Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Letsels door ongevallen, geweld en zelfbeschadiging
Verantwoording

Beschrijving van gebruikte gegevensbronnen

De meeste gegevens over letsels die in het Kompas worden gepresenteerd zijn afkomstig van het Letsel Informatie Systeem (LIS) van Consument en Veiligheid, Ongevallen en Bewegen in Nederland (OBiN), de Landelijke Medische Registratie (LMR) van Prismant, de CBS Doodsoorzakenstatistiek en de Statistiek niet-natuurlijke dood van het CBS (CBS-NND). Deze en enkele andere gebruikte bronnen worden hieronder beschreven.

Letsel Informatie Systeem (LIS; Consument en Veiligheid)

In LIS van Consument en Veiligheid staan slachtoffers geregistreerd die na een ongeval, geweld of zelfbeschadiging zijn behandeld op een afdeling Spoedeisende Hulp (SEH) van een selectie van ziekenhuizen in Nederland (12-13 ziekenhuizen over de periode 2003-2007). Deze ziekenhuizen vormen een representatieve steekproef van ziekenhuizen in Nederland met een continu bezette SEH-afdeling. Dit maakt het mogelijk cijfers op nationaal niveau te berekenen.

Landelijke enquête ‘Ongevallen en Bewegen in Nederland’ (OBiN)

Ongevallen en Bewegen in Nederland (OBiN), voorheen Ongevallen in Nederland, is een continu uitgevoerde enquête onder Nederlandse huishoudens naar letsels door ongevallen en blessures. Het gaat daarbij zowel om medisch behandelde als niet-medisch behandelde letsels. Tevens wordt gevraagd naar sportparticipatie en bewegen in Nederland. In totaal worden per jaar circa 10.000 (vanaf 2006: 11.000) personen ondervraagd door middel van telefonische interviews en elektronische vragenlijsten via internet. Door middel van weging van de enquêtegegevens wordt de steekproef in overeenstemming gebracht met de landelijke bevolking. Omdat het aantal ondervraagden per type ongeval relatief klein is, is OBiN met name geschikt om een algemeen overzicht te geven van ongevalsproblematiek. OBiN is tot en met 2005 uitgevoerd als telefonische enquête. Met ingang van 2006 is de enquête daarnaast deels als webenquête uitgevoerd. De verandering van methode resulteert voor sportblessures in een trendbreuk in de schatting van het totaal aantal blessures en het soort blessures. Ook per sporttak zijn opvallende wijzigingen ontstaan. De oorzaak van de verschillen wordt onderzocht. Het vermoeden bestaat dat de verschillen vooral zijn terug te voeren op de methode van enquêteren.

Landelijke Medische Registratie (LMR; Prismant)

LMR bevat gegevens over alle ziekenhuisopnamen in nagenoeg alle ziekenhuizen in Nederland. Binnen de LMR worden de diagnose en de uitwendige oorzaak van letsel gecodeerd volgens de ICD-9.

Tabel 1: Gebruikte ICD-codes.

Type letsel

ICD-9

ICD-10

Verkeersongevallen

E800-E848

V00-V99

Niet-verkeersongevallen

E850-E949

W00-W99, X00-X59

Suïcide

E950-E959

X60-X84

Geweld

E960-E969

X85-X99, Y00-Y09

Doodsoorzakenstatistiek (CBS)

De CBS Doodsoorzakenstatistiek bevat gegevens over alle overledenen die op het moment van overlijden geregistreerd staan op een Nederlands woonadres in het GBA. Personen die tijdens bijvoorbeeld vakantie of stage in het buitenland overlijden, worden dus ook opgenomen in deze statistiek, buitenlanders die tijdelijk in Nederland verblijven niet. De Doodsoorzakenstatistiek is gebaseerd op de doodsoorzakenverklaring die door een arts wordt afgegeven. De primaire doodsoorzaak werd in de periode 1979-1995 gecodeerd volgens de ICD-9, vanaf 1996 volgens de ICD-10 (zie tabel 1). In deze statistiek wordt wel onderscheid gemaakt tussen verkeers- en niet-verkeersongevallen, maar niet tussen privé-, sport- en arbeidsongevallen.

Statistiek niet-natuurlijke dood (CBS-NND; CBS)

De CBS-NND bevat gegevens van alle overledenen door een niet-natuurlijke dood die in Nederland woonachtig waren inclusief ingezetenen van Nederland die in het buitenland door een niet-natuurlijke dood overlijden. Bij verkeersdoden worden ook niet-inwoners van Nederland geteld voor zover het verkeersongeval in Nederland heeft plaatsgevonden. De informatie in de Statistiek niet-natuurlijke dood is gebaseerd op de doodsoorzakenverklaring die door een arts wordt afgegeven en op dossiers van politieonderzoek. Voor informatie over verkeersdoden wordt tevens gebruikgemaakt van de verkeersongevallenregistratie van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat en voor informatie over arbeidsdoden van de bedrijfsongevallenregistratie van de Arbeidsinspectie.

In tegenstelling tot de CBS Doodsoorzakenstatistiek kan in deze statistiek wel een onderscheid worden gemaakt naar de sectoren sport, arbeid en privé. Door verschillende methoden van registratie en verschillen in de definities zitten er kleine verschillen tussen de aantallen geregistreerde overledenen in de Statistiek niet-natuurlijke dood en de Doodsoorzakenstatistiek. De Statistiek niet-natuurlijke dood bestaat sinds 1996.

Continue Morbiditeitsregistratie Peilstations Nederland (NIVEL)

In de huisartsenregistratie Continue Morbiditeitsregistratie Peilstations Nederland van het NIVEL (CMR-Peilstations) registreren huisartsen al vanaf 1979 suïcides en suïcidepogingen.

.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ICD-10
International Classification of Diseases, tenth revision
ICD-9
International Classification of Diseases, ninth revision
Prismant
Prismant, instituut van en voor de zorg
(Tot januari 2000 SIG en NZi). URL: http://www.prismant.nl
SEH
Spoedeisende hulp
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.