Neemt het aantal mensen met non-Hodgkin lymfomen toe of af?

Sinds 2005 daling in het aantal nieuwe patiënten

Landelijk is het aantal nieuwe patiënten (incidentie) met non-Hodgkin lymfomen (NHL) in de periode 1990-2005 licht toegenomen, en in de periode daarna (2005-2009) is de incidentie weer afgenomen (zie figuur 1). In de periode vóór 1990 is de incidentie van NHL voor zowel mannen als vrouwen aanzienlijk gestegen. Dit geldt voor de periode 1975-1990, waarbij de gegevens komen uit de kankerregistratie uit Zuidoost-Nederland (IKZ) (Coebergh et al., 1995). De stijging vóór 1990 is voor een deel het gevolg van verbeterde diagnostiek en verschuivingen in de classificatie. De gepresenteerde trend is gebaseerd op gestandaardiseerde cijfers en is daarom niet toe te schrijven aan veranderingen in de omvang en leeftijdssamenstelling van de Nederlandse bevolking.

Sterfte sinds midden jaren negentig vorige eeuw gedaald

Vanaf het midden van de jaren negentig van de vorige eeuw tot 2010 is de gestandaardiseerde sterfte door NHL bij zowel mannen als vrouwen gedaald. In de periode daarvoor (vanaf 1980 tot het midden van de jaren negentig van de vorige eeuw) is de gestandaardiseerde sterfte door NHL voor zowel mannen als vrouwen juist toegenomen (zie figuur 2).

Afname sterfte ten minste deels het gevolg van verbeterde behandeling

Verbeterde behandeling heeft ten minste deels bijgedragen aan de afname van de sterfte door NHL in de meer recente jaren. De verschillende typen NHL worden steeds specifieker behandeld en er is een omslag van een 'one size fits all'-behandeling naar een individueel toegesneden behandeling. Er is een toenemend inzicht in het ontstaan van de verschillende typen NHL en de genen die een rol spelen bij de kwaadaardige 'ontaarding' van de cellen. Niet alleen worden specifieke genetische variaties meer gericht behandeld, ook worden de genetische variaties in toenemende mate gebruikt om patiënten met dezelfde diagnose, maar met een verschil in risico te onderscheiden.

Vergrijzing en bevolkingsgroei leiden tot toename NHL

Op basis van alleen demografische ontwikkelingen is de verwachting dat het absoluut aantal nieuwe personen met non-Hodgkin lymfomen tussen 2010 en 2025 met 31% zal stijgen.

De behandeling van NHL zal naar verwachting nog meer verbeteren. Hierdoor zal de sterfte verder kunnen afnemen. In de nabije toekomst zal het behandelplan van een individuele patiënt gebaseerd worden op de diagnose (het specifieke type NHL), stagering van de tumor en van specifieke genetische variaties van de patiënt.

Figuur 1: Incidentie (per jaar) van non-Hodgkin lymfomen in de periode 1990-2009; gestandaardiseerd naar de Europese standaard bevolking en geïndexeerd (1990 is 100) (Bron: NKR).

Figuur 2: Sterfte aan non-Hodgkin lymfomen ^a in de periode 1980-2010; gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 1990 en geïndexeerd (1980 is 100) (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek).

^a in de periode 1979-1995 ICD-9-code 200 en 202; in de periode 1996-2010 ICD-10-codes C82-C85 en C88. De sterfte in de periode 1979-1995 is waarschijnlijk iets onderschat.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

CBS Doodsoorzakenstatistiek. Gegevens omtrent de doodsoorzaken van alle in Nederlandse bevolkingsregisters ingeschreven overledenen.
NKR. Nederlandse Kanker Registratie

Literatuur

Coebergh JWW, Heijden LH van der, Janssen-Heijnen MLG (eds.). Cancer incidence and survival in the Southeast of the Netherlands 1955-1994. Eindhoven: Integraal Kankercentrum Zuid,1995.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ICD-10: International Classification of Diseases, tenth revision
ICD-9: International Classification of Diseases, ninth revision
IKZ: Integraal Kankercentrum Zuid
NHL: Non-Hodgkin lymfomen

Definities

Standaardisatie: Het vergelijkbaar maken van cijfers (bijvoorbeeld sterftecijfers) die betrekking hebben op verschillende jaren of populaties, door rekening te houden met verschillen in bijvoorbeeld leeftijdsverdeling. Een veel gebruikte methode is zogenaamde 'directe standaardisatie', die de leeftijdsspecifieke cijfers van een populatie (de 'indexpopulatie') toepast op de leeftijdsverdeling van een gekozen 'standaardpopulatie'.

Gommer AM (RIVM), Jong D de (NKI). Neemt het aantal mensen met non-Hodgkin lymfomen toe of af? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Kanker\Non-Hodgkin lymfomen (NHL), 9 december 2011.