Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Dementie

Kort en bondig

De ziekte, de determinanten en de zorg voor de patiënt

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Aalten P, Vugt ME de, Lousberg R, Korten E, Jaspers N, Senden B, et al.Behavioral problems in dementia: a factor analysis of the neuropsychiatric inventory. Dementia and geriatric Cognitive Disorders, 2003; 15: 99-105.
  • Andersen K, Launer LJ, Dewey ME, Letenneur L, Ott A, Copeland JRM.Gender differences in the incidence of AD and vascular dementia. The EURODEM Study. Neurology 1999; 53(9): 1992-7.
  • Baan CA, Hutten JH, Rijken PM. Afstemming in de zorg. Een achtergrondstudie naar de zorg voor mensen met een chronische aandoening. RIVM-rapport nr. 282701005. Bilthoven: RIVM/NIVEL,2003.
  • Berg Jeths A van den, Timmermans J, Hoeymans N, Woittiez I.Ouderen nu en in de toekomst: gezondheid, verpleging en verzorging 2000-2020. RIVM-rapport nr. 270502001. Bilthoven/Den Haag: RIVM/SCP, 2004.
  • Berr C, Wancata J, Ritchie K.Prevalence of dementia in the elderly in Europe. Eur Neuropsychopharmacol, 2005; 15(4): 463-71.
  • Breteler MMB, Groot RRM de, Romunde LKJ van, Hofman A.Risk of dementia in patients with Parkinson's disease, epilepsy, and severe head trauma: a register-based follow-up study. Am J Epidemiol 1995b; 142: 1300-1305.
  • Di Carlo A, Baldereschi L, Lepore V, Bracco L, Maggi S, Bonaiuto S.Incidence of dementia, Alzheimers disease, and vascular dementia in Italy. The ILSA Study. J Am Geriatr Soc 2002; 50(1): 41-8.
  • Droes RM, Meiland F, Smitz M, Tilburg W van.Effect of combined support for people with dementia and carers versus regular day care on behaviour and mood of persons with dementia: results from a multi-centre implementation study. International Journal of Geriatric Psychiatry, 2004; 19: 673-684.
  • Eefsting JA, Boersma F, Brink W van den, Tilburg W van.Differences in prevalence of dementia based on community survey and general practitioner recognition. Psychol Med 1996; 26: 1223-1230.
  • Ferri CP, Prince M, Brayne C, Brodaty H, Fratiglioni L, Ganguli M, et al.Alzheimer's Disease International. Global prevalence of dementia: a Delphi consensus study. Lancet, 2005; 366(9503): 2112-7.
  • Ganguli M, Dodge HH, Chen P, Belle S, DeKosky ST.Ten-year incidence of dementia in a rural elderly US community population. The MoVIES Project. Neurology 2000; 54(54): 1109-16.
  • Gezondheidsraad.Dementie. Den Haag: Gezondheidsraad, 2002b; publicatienr. 2002/04.
  • Gezondheidsraad.Vergrijzen met ambitie. Den Haag: Gezondheidsraad, 2005; 06.
  • Gool WA van, Stam CJ, Steeknoek A, Hagemeijer A.Richtlijn 'Diagnostiek en medicamenteuze behandeling van dementie'. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, 2006; 150(15): 839-843.
  • Heeren TJ, Hemert AM van, Rooijmans HGM.A community based study of survival in dementia. Acta Psychiatr Scand, 1992a; 85: 415-8.
  • Hollander AEM de, Hoeymans N, Melse JM, Oers JAM van, Polder JJ. Zorg voor gezondheid. Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2006. RIVM-rapport nr. 270061003. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2006.
  • Jorm AF, Jacomb PA.The Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the Elderly (IQCODE): socio-demographic correlates, reliability, validity and some norms. Psychol Med 1989; 19: 1015-22.
  • Knapp M, Comas-Herrera A, Somani A, Banerjee S.Dementia: International comparisons. Summary report for the National Audit Office. London: PSSRU, LSE & IoP, 2007.
  • Kua EH, Ko SM.A questionnaire to screen for cognitive impairment among elderly people in developing countries. Acta Psychiatr Scand 1992; 85: 119-222.
  • Kukell WA, Higdon R, Bowen JD, McCormick WC, Teri L, Schellenberg GD.Dementia and Alzheimer disease incidence. A prospective cohort study. Arch Neurol 2002; 59: 1737-46.
  • Lange J de.Persoonsgerichte benaderingswijzen bij dementie. In Pot AM, Kuin Y en Vink M (red.). Handboek ouderenpsychologie. Utrecht: De Tijdstroom, 2006.
  • Launer LJ, Andersen K, Dewey ME, Letenneur l, Ott A, Amaducci A.Rates and risk factors for dementia and Alzheimers disease. Results from EURODEM pooled analyses. Neurology 1999; 52: 78-84.
  • Letenneur L, Launer LJ, Anderson K, Dewey ME, Ott A, Copeland JR.Education and the risk for Alzheimers disease: sex makes a difference. EURODEM pooled analyses. EURODEM Incidence Research Group. Am J Epidemiol 2000; 151(11): 1064-71.
  • Olesen J, Leonardi M.The burden of brain diseases in Europe. European Journal of Neurology, 2003; 10(5): 471-477.
  • Ott A, Breteler MMB, Birkenhäger-Gillesse EB, Harskamp F van, Koning I de, Hofman A.De prevalentie bij ouderen van de ziekte van Alzheimer, vasculaire dementie en dementie bij de ziekte van Parkinson; het ERGO-onderzoek. Ned Tijdschr Geneeskd 1996; 140: 200-205.
  • Ott A, Breteler MMB, Harskamp F van, Grobbee DE, Hofman A.The incidence of dementia in the Rotterdam Study. In: Iqbal K, Winblad B, Nishimura T, Takeda M, Wisniewski HM (eds.). Alzheimer's disease: biology, diagnosis and therapeutics. Chichester: John Wiley & Sons Ltd., 1997.
  • Ott A, Rossum CTM van, Harskamp F van, Mheen H van de, Hofman A, Breteler MMB.Education and the incidence of dementia in a large population-based study: The Rotterdam Study. Neurology 1999; 53: 663-666.
  • Polder J.Een collectieve stroppenpot? Over de kosten van de AWBZ. Tijdshrift voor Politieke Ekonomie, 2004; 2: 4-23.
  • Poos MJJC, Smit JM, Groen J, Kommer GJ, Slobbe LCJ. Kosten van ziekten in Nederland 2005. RIVM-rapport nr. 270751019. Bilthoven: RIVM,2008.
  • Pritchard C, Baldwin D, Mayers A.Changing patterns of adult (45-74 years) neurological deaths in the major Western world countries 1979-1997. Public Health, 2004; 118(4): 268-83.
  • Qiu C, Bäckman L, Winblad B, Agüero-Torres H, Fratiglioni L.The influence of education on clincally diagnosed dementia incidence and mortality data from the Kungsholmen Project. Arch Neurol 2001; 58: 2034-9.
  • Reisberg B, Ferris SH, Leon MJ de, Crook T.The Global Deterioration Scale for assessment of primary degerative dementia. American Journal Psychiatry, 1982; 139(9): 1136-9.
  • Reitz C, Heijer T den, Duijn C van, Hofman A, Breteler MM.Relation between smoking and risk of dementia and Alzheimer disease: the Rotterdam Study. Neurology, 2007; 69(10): 998-1005.
  • Rijk MC de, Breteler MMB, Ott A, Graveland GA, Meché FGA van der, Hofman A.Prevalence of Parkinson's disease with and without dementia: The Rotterdam Study. In: Knook DL, Dittmann-Kohli F, Duursma SA, et al. (eds.). Ageing in a changing Europe. Abstract book of the third European Congress of Gerontology. Utrecht: Netherlands Institute of Gerontology, 1995.
  • Ruitenberg A, Ott A, Swieten JC van, Hofman A, Breteler MM.Incidence of dementia: does gender make a difference? Neurobiol Aging, 2001; 22(4): 575-80.
  • Ruwaard D, Kramers PGN (red.).Volksgezondheid Toekomst Verkenningen (VTV). De gezondheidstoestand van de Nederlandse bevolking in de periode 1950-2010. Den Haag: Sdu Uitgeverij, 1993.
  • Schoemaker CG, Rigter HGM, Graaf R de, Cuijpers P.Nationale monitor geestelijke gezondheid. Jaarbericht 2002. Utrecht: Bureau NMG, 2002.
  • Smits CH, Lange J de, Dröes RM, Meiland F, Vernooij-Dassen M, Pot AM.Effects of combined intervention programmes for people with dementie living at home and their caregivers: A systematic review. International journal of geriatric Psychiatry, 2007; 22(12): 1181-93.
  • Verhey FRJ.'Het verschijnsel geheugenpolikliniek'. Dementie Actueel, 2000; 2(2): 1-4.
  • Verhey FRJ.De medicamenteuze behandeling van de ziekte van Alzheimer. Tijdschrift voor Psychiatrie, 2006; 48: 17-26.
  • Wancata J, Musalek M, Alexandrowicz R, Krautgartner M.Number of dementia sufferers in Europe between the years 2000 and 2050. Eur Psychiatry, 2003; 18(6): 306-13.
  • Wimo A, Winblad B, Aguero-Torres H, Von Strauss E.The magnitude of dementia occurrence in the world. Alzheimer Dis Assoc Disord, 2003; 17(2): 63-7.
  • Wind AW, Gusselkloo J, Vernooij-Dassen MJFJ, Bouma M, Boomsma LJ, Boukes FS.NHG-Standaard Dementie (tweede herziening). Huisarts Wet 2003; 46(13): 754-767.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CAMDEX
Cambridge mental disorders of the elderly examination
CBO
Kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO (voorheen: Centraal Begeleidingsorgaan voor de Intercollegiale Toetsing)
URL: http://www.cbo.nl
CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
CMF
Comparative Mortality Figure
De verhouding tussen de sterfte in een bepaalde subpopulatie en de sterfte in de totale populatie gecorrigeerd voor leeftijds- en geslachtsverschillen (directe standaardisatie).
CMR
Continue morbiditeitsregistratie
DALY
Disability-Adjusted Life-Year
Maat voor ziektelast ('burden of disease') in een populatie (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte), en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug, te weten 'kwantiteit' (levensduur) en 'kwaliteit' van leven, en het aantal personen dat een effect ondervindt.
DSM
Diagnostic and statistical manual of mental disorders
Classificatie voor psychische stoornissen. De DSM is ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. De vierde editie (DSM-IV) verscheen in 1994. De evidence-based tekstrevisie daarvan (DSM-IV-TR) verscheen in 2000.
GMS
Geriatric mental state schedule
ICD
International Classification of Diseases
Internationale classificatie van ziekten.
ICPC
International classification of primary care
LINH
Landelijk informatienetwerk huisartsenzorg
URL: http://www.linh.nl
MMSE
Mini mental state examination
Screeningsinstrument waarmee een globale indruk van het cognitief functioneren van ouderen kan worden verkregen aan de hand van een aantal vragen. De MMSE bevat twintig items en de te behalen scores variëren van nul tot dertig punten, waarbij een hogere score staat voor een beter cognitief functioneren. De vragen zijn gegroepeerd in zeven categorieën, waarvan elke categorie een verschillend domein van cognitief functioneren representeert: oriëntatie in de tijd (vijf punten), ruimtelijke oriëntatie (vijf punten), het registreren van drie woorden (drie punten), concentratie en rekenen (vijf punten), het herinneren van drie woorden (drie punten), taal (acht punten) en visueel inzicht (een punt) (Tombaugh & McIntyre, 1992).
MRI
Magnetic resonance imaging
Magnetische Resonantie Computer Tomografie. Een onschadelijke beeldvormende techniek waarmee dwarsdoorsneden van het lichaam kunnen worden gemaakt. Het maakt gebruik van de eigenschap van atoomkernen om onder invloed van radiogolven zelf energie uit te gaan stralen.
RIAGG
Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg

Definities

Atherosclerose
Een vernauwing van de slagaders als gevolg van plaquevorming en trombusvorming. Een plaque is een verdikking van de bloedvatwand, bestaande uit een brij van witte-bloedcellen, gladde spiercellen, bloedplaatjes, bindweefsel, calcium (kalk) en vetten zoals cholesterol. Bij beschadiging van de plaque kunnen bloedplaatjes aanhechten en kunnen stolsels ontstaan (trombi). Deze kunnen het bloedvat ter plekke afsluiten. De gevolgen van deze bloedvatvernauwing (herseninfarct, hartinfarct, angina pectoris, perifeer vaatlijden) worden ook vaak tot het begrip atherosclerose gerekend.
Atriumfibrilleren
Ongecoördineerd samentrekken van de afzonderlijke spiervezels van de boezem (voorkamer) van het hart doordat de elektrische activatie onregelmatig is.
Geheugenpolikliniek
Multidisciplinair team in ziekenhuis dat zich bezighoudt met de (vroege) diagnostiek en begeleiding van patiënten met dementie.
Incidentie
Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief.
Mantelzorg
Informele hulp die vrijwillig en onbetaald wordt gegeven.
Primaire doodsoorzaak
De ziekte of de gebeurtenis waarmee de aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidde, startte. Men spreekt hierbij wel van de onderliggende ziekte of het grondlijden (Bron: CBS).
Type 2 diabetes mellitus
Diabetes mellitus als gevolg van stoornissen in de insulinesecretie en/of het niet optimaal benutten van de aanwezige insuline door weefsels (insulineresistentie).
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.6.1, 31 januari 2012