Neemt het aantal mensen met prostaatkanker toe of af?

Aantal nieuwe gevallen prostaatkanker sinds 2005 stabiel

Het aantal nieuwe gevallen (incidentie) van prostaatkanker is in de periode 2005-2009 redelijk constant gebleven. Dit na een stijging van rond de 30% in de periode 2001-2004 (zie figuur 1). In een eerdere periode (1990-1994) was er ook al een stijging in de incidentie te zien van ruim 40%. De gepresenteerde trend is gebaseerd op gestandaardiseerde cijfers en is daarom niet toe te schrijven aan veranderingen in de omvang en leeftijdssamenstelling van de Nederlandse bevolking.

Verklaring toename incidentie ligt mogelijk in vernieuwde diagnostiek

Een mogelijke verklaring voor de stijging van het aantal nieuwe gevallen tot 1994 is het op ruimere schaal toepassen van de bepaling van ‘prostaat specifiek antigeen’ (PSA) in het bloed. Met deze test kan beginnende prostaatkanker of prostaatkanker in een vroeg stadium worden aangetoond. Een mogelijke verklaring van de stijging in de periode 2001-2004 is de ontwikkeling van de PCA3-test. Deze test wordt vooral gehanteerd bij een verhoogd PSA-gehalte in het bloed, waarbij biopten niet duiden op de aanwezigheid van een tumor. Indien de PCA3-test positief is, is er een indicatie voor het opnieuw afnemen van een biopt (zie ook: object_document_1 Bereik en effecten van preventieve interventies).

Sterfte aan prostaatkanker vanaf 1995 gedaald

De sterfte aan prostaatkanker is tussen 1995 en 2010 met ruim 30% gedaald (zie figuur 2). Mogelijk heeft de vroegere opsporing van prostaatkanker hieraan bijgedragen. Door de vroegere opsporing neemt de kans op genezing door behandeling toe.

Toename verwacht van het absoluut aantal nieuwe patiënten

Uitgaande van alleen demografische ontwikkelingen zal het absoluut aantal nieuwe prostaatkankerpatiënten tussen 2010 en 2025 met 44% stijgen.

Figuur 1: Incidentie van prostaatkanker in de periode 1990-2009; gestandaardiseerd naar de Europese standaardbevolking en geïndexeerd (1990 is 100) (NKR).

Figuur 2: Sterfte aan prostaatkanker in de periode 1980-2010; gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 1990 en geïndexeerd (1980 is 100) (CBS Doodsoorzakenstatistiek).

Bronnen en Literatuur

Bronnen

CBS Doodsoorzakenstatistiek. Gegevens omtrent de doodsoorzaken van alle in Nederlandse bevolkingsregisters ingeschreven overledenen.
NKR. Nederlandse Kanker Registratie

Begrippen en afkortingen

Definities

Standaardisatie: Het vergelijkbaar maken van cijfers (bijvoorbeeld sterftecijfers) die betrekking hebben op verschillende jaren of populaties, door rekening te houden met verschillen in bijvoorbeeld leeftijdsverdeling. Een veel gebruikte methode is zogenaamde 'directe standaardisatie', die de leeftijdsspecifieke cijfers van een populatie (de 'indexpopulatie') toepast op de leeftijdsverdeling van een gekozen 'standaardpopulatie'.

Gommer AM (RIVM), Horenblas S (NKI). Neemt het aantal mensen met prostaatkanker toe of af? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Kanker\Prostaatkanker, 10 december 2011.