Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Letsel als gevolg van geweld
Omvang van het probleem

Hoe vaak komt letsel als gevolg van geweld voor en hoe ernstig zijn de letsels

Bijna 1 miljoen gewelddelicten

In 2004 waren er 968.000 gewelddelicten, al dan niet met letsel als gevolg, in Nederland (Wittebrood, 2006):

  • seksuele delicten: 140.000
  • mishandelingen: 255.000
  • bedreigingen: 573.000

Door de slachtoffers van vijftien jaar en ouder (10 per 1.000 inwoners) van een seksueel delict (POLS, rechtsbescherming en veiligheid, 2005) zijn de volgende vormen gerapporteerd:

  • verkrachting of aanranding: 2%
  • poging tot verkrachting of aanranding: 7%
  • betrekking hebbend op vervelend of kwetsend gedrag: 82%
  • overig: 9%

Van alle mishandelde mensen krijgt 13% medische zorg voor letsels als gevolg van geweld

In 2004 zijn er naar schatting 255.000 mishandelingen en 573.000 bedreigingen geweest. De mishandelingen en bedreigingen betreffen vooral minder ernstige delicten, waarbij in meer dan de helft van de gevallen geen sprake is van letsel en bij ongeveer een derde van licht letsel waarbij geen medische hulp noodzakelijk was (Wittebrood, 2006). Uit slachtofferenquêtes blijkt dat jaarlijks 13% van de mishandelde mensen medische zorg krijgt:

  • Bij 20.000 mishandelingen is éénmalig medische hulp nodig.
  • Bij 10.000 mishandelingen is vaker medische hulp nodig.
  • Bij 4.000 mishandelingen volgt ziekenhuisopname.

Mannen van 15-24 jaar het vaakst behandeld voor letsel door geweld

In de periode 2003-2007 zijn jaarlijks gemiddeld 31.000 medische behandelingen op SEH-afdelingen verricht bij patiënten met letsels door geweld. Grotendeels (74%) zijn dat behandelingen bij mannen (23.000 per jaar, 2,9 per 1.000 mannen in de bevolking). Zowel absoluut als relatief, zijn de letsels vooral te zien bij jonge mannen (zie figuur 1). Ook bij vrouwen is het merendeel van de behandelde patiënten jong.

De helft van de op de SEH-afdelingen behandelde slachtoffers van geweld wordt behandeld in verband met letsel aan hoofd, hals of nek (56%, 17.000).

Figuur 1: Gemiddelde jaarincidentie van SEH-behandelingen voor letsels als gevolg van geweld naar leeftijd en geslacht per 100.000 inwoners per jaar, 2003-2007 (Bron: LIS).

SEH_geweld_2003_2007

detailsBeschrijving van gebruikte gegevensbonnen

detailsToelichting op de cijfers en de analyses

Jaarlijks 2.700 ziekenhuisopnamen voor letsels door geweld

In de periode 2003-2007 zijn jaarlijks gemiddeld 2.700 opnamen als gevolg van letsels door geweld geregistreerd (LMR). Van alle ziekenhuisopnamen als gevolg van letsels door geweld is 80% man (27 per 100.000 mannen) en 20% vrouw (6,8 per 100.000 vrouwen). Van alle patiënten met letsels door geweld die opgenomen zijn in het ziekenhuis valt meer dan de helft in de leeftijdsgroep 15-34 jaar (zie figuur 2).

De belangrijkste letsels waarmee men wordt opgenomen zijn:

  • fracturen (28%, 780)
  • hersenletsel (28%, 760)
  • open wonden (15%, 420)

Overigens is bekend dat er bij de registratie van medisch behandelde letsels als gevolg van geweld sprake is van onderschatting (Goderie & Woerds, 2003).

Figuur 2: Gemiddelde incidentie van ziekenhuisopnamen voor letsels door geweld naar leeftijd en geslacht per 100.000 inwoners per jaar, 2003-2007 (Bron: LMR).

LMR_geweld_2003_2007

Percentage slachtoffers met blijvende beperkingen onbekend

Er kunnen blijvende beperkingen als gevolg van letsels door geweld ontstaan. Voorbeelden hiervan zijn chronische pijn, buikklachten en gynaecologische symptomen (inclusief seksueel overdraagbare aandoeningen). Het percentage slachtoffers dat blijvende beperkingen overhoudt is onbekend.

Jaarlijks 170 doden als gevolg van geweld

In de periode 2003-2007 zijn er gemiddeld 170 dodelijke slachtoffers (1,0 per 100.000 inwoners) per jaar door geweld gevallen (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek). Dat zijn 1,0 doden door geweld per 100.000 inwoners. Van de dodelijke slachtoffers is tweederde (67%) man (1,4 per 100.000 mannen) en eenderde vrouw (0,68 per 100.000 vrouwen) (zie figuur 3). De meeste dodelijke slachtoffers van geweld zijn gedood met snijdende of stekende voorwerpen (34%, 56) en iets minder slachtoffers met vuurwapens (28%, 47). Wanneer niet alleen het aantal omgebrachte Nederlanders telt, maar ook het aantal omgebrachte niet-Nederlanders, zoals toeristen en illegalen, dan worden in Nederland jaarlijks ongeveer 250 personen opzettelijk om het leven gebracht (Leistra & Nieuwbeerta, 2003).

Figuur 3: Gemiddelde sterfte per jaar door letsels door geweld naar leeftijd en geslacht per 100.000 inwoners per jaar, periode 2003-2007 (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek).

Gemiddelde sterfte door geweld naar leeftijd en geslacht_periode 2003-2007

Zie voor absolute en relatieve aantallen letsels als gevolg van geweld naar leeftijd en geslacht voor SEH-behandelingen, ziekenhuisopnamen en sterfte: detailsLetsels als gevolg van geweld naar leeftijd en geslacht, 2003-2007.

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

SEH
Spoedeisende hulp
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.