Form and Frequency of mental disorders across centres. In: Ustun TB, Sartorius N, editors. Mental Illness in General Health Care: an international study . Chichester: John Wiley & Sons, 1995: 323-334.
King M, Nazareth I, Levy G, Walker C, Morris R, Weich S.Prevalence of common mental disorders in general practice attendees across Europe. The British Journal of Psychiatry, 2008; 192: 362-67.
Lépine JP, Gastpar M, Tylee A.Depression in the community: the firts pan-European study DEPRES (Depression Research in European Society). Int Clin Psychopharmacol 1997; 12(1): 19-29.
Meer K van der, Tiemens BG, Brink W van den.Depressie in de eerstelijnsgezondheidszorg; internationale gegevens over prevalentie en behandeling, onder meer uit Nederland. Ned Tijdschr Geneeskd 1996; 140: 2135-39.
Paykel ES, Brugha T, Fryers T.Size and burden of depressive disorders in Europe. Eur Neuropsychopharmacol, 2005; 15(4): 411-23.
Üstün TB, Ayuso-Mateos JL, Chatterji S, Mathers C, Murray CJ.Global burden of depressive disorders in the year 2000. Br J Psychiatry, 2004; 184: 386-92.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CIDI: Composite international diagnostic interview
DALY: Disability-Adjusted Life-Year; Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.
DSM: Diagnostic and statistical manual of mental disorders; Classificatie voor psychische stoornissen. De DSM is ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. De vierde editie (DSM-IV) verscheen in 1994. De evidence-based tekstrevisie daarvan (DSM-IV-TR) verscheen in 2000.
ESEMeD: European Study of Epidemiology in Mental Disorders
EU-15: De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden; België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
NEMESIS: Netherlands Mental health Survey and Incidence Study (Trimbos-instituut); In NEMESIS is een grote hoeveelheid informatie verzameld over psychiatrische aandoeningen en het beloop daarvan.
WHO: World Health Organization; Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Harbers MM (RIVM), Wilk EA van der (RIVM), Spijker J (Trimbos-instituut), Schoemaker C (RIVM). Depressie: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Psychische stoornissen\Depressie, 22 maart 2010.