Hoe vaak komt depressie voor?

Ongeveer 643.000 mensen met een stemmingsstoornis in Nederland

In 2007 leed naar schatting 6,2 van de inwoners van Nederland van 18 tot 65 jaar aan een stemmingsstoornis (jaarprevalentie). In totaal waren dat ongeveer 642.800 mensen, waarvan 545.100 een depressie in engere zin hadden en 92.300 dysthymie. Ongeveer 82.000 mensen voldeden in het afgelopen jaar aan beide diagnosen (zie tabel 1). Daarnaast hadden ongeveer 87.400 mensen te maken met een bipolaire stoornis. Deze cijfers zijn gebaseerd op recente onderzoeksgegevens op bevolkingsniveau, namelijk de NEMESIS-2 studie (De Graaf et al., 2010a).

Vooral vrouwen hebben stemmingsstoornissen

Depressie komt meer voor bij vrouwen dan bij mannen. In 2007 leed van alle inwoners van Nederland van 18 tot 65 jaar 4,9% van de mannen en 7,4 % van de vrouwen aan een stemmingsstoornis (een depressie in engere zin, dysthymie of een bipolaire stoornis). In totaal zijn dat 258.200 mannen en 384.600 vrouwen. Onder volwassenen en ouderen komt depressie respectievelijk ongeveer anderhalf maal en tweemaal zo veel voor bij vrouwen als bij mannen, bij jongeren tussen 13 en 17 jaar is dat driemaal (De Hollander et al., 2006). Het beloop en de kans op herhaling is ongeveer gelijk (Van 't Land et al., 2008b).

Meer depressie onder Marokkanen in Nederland

Depressie lijkt bij volwassenen van Marokkaanse afkomst vaker voor te komen dan bij volwassenen van Nederlandse afkomst (De Graaf et al., 2005c). Bij oudere Marokkanen en Turken komen depressieve gevoelens ook vaker voor (Van der Wurff et al., 2004). Dit is gedeeltelijk te verklaren door verschillen in sociaaleconomische status. Mogelijk speelt ook immigratie een rol. Zie ook Zijn er verschillen naar etniciteit?

Jaarlijks krijgen ruim 285.000 volwassenen een eerste depressie

Jaarlijks krijgen ruim 285.000 volwassenen (18-64-jarigen) een eerste depressie: 89.900 mannen en 195.900 vrouwen (17,3 per 1.000 mannen per jaar en 38,8 per 1.000 vrouwen per jaar). Het betreft hier 'first incidence' cijfers, dat wil zeggen dat deze personen niet eerder in hun leven een depressie hebben meegemaakt. Het kan wel zo zijn dat personen met bijvoorbeeld een eerste depressieve stoornis eerder al een dysthyme stoornis (of andere psychische stoornis) doormaakten. Deze cijfers zijn afkomstig uit het eerste NEMESIS-onderzoek (1996-1999) (Bijl et al., 1998). Uit het tweede NEMESIS-onderzoek zijn nog geen incidentiecijfers bekend (De Graaf et al., 2010a).

Huisartsen registreren ruim 380.000 patiënten met depressie

Op basis van huisartsenregistraties wordt geschat dat 382.300 personen in 2007 een depressie (depressieve stoornis plus dysthyme stoornis) hadden (zie tabel 2). In 2007 werden 107.900 nieuwe gevallen van depressie gediagnosticeerd. Als ook de mensen worden meegeteld met depressieve gevoelens of klachten, wordt het aantal patiënten voor 2007 geschat op 550.200 en het aantal nieuwe gevallen op 191.900.

Niet iedereen met depressie bij de huisarts bekend

De cijfers van huisartsenregistraties voor depressie vallen lager uit dan die van de epidemiologische bevolkingsonderzoeken (642.800 versus 382.300 of 550.200). Dit komt doordat niet alle patiënten met een depressie professionele hulp zoeken of direct naar een regionaal psychiatrisch centrum (voorheen RIAGG) gaan. Verder herkennen huisartsen de (veelal lichamelijke) klachten niet altijd als uiting van depressie. In het algemeen geldt dat er in de huisartsenpraktijk vaak onvoldoende psychiatrisch diagnostische kennis en tijd is om de diagnose depressie te stellen. Bovendien registreert een huisarts eerder een symptoomdiagnose (bijvoorbeeld depressief gevoel, suïcidegedachten, slaapstoornis, problemen met het werk, en dergelijke) dan een ziektediagnose (Ormel, 1989; Havenaar, 1990; Bensing & Verhaak, 1994; Lamberts & Hofmans-Okkes, 1994; Peeters, 1997).

Omvangschatting depressie niet gebaseerd op huisartsenregistraties

Voor de meeste ziekten in het Kompas worden schattingen van de omvang van ziekten in Nederland en de trends gebaseerd op de huisartsenregistraties. In het geval van depressie wijken we daarvan af en kiezen we voor resultaten van bevolkingsonderzoeken, met de volgende argumenten:

• De huisartsenregistraties bevatten geen DSM-IV diagnosen.
• Het grootste deel van de mensen met depressie wordt door de huisarts niet gezien of als zodanig herkend.
• Trends in de huisartsenregistraties kunnen bij depressie heel goed het gevolg zijn van veranderingen in hulpzoekgedrag en herkenning. Zo is het plausibel dat de NHG-standaard depressie uit 1994 en de verbetering van de nascholing van huisartsen zo'n effect hebben gehad. Dit betekent dat de gevonden trends in de huisartsenregistraties niet noodzakelijk wijzen op trends in de Nederlandse bevolking.

Depressie veroorzaakt veel ziektelast

De totale ziektelast veroorzaakt door depressie bedroeg 168.600 DALY’s (58.900 bij mannen en 109.700 bij vrouwen) in 2007. In de toptienlijst van ziekten die de grootste ziektelast veroorzaken neemt depressie hiermee de vierde plaats in (zevende plaats voor mannen en vierde plaats voor vrouwen). De DALY is een samengestelde maat voor gezondheidsverlies en is opgebouwd uit twee componenten: de jaren verloren door vroegtijdige sterfte en de jaren geleefd met ziekte, rekening houdend met de ernst van de ziekte.