U bevindt zich op:Nationaal Kompas Volksgezondheid›Gezondheid en ziekte›Ziekten en aandoeningen›Letsels en vergiftigingen›Overzicht omvang letsels totaal
Onder letsels verstaan we letsels die ontstaan door ongevallen, geweld en zelfbeschadiging. Zij vormen samen een zeer heterogeen gezondheidsprobleem, waarbij diverse vormen van gezondheidsschade (bijvoorveeld hersenletsels, fracturen en vergiftigingen) veroorzaakt worden door sterk uiteenlopende oorzaken (bijvoorbeeld verkeersongevallen, privé-ongevallen en arbeidsongevallen).
Zie tabel 1 voor een totaaloverzicht van letsels.
Het gemiddelde aantal medisch behandelde letsels door ongevallen in Nederland is 3,1 miljoen per jaar (gemeten over de periode 2006-2007). Het gaat hierbij om sportblessures en letsels als gevolg van privé-ongevallen, arbeidsongevallen en verkeersongevallen.
Jaarlijks vinden 870.000 SEH-behandelingen plaats in verband met letsel door een ongeval, geweld of zelfbeschadiging (gemiddelde over de periode 2003-2007). Voor de totale groep behandelingen van letsels op de SEH-afdelingen geldt dat er meer mannen dan vrouwen behandeld worden. Ook voor de afzonderlijke oorzaken van letsel geldt dat er meer mannen dan vrouwen na het oplopen van letsels op een SEH-afdeling behandeld worden. Hierop bestaan twee uitzonderingen en dat zijn privé-ongevallen en zelftoegebracht letsel. Bij privé-ongevallen is het aantal op de SEH-afdeling behandelde letsels even groot onder mannen als onder vrouwen. Voor zelftoegebracht letsel geldt dat meer vrouwen dan mannen worden behandeld op de SEH-afdeling.
Er worden gemiddeld 120.000 slachtoffers per jaar opgenomen in het ziekenhuis met letsel door een ongeval, geweld of zelftoegebracht letsel (periode 2003-2007). De twee grootste groepen zijn de slachtoffers na een privé-ongeval (63.000)en de verkeersslachtoffers (21.000). Er worden nagenoeg evenveel vrouwen als mannen opgenomen in het ziekenhuis. Tussen de verschillende oorzaken van letsel verschilt deze verhouding. Meer mannen dan vrouwen worden in het ziekenhuis opgenomen voor letsels als gevolg van verkeersongevallen en geweld (verkeer: 12.000 mannen versus 8.500 vrouwen; geweld: 2.200 mannen versus 560 vrouwen). Bij zelftoegebracht letsel ligt de verhouding andersom: meer vrouwen worden daarvoor opgenomen dan mannen (vrouwen 6.600 versus 3.300 mannen).
In de periode 2003-2007 overleden bijna drie keer zoveel mensen als gevolg van een privé-ongeval (2.400) dan als gevolg van een verkeersongeval (830). Aan alle letsels als gevolg van ongevallen, zelfbeschadiging en geweld overleden in die periode gemiddeld 5.300 personen per jaar.
Worden fatale letsels vergeleken met ziekten, dan valt het volgende op. In de periode 2003-2007 geldt voor zowel mannen als vrouwen dat in vrijwel alle leeftijdsgroepen het aantal overledenen door ziekte groter was dan het aantal overledenen door letsel. Alleen onder mannen in de leeftijd van 15 tot en met 24 jaar overleden meer personen door letsel dan door een ziekte. Ongevallen, geweld en zelfbeschadiging hebben, met gemiddeld 5.300 doden per jaar in de periode 2003-2007, de achtste plaats binnen de top-10 van ziekten met de meeste dodelijke slachtoffers in 2007 (zie: Waaraan overlijden mensen in Nederland?).
Tabel 1: Overzicht van letsels verdeeld naar oorzaak en plaats van behandeling, gemiddelde per jaar over de periode 2003-2007.
Letsels a
Medisch
behandelde letsels a
Aantal door huisarts
SEH-
behandelingen b,c
Ziekenhuisopnamen d
Sterftee, f
Privé-ongevallen
1.800.000
1.200.000
710.000
460.000
63.000
2.400
Sportblessures
3.500.000
1.400.000
650.000
160.000
12.000
8
Arbeidsongevallen
560.000
240.000
130.000
83.000
5.400
71
Verkeersongevallen
580.000
290.000
21.000
830
Zelfbeschadiging
15.000
9.900
1.500
Geweld
31.000
2.700
170
Totaal
870.000
120.000
5.300 g
a Bron: OBiN, 2006-2007
b Bron: LIS, 2003-2007
c Per ongeval/letsel in LIS kan één oorzaak of een combinatie van oorzaken geregistreerd worden. Indien er sprake is van een combinatie van oorzaken (b.v. bij een arbeidsongeval in het verkeer) wordt het betreffende ongeval in de tabel meegeteld bij alle oorzaken die van toepassing zijn (in dit geval bij ‘arbeidsongeval’ en ‘verkeersongeval’). Het totaal aantal SEH-behandelingen kan daarom niet worden bepaald door de aantallen van de verschillende oorzaken op te tellen. Dit zou namelijk tot dubbeltellingen leiden (de SEH-behandeling na het arbeidsongeval in het verkeer wordt dan ten onrechte tweemaal meegeteld namelijk als 'arbeidsongeval' en als 'verkeersongeval’). Bij het ‘Totaal’ van de SEH-behandelingen in de tabel staat wel het werkelijke totaal aantal SEH-behandelingen.
d Bron: LMR, 2003-2007. Voor privé-ongevallen, sportblessures en arbeidsongevallen is het aantal ziekenhuisopnamen geschat door middel van ophoging van het aantal ziekenhuisopnamen na SEH-behandeling (Bron: LIS) naar alle ziekenhuisopnamen.
e Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek, 2003-2007
f Bron: CBS-NND, 2003-2007
g Inclusief sterfte als gevolg van medische complicaties
