Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Depressie

Kort en bondig

De ziekte en de determinanten

Omvang van het probleem

Preventie en zorg

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Allart-van Dam E, Hosman CM, Hoogduin CA, Schaap CP.Prevention of depression in subclinically depressed adults: follow-up effects on the 'Coping with Depression' course. J Affect Disord, 2007; 97: 219-228.
  • Baan CA, Hutten JH, Rijken PM. Afstemming in de zorg. Een achtergrondstudie naar de zorg voor mensen met een chronische aandoening. RIVM-rapport nr. 282701005. Bilthoven: RIVM/NIVEL,2003.
  • Beekman ATF, Deeg DJH, Smit JH, Comijs HC, Braam AW, Beurs E de, et al.Dysthymia in later life: a study in the community. Journal of Affective Disorders, 2004; 81: 191-199.
  • Bengi-Arslan L, Verhulst F, Crijnen AAM.Prevalence and determinants of minor psychiatric disorder in Turkish immigrants living in the Netherlands. Soc Psychiatry Epidemiol, 2002; 37: 118-124.
  • Bensing JM, Verhaak PFM.Psychische problemen in de huisartspraktijk veelvormiger en diffuser dan in de psychiatrie. Ned Tijdschr Geneeskd 1994; 138: 130-135.
  • Berg M van den, Schoemaker CG (red.). Effecten van preventie. Deelrapport van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2010 Van gezond naar beter. RIVM-rapport nr. 270061007. Bilthoven: RIVM,2010.
  • Bertolote JM, Fleischmann A, De Leo D, Wasserman D.Psychiatric diagnoses and suicide: revisiting the evidence. Crisis, 2004; 25(4): 147-155.
  • Bijl RV, Ravelli A, Van Zessen G.Prevalence of psychiatric disorder in the general population: results of The Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS). Soc Psychiatry Psychiatr Epidemiol, 1998; 33(12): 587-95.
  • Bijl RV, Ravelli A.Psychiatrische morbididteit, zorggebruik en zorgbehoefte. Resultaten van de Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study. Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen 1998; 76: 446-57.
  • Bijl RV, Ravelli A.Current and residual functional disability associated with psychopathology: findings from the Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS). Psychol Med 2000; 30: 57-668.
  • Bijl RV, Zessen G van, Ravelli A, Rijk C de, Langendoen Y.Psychiatrische morbiditeit onder volwassenen in Nederland: het NEMESIS-onderzoek. I. Doelstellingen, opzet en methoden. Ned Tijdschr Geneeskd 1997b; 141: 2448-52.
  • Bijl RV, Zessen G van, Ravelli A.Psychiatrische morbiditeit onder volwassenen in Nederland: het NEMESIS-onderzoek. II. Prevalentie van psychiatrische stoornissen. Ned Tijdschr Geneeskd 1997a; 141: 2453-60.
  • Börsch-Supan A, Brugiavini A, Jürges H, Mackenbach J, Siegrist J, Weber G (red.).Health, Ageing and Retirement in Europe – First Results from the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe. Mannheim: MEA, 2005.
  • Bouvy P, Nolen WA.Diagnostiek en beloop. In: Nolen WA, Hoogduin CAL (red.). Behandelingsstrategieën bij depressie. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum, 1998.
  • Cardol M, Dijk L van, Jong JD de, Bakker DH de, Westert GP.Tweede Nationale Studie naar Ziekten en Verrichtingen in de huisartspraktijk. Huisartsenzorg: wat doet de poortwachter? Utrecht: NIVEL, 2004.
  • CBO, Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg & Trimbos-instituut.Multidisciplinaire richtlijn Depressie: Patiëntenversie. Utrecht: Trimbos-instituut, 2005d.
  • CBS Doodsoorzakenstatistiek. Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) .
  • Cuijpers P, Dekker J.Psychologische behandeling van depressie: een systematisch review van meta-analyses. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2005; 149(34): 1892-1897.
  • Cuijpers P, Smit F.Excess mortality in depression: a meta-analysis of community studies. Journal of Affective Disorders, 2002; 72(3): 227-236.
  • Cuijpers P, Munoz RF, Clarke GN, Lewinsohn PM.Psycho-educational treatment and prevention of depression: the 'Coping with Depression' course thirty years later. Clin Psychol Rev, 2009; 29: 449-458.
  • Cuijpers P, Van Straten A, Smit F, Mihalopoulos C, Beekman A.Preventing the onset of depressive disorders: a meta-analytic review of psychological interventions. Am J Psychiatry, 2008; (165): 1272-80.
  • Demyttenaere K, Bruffaerts R, Posada-Villa J, Gasquet I, Kovess V, Lepine JP, et al.Prevalence, severity, and unmet need for treatment of mental disorders in the World Health Organization World Mental Health Surveys. JAMA, 2004; 291(21): 2581-90.
  • Devanand D, Kim M, Paykina N, Sackeim H.Adverse life events in elderly patients with major depression or dysthymic disorder and in healthy-control subjects. American Journal of Geriatric Psychiatry, 2002; 10(3): 265-274.
  • Goldberg DP, Lecrubier Y.Form and Frequency of mental disorders across centres. In: Ustun TB, Sartorius N, editors. Mental Illness in General Health Care: an international study . Chichester: John Wiley & Sons, 1995: 323-334.
  • Graaf M de, Schouten R, Konijn C.De Nederlandse jeugdzorg in cijfers 1998-2002. Utrecht: NIZW Jeugd, 2005.
  • Graaf R de, Have M ten, Dorsselaer S van.De psychische gezondheid van de Nederlandse bevolking. NEMESIS-2: Opzet en eerste resultaten. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010a.
  • Hamberg-van Reenen HH, Bovendeur I, Meijer SA, Savelkoul M, Van den Berg M, Kuunders MNM.(Kosten)effectiviteit van lokaal gezondheidsbeleid. Overzicht van (kosten)effectiviteit van preventieve interventies uit de leeflijnen Tabakspreventie, Integraal alcoholbeleid, Overgewicht en Depressiepreventie. Bilthoven: RIVM, 2010.
  • Havenaar JM.Depressie in de eerste lijn, diagnose in een context. In: Gersons BPR, Kraaimaat FW, Dam-Baggen CMJ (red.). Omgeving, individu en psychiatrische stoornis. Utrecht: RUU, 1990: 83-106.
  • Hollander AEM de, Hoeymans N, Melse JM, Oers JAM van, Polder JJ. Zorg voor gezondheid. Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006. RIVM-rapport nr. 270061003. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2006.
  • Jonge M de, Ruiter M.Aard en omvang GGZ- en VZ-preventie 2007; Ontwikkelingen in de organisatie, omvang en inhoud van de GGZ- en VZ-preventie. Utrecht: Trimbos-instituut, 2009.
  • Judd L.The clinical course of unipolar major depressive disorders. Archives of General Psychiatry, 1997a; 54(11): 989-991.
  • Kessler R, Merikangas K.The National Comorbidity Survey Replication (NCS-R): background and aims. Int J Methods Psychiatr Res, 2004; 13(2): 60-8.
  • Kessler RC, Demler O, Frank RG, Olfson M, Pincus HA, Walters EE, et al.Prevalence and treatment of mental disorders, 1990 to 2003. The New England Journal of Medicine, 2005a; 352(24): 2515-23.
  • Kessler RC, McGonagle S, Zhao S, et al.Lifetime and 12-month prevalence of DSM-III-R psychiatric disorders in the United States. Results from the National Comorbidity Study. Archives of general psychiatry 1994; 51: 8-19.
  • King M, Nazareth I, Levy G, Walker C, Morris R, Weich S.Prevalence of common mental disorders in general practice attendees across Europe. The British Journal of Psychiatry, 2008; 192: 362-67.
  • Klein D, Norden K, Ferro T, Leader J, Kasch K, Klein L, et al.Thirty-month naturalistic follow-up study of early-onset dysthymic disorder: course, diagnostic stability, and prediction of outcome. Journal of Abnormal Psychology, 1998; 107(2): 338-348.
  • Klein D, Riso L, Donaldson S, Schwartz J, Anderson R, Ouimette P, et al.Family study of early-onset dysthymia. Mood and personality disorders in relatives of outpatients with dysthymia and episodic major depression and normal controls. Archives of General Psychiatry, 1995; 52(6): 487-496.
  • Klein D, Schwartz J, Rose S, Leader J.Five-year course and outcome of dysthymic disorder: A prospective, naturalistic follow-up study. American Journal of Psychiatry, 2000; 157(6): 931-939.
  • König-Zahn C, Furer JW, Tax B, Berg JFM van den, Rijnders CATh, Rijswijk E van, et al. (red.).Regioproject Nijmegen 2: Psychiatrische morbiditeit in de regio. Nijmegen: KUN, 1999.
  • Kruijshaar ME, Hoeymans N, Bijl RV, Spijker J, Essink-Bot ML.Levels of disability in Major Depression. Findings from the Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS). Journal of Affective Disorders 2003a; 77(1): 53-64.
  • Lamberts H, Hofmans-Okkes IM.Psychische en sociale problemen in de huisartspraktijk: een kwestie van competentie en autonomie bij artsen en patiënten. Ned Tijdschr Geneeskd 1994; 138: 118-122.
  • Land H van 't, Schoemaker C, Ruiter C de (red.).Trimbos zakboek psychische stoornissen. Tweede, herziene en uitgebreide druk. Utrecht: De Tijdstroom, 2008b.
  • Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZRichtlijnherzieningen van de Multidisciplinaire richtlijn Angststoornissen bij volwassenen (eerste revisie). Utrecht: CBO & Trimbos-instituut, 2009a.
  • Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ.Addendum Ouderen bij de multidisciplinaire richtlijn Depressie. Utrecht: Trimbos-instituut, 2008.
  • Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ.Multidisciplinaire Richtlijn Depressie. Addendum Depressie bij Jeugd. Utrecht: Trimbos-instituut, 2009.
  • Landelijke Stuurgroep Multidisciplinaire Richtlijnontwikkeling in de GGZ.Richtlijnherziening van de Multidisciplinaire richtlijn Depressie (eerste revisie). Richtlijn voor de diagnostiek, behandeling en begeleiding van volwassen patiënten met een depressieve stoornis. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010.
  • Lépine JP, Gastpar M, Tylee A.Depression in the community: the firts pan-European study DEPRES (Depression Research in European Society). Int Clin Psychopharmacol 1997; 12(1): 19-29.
  • Maas IAM, Jansen J. Psychische (on)gezondheid: determinanten en de effecten van preventieve interventies. RIVM-rapport nr. 270555001. Bilthoven: RIVM,2000.
  • Meer K van der, Tiemens BG, Brink W van den.Depressie in de eerstelijnsgezondheidszorg; internationale gegevens over prevalentie en behandeling, onder meer uit Nederland. Ned Tijdschr Geneeskd 1996; 140: 2135-39.
  • Meijer S, Schuit J, Tamsma N. Depressie. In: Wilk EA van der, Melse JM, Broeder JM den, Achterberg PW (eindred.). Leren van de buren. Beleid publieke gezondheid internationaal bezien: roken, alcohol, overgewicht, depressie, gezondheidsachterstanden, jeugd, screening. RIVM-rapport nr. Bilthoven: Bohn Stafleu Van Loghum,2007.
  • Meijer SA, Smit F, Schoemaker C, Cuijpers P. Gezond verstand: evidence-based preventie van psychische stoornissen. RIVM-Rapport nr. 270672001; VTV Themarapport. Bilthoven/Utrecht: RIVM/Trimbos-instituut,2006.
  • Meijer SA, Smit F, Schoemaker CG, Cuijpers P.Gezond verstand. Evidence-based preventie van psychische stoornissen. Bilthoven: 2006d.
  • NICE, National Institute for Clinical Excellence.Depression in children and young people. Indentification and management in primary, community and secondary care. London: The British Psychological Society & The Royal College of Psychiatrists, 2005.
  • Ormel J.Psychiatrische ziekten: depressie. In: Grobbee DE en Hofman A (red.). Epidemiologie van ziekten in Nederland. Utrecht: Wetenschappelijke uitgeverij Bunge, 1989.
  • Paykel ES, Brugha T, Fryers T.Size and burden of depressive disorders in Europe. Eur Neuropsychopharmacol, 2005; 15(4): 411-23.
  • Paykel ES, Brugha T, Fryers T.Size and burden of depressive disorders in Europe. Eur Neuropsychopharmacol 2005; 15(4): 411-23
  • Peeters FPML.Huisarts en depressieve patiënt: een problematisch duo? Tijdschr Psychiatrie 1997; 39: 309-320.
  • Poos MJJC, Smit JM, Groen J, Kommer GJ, Slobbe LCJ. Kosten van ziekten in Nederland 2005. RIVM-rapport nr. 270751019. Bilthoven: RIVM,2008.
  • Post NAM, Bekker-Grob EW de, Mackenbach JP, Slobbe LCJ. Kosten van preventie in Nederland 2007. Bilthoven,2010b.
  • Regioproject Nijmegen 2.Psychiatrische morbiditeit in de regio. Nijmegen: Katholieke Universiteit Nijmegen, 1999.
  • Riper H, Smit F, Zanden R van der, Conijn B, Kramer J, Mutsaers K.E-Mental Health. High Tech, High Touch, High Trust. Utrecht: Trimbos-instituut, 2007.
  • Schoemaker CG, Rigter HGM, Graaf R de, Cuijpers P.Nationale monitor geestelijke gezondheid. Jaarbericht 2002. Utrecht: Bureau NMG, 2002.
  • Schoevers RA, Bremmer MA, Beekman ATF, Hoogendijk WJ, Deeg DJH, Tilburg W van.Verklaringen voor de relatie tussen depressie en verhoogde sterfte. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2004; 148(23): 1133-1137.
  • Schrijvers CTM, Schoemaker CG (red.). Spelen met gezondheid. Leefstijl en psychische gezondheid van de Nederlandse jeugd. RIVM-rapport nr. 270232001. Bilthoven: RIVM,2008; 85-107.
  • SFK, Stichting Farmaceutische Kengetallen.Data en feiten 2009. Den Haag: SFK, 2009.
  • Smit F, Beekman A, Cuijpers P, Graaf R de, Vollebergh W.Selecting key-variables for depression prevention: Results from a population-based prospective epidemiological study. Journal of Affective Disorders, 2004; 81: 241-249.
  • Smit F, Comijs HC, Schoevers R, Cuijpers P, Deeg D, Beekman A.Target groups for the prevention of late-life anxiety. British Journal of Psychiatry, 2007b; 190: 428-434.
  • Smit F, Cuijpers P, Petrea I.Preventing depressive disorder: do we have an economic case? 2012.
  • Smit F.Prevention of depression (Dissertation). Amsterdam: Vrije Universiteit Amsterdam, 2006.
  • Spek V, Nyklíĉek I, Smits N, Cuijpers P, Riper H, Keyzer J, et al.Internet-based cognitive behavioural therapy for subthreshold depression in people over 50 years old: A randomized controlled clinical trial. Psychological Medicine, 2007; 37: 1797-1806.
  • Spijker J, Wurff FB van der, Poort EC, Smits CH, Verhoeff AP, Beekman AT.Depression in first generation labour migrants in Western Europe: the utility of the Center for Epidemiologic Studies Depression Scale (CES-D). Int J Geriatr Psychiatry, 2004; 19(6): 538-44.
  • Spijker J.Chronic depression. Determinants and consequences of major depression in the general population. Utrecht: Universiteit Utrecht, 2002.
  • Spijker J, Graaf R de, Bijl R, Beekman A, Ormel J, Nolen W.Duration of major depressive episodes in the general population: results from The Netherlandds Mental Health Survey and Incidence Study (NEMESIS). British Journal of Psychiatry, 2002; 181(3): 208-213.
  • Straten A van, Cuijpers P, Smits N.Effectiveness of a web-based self-help intervention for symptoms of depression, anxiety, and stress: randomized controlled trial. J Med Internet Res, 2008; 10: e7.
  • Tilburg W van, Beekman ATF.Affectieve stoornissen bij ouderen. In: Boer JA den, Ormel J, Praag HM van, Westenberg HGM, D’Haenen H (red.). Handboek stemmingsstoornissen. Maarssen: Elsevier/De Tijdstroom, 1997.
  • Üstün TB, Ayuso-Mateos JL, Chatterji S, Mathers C, Murray CJ.Global burden of depressive disorders in the year 2000. Br J Psychiatry, 2004; 184: 386-92.
  • Van't Veer-Tazelaar P, Smit F, van Hout H, van Oppen P, van der Horst H, Beekman A, van Marwijk H. Cost-effectiveness of a stepped care intervention to prevent depression and anxiety in late life: randomised trial. Br J Psychiatry2010; 196: 319-25
  • Veer-Tazelaar PJ van 't, Marwijk H van, Oppen P van, Hout HPJ van, Horst HE van der, Cuijpers P, et al.Stepped-Care Prevention of Anxiety and Depression in Later Life; A Randomized Controlled Trial. Arch Gen Psychiatry, 2009; 66.
  • Verhulst FC, Ende J van der, Ferdinand RF, Kasius MC.De prevalentie van psychiatrische stoornissen bij Nederlandse adolescenten. Ned Tijdschr Geneeskd 1997a; 141: 777-781.
  • Volkers AC, Nuyen J, Verhaak P, Schellevis F.The problem of diagnosing major depression in elderly primary care patients. Journal of Affective Disorders, 2004; 82: 259-263.
  • VWS, Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. http: \\www.minvws.nl - Dossiers - Preventie - Letselpreventie, 4 oktober 2006. Den Haag: VWS,2006j.
  • VWS. Gezondheid dichtbij. Landelijke nota gezondheidsbeleid. Den Haag: VWS,2011.
  • Weel-van Baumgarten EM, Bosch WJ van den, Hoogen HJ van, Zitman FG.The longterm perspective: a study of psychopathology and health status of patients with history of depression more than 15 years after the first episode. Gen Hosp Psychiatry, 2000; 22: 399-404.
  • Weissman M, Leaf P, Bruce M, Florio L.The epidemiology of dysthymia in five communities: rates, risks, comorbidity, and treatment. American Journal of Psychiatry, 1988; 145(7): 815-819.
  • WHO & ICPE, World Health Organization & International Consortium in Psychiatric Epidemiology.Cross-national comparisons of the prevalences and correlates of mental disorders. Bull WHO, 2000b; 78: 413-26.
  • WHO, World Health Organization.WHO European Ministerial Conference on Mental Health. Facing the Challenges, Building Solutions. Mental Health Declaration for Europe. EUR/04/5047810/6. Helsinki: WHO Europe, 2005h.
  • Wurff FB van der, Beekman AT, Dijkshoorn H, Spijker JA, Smits CH, Stek ML, et al.Prevalence and risk-factors for depression in elderly Turkish and Moroccan immigrants in the Netherlands. J Affect Disord, 2004; 83 (1): 33-41.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CES-D
Center for Epidemiologic Studies depression scale
CIDI
Composite international diagnostic interview
DALY
Disability-Adjusted Life-Year
Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.
DIS
Diagnostic Interview Schedule
DSM
Diagnostic and statistical manual of mental disorders
Classificatie voor psychische stoornissen. De DSM is ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. De vierde editie (DSM-IV) verscheen in 1994. De evidence-based tekstrevisie daarvan (DSM-IV-TR) verscheen in 2000.
DSM-IV
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
De vierde editie van de ‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders’, een handboek voor de diagnose van psychische aandoeningen
ESEMeD
European Study of Epidemiology in Mental Disorders
EU
Europese unie
ggz
Geestelijke gezondheidszorg
GGZ
Geestelijke gezondheidszorg (mental health care)
ICPC
International classification of primary care
ICPE
International Consortium in Psychiatric Epidemiology
URL: http://www.hcp.med.harvard.edu/icpe/
MHI
RAND Mental health inventory
Meet de algemene psychische gezondheidstoestand in een bevolking. Dit wordt bepaald door de balans tussen de mate van positieve en negatieve gevoelens.
NEMESIS
Netherlands Mental health Survey and Incidence Study (Trimbos-instituut)
In NEMESIS is een grote hoeveelheid informatie verzameld over psychiatrische aandoeningen en het beloop daarvan.
OGGz
Openbare Geestelijke Gezondheidszorg
PSE
Present state examination
SF-36
Medical Outcomes Study 36-Item Short Form Health Survey
Vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. Het instrument bestaat uit 8 dimensies: fysiek functioneren, rolbeperkingen door fysieke gezondheidsproblemen, pijn, algemene gezondheidsbeleving, vitaliteit, sociaal functioneren, rolbeperkingen door emotionele problemen, en geestelijke gezondheid. Deze 8 dimensies kunnen bovendien gesommeerd worden in een lichamelijke en een psychische hoofddimensie
SFK
Stichting Farmaceutische Kentallen
VWS
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws
WHO
World Health Organization
Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int
Wmo
Wet maatschappelijke ondersteuning

Definities

NEMESIS
Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (Trimbos Institute)
NEMESIS-2
Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study (Trimbos Institute). De 'Netherlands Mental Health Survey and Incidence Study' (NEMESIS-2) is een uniek representatief onderzoek naar de psychische gezondheid van volwassenen van 18 tot en met 64 jaar in de algemene bevolking.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.11, 28 maart 2013