Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Huidkanker

Huidkanker samengevat

In 2004 overleden 654 mensen aan huidkanker

De belangrijkste huidtumoren zijn melanoom, basaalcelcarcinoom en plaveiselcelcarcinoom. Op 1 januari 2002 waren er naar schatting ruim 17.000 mensen met plaveiselcelcarcinoom en 18.500 met melanoom. Basaalcelcarcinoom wordt praktisch altijd curatief verwijderd, hiervoor zijn geen prevalentie gegevens beschikbaar.

Het aantal nieuwe patiënten in 2003 met basaalcelcarcinoom was naar schatting 18.700. In 2003 waren er 3.883 nieuwe patiënten met plaveiselcelcarcinoom en 2.869 met melanoom.

In 2004 overleden 594 personen aan melanoom en 60 personen aan overige huidtumoren (voornamelijk plaveiselcelcarcinoom).

Internationaal gezien neemt Nederland een vrij gunstige positie in voor plaveiselcelcarcinoom als het gaat om het aantal nieuwe gevallen en de sterfte, en een middenpositie voor melanoom

Sterfte aan melanoom blijft stijgen onder mannen

Het aantal nieuwe gevallen van basaalcelcarcinoom is tussen 1973 en 2003 meer dan verdubbeld en deze stijgende trend is ook in de periode 1990-2003 goed waarneembaar. Voor plaveiselcelcarcinoom was er in de periode 1990-2003 een lichte stijging zichtbaar, met name bij vrouwen. Het aantal melanoomgevallen is tussen 1975 en 1990 eveneens flink gestegen, ook in de periode 1990-2003 waren er nog stijgingen waarneembaar, maar minder sterk dan in de voorgaande periode.

De sterfte aan melanoom is tussen 1970 en 1988 continu gestegen. Deze stijging heeft zich bij mannen ook na 1988 voortgezet. Bij vrouwen bleef de sterfte na 1988 redelijk stabiel. De sterfte aan overige huidtumoren (vooral plaveiselcelcarcinoom) is tussen 1979 en 1988 gedaald en daarna ongeveer gelijk gebleven tot het jaar 2000, waarna verdere afnames plaatsvonden.

Sterke toename in zorgvraag de komende jaren

Als gevolg van de stijgende incidentie van huidkanker wordt alleen al voor de huisartsen een verdrievoudiging van de zorgvraag voorspeld en zal de totale zorgvraag met meer dan 5% per jaar toenemen. Binnen enkele jaren zullen huis- en huidartsen waarschijnlijk niet meer aan de vraag naar (preventieve) zorg kunnen voldoen.

Blootstelling aan UV-straling belangrijke risicofactor

De stijging in het vóórkomen van plaveiselcelcarcinoom is waarschijnlijk grotendeels toe te schrijven aan de toegenomen chronische blootstelling aan UV-straling. Bij melanoom en basaalcelcarcinoom lijkt met name onregelmatige blootstelling aan UV-straling (op jeugdige leeftijd) van invloed te zijn. Voor alle vormen van huidkanker geldt ook dat er meer nieuwe gevallen worden geconstateerd doordat patienten samen met dermatologen en andere artsen beter op huidkanker letten, dit verklaart waarschijnlijk ook waarom de sterfte niet zo sterk stijgt (of in het geval van plaveiselcercarcinoom zelfs daalt) als de incidentie.

De stijging van de sterfte aan melanoom is deels te verklaren doordat het beter mogelijk is om melanoom-specifieke sterfte vast te stellen, maar mogelijk ook doordat het aantal nieuwe gevallen werkelijk is toegenomen.

Op langere termijn mogelijk stijging

In de nabije toekomst wordt een sterke stijging in het aantal huidkankerpatiënten in Nederland en in andere Europese landen verwacht. Dit komt deels door de nog steeds stijgende incidentie, maar ook door het verouderen van de bevolking.

Door de toenames in incidentie, met een min of meer gelijkblijvende sterfte zijn de verwachte toenames in het jaarlijks aantal nieuwe huidkankerpatiënten zeer sterk: van 20.800 patiënten in het jaar 2000 naar 36.800 in 2015 (de corresponderende aantallen voor melanoom zijn 2.400 in het jaar 2000, naar 4.800 in 2015).

De 10-jaars kanker prevalentie cijfers voor Nederland laten zien dat het aantal melanoompatiënten in Nederland (die tussen 1992 en 2002 de diagnose kregen en nog in leven zijn) in het jaar 2002 al ruim 18.500 bedroeg; dit aantal zal naar verwachting ruwweg verdubbelen door een combinatie van stijgende incidentie en verbeterde overleving.

.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.