Dementie: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Aantal mensen met dementie varieert sterk tussen Europese landen

Het totale percentage West-Europeanen met dementie wordt geschat op 0,9 % in de leeftijd 60-64 jaar, 1,5% in de leeftijd 65-69, 3,6% in de leeftijd 70-74, 6,0% in de leeftijd 75-79%, 12.2% in de leeftijd 80-84 en 24.8% in de leeftijd 85 jaar en ouder (Ferri et al., 2005) . Het Europese percentage van 24,8% voor de groep van 85 jaar en ouder is iets lager dan het percentage in het Nederlandse ERGO-onderzoek en vergelijkbaar met dat voor vrouwen in de ‘Leiden 85-plus studie’ (zie: Hoe vaak komt dementie voor?)

Leeftijdsspecifieke prevalentiecijfers verschillen sterk tussen landen en studies (zie tabel 1). Dit kan komen door verschillen in studieopzet, samenstelling van de onderzoekspopulatie en verschillen in diagnose, maar ook door echte geografische verschillen. Daarnaast leidt een hogere overleving tot een hogere prevalentie. Daarom kan ook de gezondheidszorg de prevalentie beïnvloeden (Berr et al., 2005; Knapp et al., 2007).

Het aantal mensen van 85 jaar en ouder is in alle onderzoeken in tabel 1 klein. De betrouwbaarheidsintervallen zijn hierdoor groot en daarom moeten de cijfers voor deze oudste leeftijdsgroep voorzichtig worden geïnterpreteerd (Berr et al., 2005).

Aantal Europeanen met dementie verdubbelt komende 40 jaar

In 2001 hadden bijna 5 miljoen Europeanen dementie. Verwacht wordt dat dit aantal in 2040 zal zijn verdubbeld tot bijna 10 miljoen (Ferri et al., 2005). Andere studies voorspellen een vergelijkbare toename (Wimo et al., 2003; Wancata et al., 2003).

In 2003 stond dementie met 3% van de ziektelast uitgedrukt in DALY’s op de vijfde plek van de belangrijkste ziekten in Europa (Olesen & Leonardi, 2003). Door de vergrijzing en de verwachte toename van het aantal mensen met dementie zal waarschijnlijk ook het percentage DALY’s door dementie stijgen.

Sterfte aan dementie lijkt toegenomen tussen jaren ’70 en ‘90

Internationale vergelijking van sterftecijfers door dementie is moeilijk. Dat komt door grote verschillen in registratie van sterfte (Pritchard et al., 2004). Uit een studie waarin trends in sterfte onder 45-75-jarigen werden vergeleken (Pritchard et al., 2004), bleek dat de sterfte aan psychische aandoeningen (waarbinnen dementie van het Alzheimer type een groot aandeel had) in de meeste Westerse landen was toegenomen tussen de jaren ’70 en de jaren ’90. De toename in Nederland was in deze periode relatief groot. Ook meer recent, in de periode 1996-2005, is de sterfte in Nederland gestegen (CBS Doodsoorzakenstatistiek).

Zie ook: Neemt het aantal mensen met dementie toe of af?

Tabel 1: Prevalentie van dementie (per 100, met 95% betrouwbaarheidsinterval) in verschillende leeftijdsgroepen in een aantal Europese studies (bron: Berr et al., 2005).

	65-74 jaar	75-84 jaar	85 en ouder
België	4,4 (3,2-5,9)	11,1 (9,1-13)	11,5 (9,1-14)
Denemarken	4,7 (3,8-5,6)	11,4 (9,7-13)	-
Finland	-	18,3 (15-22)	39,4 (31-48)
Frankrijk	2,9 (2,1-3,8)	7,1 (5,6-8,5)	21,6 (18-25)
Duitsland	-	9,4 (7,7-11)	34,8 (30-40)
Italië	1,2 (0,6-2,5)	4,5 (2,7-7,3)	32,2 (24-41)
Nederland	1,4 (1-1,9)	10,9 (9,4-12)	34,8 (31-38)
Spanje, 1992	3,2 (1,8-4,7)	8,3 (5,9-11)	20 (12-28)
Spanje, 1995	-	13,9 (11-17)	27,1 (23-32)
Zweden	-	13,5 (11-16)	33,4 (30-37)
Verenigd Koninkrijk	1,4 (1,0-2,0)	6,4 (5,4-7,6)	19,9 (18-22)

Bronnen en Literatuur

Bronnen

CBS Doodsoorzakenstatistiek. Gegevens omtrent de doodsoorzaken van alle in Nederlandse bevolkingsregisters ingeschreven overledenen.

Literatuur

Berr C, Wancata J, Ritchie K.Prevalence of dementia in the elderly in Europe. Eur Neuropsychopharmacol, 2005; 15(4): 463-71.
Ferri CP, Prince M, Brayne C, Brodaty H, Fratiglioni L, Ganguli M, et al.Alzheimer's Disease International. Global prevalence of dementia: a Delphi consensus study. Lancet, 2005; 366(9503): 2112-7.
Knapp M, Comas-Herrera A, Somani A, Banerjee S.Dementia: International comparisons. Summary report for the National Audit Office. London: PSSRU, LSE & IoP, 2007.
Olesen J, Leonardi M.The burden of brain diseases in Europe. European Journal of Neurology, 2003; 10(5): 471-477.
Pritchard C, Baldwin D, Mayers A.Changing patterns of adult (45-74 years) neurological deaths in the major Western world countries 1979-1997. Public Health, 2004; 118(4): 268-83.
Wancata J, Musalek M, Alexandrowicz R, Krautgartner M.Number of dementia sufferers in Europe between the years 2000 and 2050. Eur Psychiatry, 2003; 18(6): 306-13.
Wimo A, Winblad B, Aguero-Torres H, Von Strauss E.The magnitude of dementia occurrence in the world. Alzheimer Dis Assoc Disord, 2003; 17(2): 63-7.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

DALY: Disability-Adjusted Life-Year; Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.

Harbers MM (RIVM). Dementie: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Psychische stoornissen\Dementie, 25 september 2007.