Neemt het aantal mensen met afhankelijkheid van alcohol toe of af?

Geen gegevens over trends in de bevolking

Epidemiologisch onderzoek naar het voorkomen van alcoholafhankelijkheid in de bevolking wordt niet op regelmatige basis uitgevoerd. Hierdoor kunnen geen trends in het voorkomen van alcoholafhankelijkheid in de bevolking worden beschreven.

Het NEMESIS-onderzoek uit 1996 is weliswaar in 2007 herhaald, maar ook op basis van de resultaten van deze twee studies kunnen geen uitspraken worden gedaan over de trends. Dit komt ten eerste omdat het classificatiesysteem -de DSM- voor het diagnosticeren van alcoholafhankelijkheid en andere psychische stoornissen tussen 1996 en 2007 herzien is. Ten tweede is het meetinstrument (CIDI) aan de hand waarvan alcoholafhankelijkheid vastgesteld kan worden, vernieuwd. Door deze veranderingen voldoen minder mensen aan de criteria voor de diagnose alcoholafhankelijkheid (De Graaf et al., 2010a; Van Laar et al., 2010).

Aantal cliënten in ambulante verslavingszorg met primair alcoholprobleem toegenomen

Het absolute aantal cliënten met een primair alcoholprobleem in de ambulante verslavingszorg is tussen 2001 en 2008 met 48% toegenomen. Van 2006 naar 2007 ging het om een toename van tien procent en van 2007 naar 2008 was de toename minder dan 1 procent. Per 10.000 inwoners in Nederland steeg het aantal primaire alcoholcliënten van 17 in 2001 naar 25 in 2008 (Van Laar et al., 2010). Deze cijfers zijn gebaseerd op trends in het zorggebruik gerelateerd aan alcoholafhankelijkheid (NDM, 2010; Van Laar et al., 2010). Deskundigen gaan er echter van uit dat deze beschreven trends in zorggebruik niet de trends in de bevolking weerspiegelen (Verdurmen et al., 2003).

Het aantal cliënten van de verslavingszorg dat alcohol als secundair probleem noemt, is tussen 1996 en 2008 ruim verdubbeld, van ongeveer 2.500 naar 5.500 (Van Laar et al., 2010).

Aandeel ouderen in ambulante verslavingszorg stijgt

Tussen 1998 en 2007 is het aantal 55-plussers met een alcoholhulpvraag met honderddertig procent gestegen (gecorrigeerd voor vergrijzing). Het aandeel oudere alcoholcliënten steeg in deze periode van 14% naar 22%. De groep vrouwen boven de 55 jaar met een alcoholhulpvraag is sneller gegroeid dan de groep mannen. Steeds meer verwijzingen naar de verslavingszorg vinden plaats via de gezondheidszorg (vooral de huisarts) (Van Laar et al., 2010).

Aantal opnamen in algemene ziekenhuizen gestegen sinds 1998

Het aantal klinische opnamen in algemene ziekenhuizen met als hoofddiagnose een aan alcohol gerelateerde aandoening, is van 1998 tot en met 2008 met 47% gestegen. Het aantal kinderen en jongeren van 16 jaar of jonger dat in het ziekenhuis is opgenomen vanwege aan alcohol gerelateerde problematiek is tussen 2001 en 2008 sterk gestegen (Van Laar et al., 2010).

Sterfte door alcohol stabiel sinds 2005

Het totale aantal alcoholdoden, waarbij alcoholgebruik als primaire of secundaire doodsoorzaak stond geregistreerd, vertoonde een stijgende lijn van 1995 tot en met 2003. In 2004 en 2005 was een geringe daling waarneembaar, daarna stabilliseerde het zich op ongeveer 1.700 per jaar (Van Laar et al., 2010).

details Beschrijving gebruikte bronnen

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Graaf R de, Have M ten, Dorsselaer S van.De psychische gezondheid van de Nederlandse bevolking. NEMESIS-2: Opzet en eerste resultaten. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010a.
Laar MW van, Cruts AAN, Oyen-Houben MMJ van, Meijer RF, Brunt T.Nationale Drug Monitor. Jaarbericht 2009. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010.
NDM, Nationale Drug Monitor.Jaarbericht 2009. Utrecht: Trimbos-instituut, 2010.
Verdurmen J, Monshouwer K, Dorsselaer S van.Bovenmatig drinken in Nederland: uitkomsten van de 'Netherlands mental health survey and incidence study' [Nemesis]. Utrecht: Bureau NDM, 2003.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CIDI: Composite international diagnostic interview
DSM: Diagnostic and statistical manual of mental disorders; Classificatie voor psychische stoornissen. De DSM is ontwikkeld onder verantwoordelijkheid van de American Psychiatric Association. De vierde editie (DSM-IV) verscheen in 1994. De evidence-based tekstrevisie daarvan (DSM-IV-TR) verscheen in 2000.
NEMESIS: Netherlands Mental health Survey and Incidence Study (Trimbos-instituut); In NEMESIS is een grote hoeveelheid informatie verzameld over psychiatrische aandoeningen en het beloop daarvan.

Definities

Zorggebruik: Het daadwerkelijke gebruik van zorg(interventie(s)): de resultante van de interactie tussen vraag en aanbod.

Laar MW van (Trimbos-instituut), Gool CH van (RIVM). Neemt het aantal mensen met afhankelijkheid van alcohol toe of af? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Psychische stoornissen\Afhankelijkheid van alcohol, drugs of andere middelen\Afhankelijkheid van alcohol, 23 september 2010.