Dikkedarmkanker: Welke zorg gebruiken patiënten en wat zijn de kosten?

Belangrijkste zorgaanbieders

De belangrijkste aanbieders van zorg voor patiënten met dikkedarmkanker zijn de huisarts, chirurg, radiotherapeut, gastro-enteroloog (= maag-lever-darmspecialist) en, in geval van een stoma, de stomaverpleegkundige. Het eerste aanspreekpunt in de zorg voor een persoon met klachten die kunnen duiden op dikkedarmkanker is de huisarts. Als de tumor voelbaar is bij rectaal onderzoek, verwijst de huisarts de patiënt door naar het ziekenhuis voor verder diagnostisch onderzoek, een scopie van de darm en/of een MRI. In het ziekenhuis neemt de chirurg de zorg over, wanneer de tumor of uitzaaiingen te opereren zijn. Wanneer een operatie niet mogelijk is, of nader onderzoek moet worden verricht, is de internist of gastro-enteroloog de belangrijkste hulpverlener. Diëtisten vervullen een belangrijke taak in het adviseren van patiënten over voeding tijdens en na de primaire behandeling. Een stomaverpleegkundige geeft patiënten met een (tijdelijk) stoma na de operatie voorlichting en instructies over de te gebruiken stomahulpmiddelen. De huisarts heeft naast de (vroeg)diagnostiek ook een duidelijke rol in de zorg en begeleiding van de patiënt na de primaire behandeling in het ziekenhuis (Baan et al., 2003).

Zie ook Wat zijn de mogelijkheden voor diagnostiek en behandeling?

Figuur 1: Ziekenhuisprevalentie, klinische opnamen, klinische opnamedagen en dagopnamen met dikkedarmkanker als hoofdontslagdiagnose voor mannen in de periode 1995-2003; gestandaardiseerd naar de bevolking van 1990 en geïndexeerd (1995 is 100) (bron: CBS StatLine, LMR).

Verbeterprojecten om doorlooptijd te verminderen

In het kader van het VWS-initiatief Sneller Beter zijn er initiatieven in Nederland om de doorlooptijd vanaf de eerste klachten tot de eerste behandeling voor dikkedarmkanker terug te brengen. Door het maken van afspraken over de taakverdeling (wie doet wat?) in het zorgtraject is gebleken dat de doorlooptijd van het eerste polikliniekbezoek tot de opname is teruggebracht van gemiddeld 59 naar 14 dagen. Dit blijkt uit een project uitgevoerd in het Atrium Medisch Centrum in Heerlen. Een ander project in het Meander Medisch Centrum in Amersfoort resulteerde in een vermindering van de wachttijd voor een endoscopie van vijf naar één week (Pronk, 2006).

Ziekenhuis grootste kostenpost

In 2005 bedroegen de totale kosten van de zorg aan patiënten met dikkedarmkanker 273,3 miljoen euro. Dit is 0,4% van de totale kosten voor de Nederlandse gezondheidszorg en 10,3% van alle gemaakte kosten voor de zorg voor nieuwvormingen (Poos et al., 2008). De zorgkosten voor patiënten met dikkedarmkanker worden voor 88,7% gemaakt in de ziekenhuizen (zie figuur 3).

Meeste kosten in de leeftijdsgroep van 65-84 jaar

Van de totale zorgkosten die aan dikkedarmkanker worden besteed, gaat 52,4% naar de zorg voor mannen en 47,6% naar de zorg voor vrouwen. De meeste kosten worden gemaakt bij mannen tussen de 65 en 79 jaar en bij vrouwen tussen de 75 en 84 jaar (zie figuur 4). Dikkedarmkanker komt het meest voor bij personen ouder dan 60 jaar en gemiddeld krijgen meer vrouwen op hogere leeftijd dikkedarmkanker dan mannen (zie ook Hoe vaak komt dikkedarmkanker voor?).