Wat is depressie en wat zijn de gevolgen?

Depressie en dysthymie zijn stemmingsstoornissen

Depressie en dysthymie zijn beide stemmingsstoornissen. De belangrijkste symptomen zijn een aanhoudende neerslachtige stemming en een ernstig verlies aan interesse in bijna alle dagelijkse activiteiten. Er bestaan ook andere stemmingsstoornissen - zoals de bipolaire stoornis - maar in deze beschrijving van depressie beperken we ons tot de depressieve stoornis en dysthymie.

Iemand met een depressieve stoornis heeft last van hevige neerslachtigheid

Iemand met een depressieve stoornis heeft last van een hevige neerslachtigheid. Die neerslachtigheid klaart niet na een paar dagen vanzelf op, maar duurt minimaal twee weken. Bij een depressieve stoornis is de neerslachtigheid hevig en tast het dagelijks functioneren aan.

Bij depressieve stoornis ten minste vijf symptomen gedurende twee weken

Iemand heeft een depressieve stoornis volgens de DSM-IV (codes 296.2 en 296.3) wanneer hij of zij gedurende ten minste twee weken last heeft van ten minste vijf van de negen onderstaande symptomen.

Van de twee kernsymptomen moet er minstens één aanwezig zijn:

• Een zeer neerslachtige stemming gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag.
• Een ernstig verlies van interesse in alle of bijna alle activiteiten gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag.

Daarnaast dienen nog minimaal drie of vier overige symptomen aanwezig te zijn:

• Eetproblemen (heel veel of juist heel weinig eten) en veranderingen in het gewicht.
• Slaapproblemen.
• Geagiteerd en rusteloos zijn of juist geremd.
• Vermoeidheid en verlies van energie.
• Gevoelens van waardeloosheid of overmatige schuld.
• Concentratieproblemen, vertraagd denken en besluiteloosheid.
• Terugkerende gedachten aan dood of zelfdoding.

Beloop depressieve stoornis verschilt van dysthymie

Het beloop van de depressieve stoornis verschilt van het beloop van dysthymie.

Depressieve stoornis heeft wisselend en grillig beloop en duur varieert

De depressieve stoornis heeft, als de persoon niet wordt behandeld, een wisselend en grillig beloop (Bouvy & Nolen, 1998; Spijker, 2002; Weel-van Baumgarten, 2000):

• Een periode waarin iemand voldoet aan de criteria voor de depressieve stoornis wordt wel een 'depressieve episode' genoemd. Zo'n episode duurt, ook zonder behandeling, gemiddeld acht maanden.
• De duur varieert: de helft van de episodes is korter dan drie maanden, terwijl een op de vijf langer duurt dan twee jaar.
• De kans op terugval is groot: bij 40% van de mensen met depressie keert de stoornis binnen twee jaar terug.

Vooruitzichten voor patiënten met depressie in het ziekenhuis slechter

Patiënten met depressie die in een ziekenhuis zijn opgenomen, hebben over het algemeen ernstiger symptomen, grotere beperkingen in functioneren en meer kans op bijkomende ziekten dan andere mensen met een depressieve stoornis. Dit verklaart waarom de vooruitzichten voor hen slechter zijn, ook bij intensieve behandeling (Judd, 1997a):

• Ongeveer 60% van de opgenomen patiënten wordt binnen 15 jaar opnieuw voor depressie opgenomen.
• Ongeveer 10% pleegt suïcide.
• Slechts één op de vijf blijft nieuwe depressieve episoden bespaard.

Mensen met depressie vaak ernstig beperkt in sociaal en maatschappelijk functioneren

Mensen met depressie zijn vaak ernstig beperkt in hun sociaal en maatschappelijk functioneren. Uit onderzoek met de SF-36 blijkt dat een depressie voor alle aspecten negatieve gevolgen heeft. Met name de vitaliteit, het sociaal functioneren, het rolfunctioren en de geestelijke gezondheid zijn ernstig aangetast (zie tabel 1) (Bijl & Ravelli, 2000; Kruijshaar et al., 2003a).

Kwaliteit van leven afhankelijk van de ernst en de duur

Er is een relatief groot verschil tussen de kwaliteit van leven bij lichte en een ernstige depressie. De kwaliteit van leven neemt af met de ernst van de depressie (Kruijshaar et al., 2003a). In een symptoomvrije periode kan er angst zijn dat de klachten weer terugkomen. Als de depressieve perioden aanhouden, kunnen die overgaan in een chronisch beloop. Dit komt vooral voor bij lichte depressies. Met de duur van de depressie neemt echter ook de kans op lichamelijke ziekten toe door het optreden van weerstandsdaling of zelfverwaarlozing.

Jaar na ziekte nog steeds slechtere kwaliteit van leven

Personen die al een jaar diagnosevrij zijn, geven nog steeds aan dat hun kwaliteit van leven minder is dan van personen die nooit een depressie gehad hebben (Bijl & Ravelli, 2000). Waarschijnlijk is dit niet het gevolg van de depressie in het verleden, maar betreft dit een groep personen die een labielere gesteldheid heeft dan anderen. Deze gesteldheid heeft zich vroeger in episoden van depressie geuit en heeft uiteindelijk een verminderde kwaliteit van leven tot gevolg (Weel-van Baumgarten, 2000).