Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Longkanker

Kort en bondig

De ziekte, de determinanten en de zorg voor de patiënt

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Ardizzoni A, Boni L, Tiseo M, Fossella FV, Schiller JH, Paesmans M, et al.Cisplatin- versus carboplatin-based chemotherapy in first-line treatment of advanced non-small-cell lung cancer: an individual patient data meta-analysis. J Natl Cancer Inst, 2007; 99(11): 847-857.
  • Bosetti C, Levi F, Lucchini F, Negri E, Vecchia CL.Lung cancer mortality in European women: recent trends and perspectives. Ann Oncol., 2005; 16(10): 1597-604.
  • Bray F, Tyczynski JE, Parkin DM.Going up or coming down? The changing phases of the lung cancer epidemic from 1967 to 1999 in the 15 European Union countries . Eur J Cancer, 2004a; 40(1): 96-125.
  • CBS, Centraal Bureau voor de Statistiek.Sterfte door borstkanker neemt verder af. url: http: //www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/gezondheid-welzijn/publicaties/artikelen/archief/2008/2008-2571-wm.htm (geraadpleegd 16 juli 2010). Webmagazine, 2008m.
  • Chanock SJ, Hunter DJ.Genomics: when the smoke clears. Nature, 2008; 452(7187): 537-8.
  • Coebergh JWW, Heijden LH van der, Janssen-Heijnen MLG (eds.). Cancer incidence and survival in the Southeast of the Netherlands 1955-1994. Eindhoven: Integraal Kankercentrum Zuid,1995.
  • De Angelis R, Francisci S, Baili P, Marchesi F, Roazzi P, Belot A, et al.The EUROCARE-4 database on cancer survival in Europe: data standardisation, quality control and methods of statistical analysis. Eur J Cancer, 2009; 45(6): 909-30.
  • Ferlay J, Autier P, Boniol M, Heanue M, Colombet M, Boyle P.Estimates of the cancer incidence and mortality in Europe in 2006. Ann Oncol 2007; 18(3): 581-592
  • Ferlay J, Shin HR, Bray F, Forman D, Mathers C, Parkin DM.GLOBOCAN 2008, Cancer Incidence and Mortality Worldwide: IARC CancerBase No. 10 [Internet]. url: http: //globocan.iarc.fr. Lyon, France: International Agency for Research on Cancer, 2010a.
  • Gazdar AF, Boffetta P.A risky business - identifying susceptibility loci for lung cancer. J Natl Cancer Inst, 2010; 102(13): 920-3.
  • Gezondheidsraad, Gezondheidsraad. Asbest: Risico’s van milieu- en be­roeps­ma­ti­ge bloot­stel­ling. Den Haag: Gezondheidsraad,2010.
  • Gezondheidsraad.Radon: toetsing rapport. Den Haag: Gezondheidsraad, 2000b; 05.
  • Gezondheidsraad. Volksgezondheidsschade door passief roken. Den Haag: Gezondheidsraad,2003c; 21.
  • Gezondheidsraad.Protocollen asbestziekten: longkanker. Den Haag: Gezondheidsraad, 2005c; 09.
  • GLOBOCAN.Lung cancer factsheet url: http: //globocan.iarc.fr/factsheets/cancers/lung.asp. 2008.
  • Goldstraw P, Crowley J, Chansky K, Giroux DJ, Groome PA, Rami-Porta R, et al.The IASLC Lung Cancer Staging Project: proposals for the revision of the TNM stage groupings in the forthcoming (seventh) edition of the TNM Classification of malignant tumours. J Thorac Oncol, 2007; 2(8): 706-714.
  • Hecht SS.Tobacco smoke carcinogens and lung cancer. J Natl Cancer Inst 1999; 91: 1194-210.
  • IKZ, Integraal Kankercentrum Zuid.Van meten naar weten; 50 jaar kankerregistratie. Eindhoven: IKZ, 2005.
  • Janssen-Heijnen ML, Coebergh JW.Trends in incidence and prognosis of the histological subtypes of lung cancer in North America, Australia, New Zealand and Europe. Lung Cancer 2001; 31: 123-37.
  • Knol K, Hilvering C, Wagener DJT, Willemsen MC (red.).Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding. Utrecht: Lemma BV, 2005.
  • La Vecchia C, Bosetti C, Lucchini F, Bertuccio P, Negri E, Boyle P, et al.Cancer mortality in Europe, 2000-2004, and an overview of trends since 1975. Ann Oncol, 2010; 21(6): 1323-60.
  • Niklinski J, Niklinska W, Chyczewski L, Becker HD, Pluygers E.Molecular genetic abnormalities in premalignant lung lesions: biological and clinical implications. Eur J Cancer Prev 2001; 10: 213-26.
  • Pao W, Miller VA.Epidermal growth factor receptor mutations, small-molecule kinase inhibitors, and non-small-cell lung cancer: current knowledge and future directions. Journal of Clinival Oncology, 2005; 23(11): 2556-2568.
  • Peto R, Darby S, Deo H, Silcocks P, Whitley E, Doll R.Smoking, smoking cessation, and lung cancer in the UK since 1950: combination of national statistics with two case-control studies. BMJ 2000; 321: 323-9.
  • Sánchez-Céspedes M.Lung cancer biology: a genetic and genomic perspective. Clin Transl Oncol, 2009; 11(5): 263-269.
  • Sant M, Allemani C, Santaquilani M, Knijn A, Marchesi F, Capocaccia R.EUROCARE-4. Survival of cancer patients diagnosed in 1995-1999. Results and commentary. Eur J Cancer, 2009; 45(6): 931-91.
  • Senan S, Lagerwaard F.Stereotactic radiotherapy for stage I lung cancer: current results and new developments. Cancer Radiother, 2010; 14(2): 115-118.
  • SGR, Surgeon General's Report.Women and Smoking: A Report of the Surgeon General - 2001 (Chapter 3). Atlanta: CDC's Office on Smoking and Health, 2001.
  • Slobbe LCJ, Smit JM, Groen J, Poos MJCC, Kommer GJ Kosten van ziekten in Nederland 2007. Trends in de Nederlandse zorguitgaven 1999-2010. Bilthoven: RIVM,2011.
  • Stuart D, Sellers WR.Linking somatic genetic alterations in cancer to therapeutics. Curr Opin Cell Biol, 2009; 21(2): 304-310.
  • Sun S, Schiller JH, Gazdar AF.Lung cancer in never smokers - a different disease. Narture Reviews, 2007; 7(10): 778-790.
  • Tyczynski JE, Bray F, Parkin DM.Lung cancer in Europe in 2000: epidemiology, prevention, and early detection. Lancet Oncol 2003; 4(1): 45-55
  • VIKC, Vereniging van Integrale Kankercentra.Feiten + Fabels over kanker in Nederland. Utrecht: VIKC, 2005.
  • WCRF/AICR, World Cancer Research Fund & American Institute for Cancer Research.Food, nutrition, physical activity and the prevention of cancer: a global perspective. Washington, 2007; Second expert report.
  • WHO-MDB.WHO-European Mortality Database .
  • Willemsen MC.Verminderen van de schadelijkheid van tabaksgebruik: reële mogelijkheid of utopie? In: Tabaksgebruik: gevolgen en bestrijding. Knol et al. (red.). Utrecht: Lemma BV, 2005b.
  • Williams MD, Sandler AB.The epidemiology of lung cancer. Cancer Treat Res 2001; 105: 31-52.
  • You M, Wang D, Liu P, Vikis H, James M, Lu Y, et al.Fine mapping of chromosome 6q23-25 region in familial lung cancer families reveals RGS17 as a likely candidate gene. Clin Cancer Res, 2009a; 15(8): 2666-74.
  • Zandwijk N van.Neoadjuvant strategies for non-small cell lung cancer. Lung Cancer 2001; 34 Suppl 2: S145-50.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CT
Computer tomography
Röntgentechniek waarbij een computerprogramma meerdere afbeeldingen van het lichaam combineert tot dwarsdoorsneden of driedimensionale beelden van organen/weefsels.
EBUS
Endo-Bronchiale echografie UltraSound
Endo-Bronchiale echografie UltraSound
EGFR
epidermal growth factor receptor
epidermal growth factor receptor
EU
Europese unie
EU15
De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden
België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU27
De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EUS
Endo-oesofageale echografie UtraSound
Endo-oesofageale echografie UtraSound
GWAS
Genome Wide Association Studie
Een type studie waarin 500.000 of meer genetische variaties verspreid over het gehele genoom tegelijkertijd worden geanalyseerd in het DNA van grote aantallen (meer dan 1.000) monsters afkomstig van gezonde personen en mensen met een bepaalde ziekte.
ICD-10
International Classification of Diseases, tenth revision
ICD-9
International Classification of Diseases, ninth revision
LMR
Landelijke Medische Registratie (Prismant / DHD)
MRI
Magnetic resonance imaging
Magnetische Resonantie Computer Tomografie. Een onschadelijke beeldvormende techniek waarmee dwarsdoorsneden van het lichaam kunnen worden gemaakt. Het maakt gebruik van de eigenschap van atoomkernen om onder invloed van radiogolven zelf energie uit te gaan stralen.
NSCLC
Non-small cell lung carcinoma
Niet-kleincellig long carcinoom
PET
Positron emission tomography
Relatieve 5-jaarsoverleving
Relatieve 5-jaarsoverleving
De kans dat iemand vijf jaar na diagnose van een bepaalde ziekte niet aan die ziekte overleden is. Deze kans wordt geschat door deling van de geobserveerde overleving (onafhankelijk van doodsoorzaak) van de patiëntengroep gedeeld door de verwachte overleving van een groep met een zelfde leeftijds- en geslachtsopbouw uit de algemene populatie (op basis van sterftetafels van de algemene bevolking).
SCLC
Small cell lung carcinoma
Kleincellig longcarcinoom.
TNM
Tumor, Node, Metastase
Anatomische classificatie van tumoren, gebaseerd op de grootte van de primaire tumor, de aanwezigheid van aangedane lymfknopen en de aanwezigheid van eventuele metastasen. De classificatie is ontwikkeld door de International Union Against Cancer (UICC).

Definities

10-jaarsprevalentie
Het aantal mensen dat op 1 januari van een bepaald jaar nog in leven is en bij wie in de 10 jaar daaraan voorafgaand, de ziekte is gediagnosticeerd. Gebruikelijke maat in kankerregistratie.
Incidentie
Het aantal nieuwe gevallen van of nieuwe personen met een bepaalde ziekte in een bepaalde periode, absoluut of relatief.
Locus
Positie op een chromosoom waarop zich één gen, maar soms ook meerdere genen bevinden.
Recidief
Het opnieuw optreden van de (verschijnselen van de) ziekte.
Standaardisatie
Het vergelijkbaar maken van cijfers (bijvoorbeeld sterftecijfers) die betrekking hebben op verschillende jaren of populaties, door rekening te houden met verschillen in bijvoorbeeld leeftijdsverdeling. Een veel gebruikte methode is zogenaamde 'directe standaardisatie', die de leeftijdsspecifieke cijfers van een populatie (de 'indexpopulatie') toepast op de leeftijdsverdeling van een gekozen 'standaardpopulatie'.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.11, 28 maart 2013