Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Dikkedarmkanker

Kort en bondig

De ziekte, de determinanten en de zorg voor de patiënt

Omvang van het probleem

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Baan CA, Hutten JH, Rijken PM. Afstemming in de zorg. Een achtergrondstudie naar de zorg voor mensen met een chronische aandoening. RIVM-rapport nr. 282701005. Bilthoven: RIVM/NIVEL,2003.
  • Baron JA, Beach M, Mandel JS, van Stolk RU, Haile RW, Sandler RS, et al.Calcium supplements and colorectal adenomas. Polyp Prevention Study Group. Ann N Y Acad Sci, 1999; 889: 138-45.
  • Berrino F, Capocaccia R, Estève J, Gatta G, Hakulinen T, Micheli A, Sant M, Verdecchia A (eds.).Survival of cancer patients in Europe. The EUROCARE-2 study. Lyon: IARC, Scientific Publications no. 151, 1999.
  • Bosset JF, Pelissier EP, Maniion G, Pavy JJ, Horiot JC, Hamers HP, et al.Plea for a preoperative adjuvant approach in the management of rectal cancer. Int J Radiation Oncology Biol Phys, 1994; 29: 205-8.
  • CBO.Richtlijn erfelijke darmkanker. Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO 2008d: 1-142
  • Donk M van den, Buijsse B, Berg SW van den, Ocke MC, Harryvan JL, Nagengast FM, et al.Dietary intake of folate and riboflavin, MTHFR C677T genotype, and colorectal adenoma risk: A Dutch case-control study. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev., 2005; 14(6): 1562-1566.
  • Eurocare.The EUROCARE Working Group: Resultaten van de Eurocare III studie. Ann Oncol, 2003; 14 Suppl 5.
  • Fernandez E, La Vecchia C, Gonzalez JR, Lucchini F, Negri E, Levi F.Converging patterns of colorectal cancer mortality in Europe. Eur J Cancer, 2005 ; 41(3): 430-7.
  • Gatta G, Faivre J, Capocaccia R, Ponz de Leon M and the EUROCARE Working group.Survival of colorectal cancer patients in Europe during the period 1978-1989. Eur J Cancer 1998; (34): 2176-2183.
  • Giovannucci E.Epidemiologic studies of folate and colorectal neoplasia: a review. J Nutr 2002b; 132: 2350S-2355S.
  • GR, Gezondheidsraad.Bevolkingsonderzoek naar darmkanker. Pu­bli­ca­tienr 2009/13. Den Haag: GR, 2009a.
  • IARC, International Agency for Research on Cancer.Cancer incidence in five continents. Volume VII. Parkin DM, Whelan SL, Ferlay J, Raymond L, Young J (eds.). Lyon: IARC 1997; 143.
  • Kampman E, Potter JD, Slattery ML, Caan BJ, Edwards S.Hormone Replacement Therapy, reproductive history, and colon cancer: A multi-center, case-control study in the United States. Cancer Causes and Control, 1997; 8: 146-158.
  • Kapiteijn E, Marijnen CAM, Nagtegaal ID, Putter H, Steup WH, Wiggers T, et al.Preoperative radiotherapy combined with total mesorectal excision for resectable rectal cancer. In cooperation with the Dutch Colorectal Cancer Group. N Engl J Med, 2001; 345: 638-46.
  • KWF Kankerbestrijding.Vroege opsporing van dikke darmkanker. Minder sterfte door bevolkingsonderzoek. Den Haag: KWF Kankerbestrijding, 2004c.
  • KWF Kankerbestrijding. De rol van lichaamsbeweging bij preventie van kanker. Van Signaleringscommissie Kanker van KWF Kankerbestrijding. Den Haag: KWF Kankerbestrijding,2005c.
  • La Vecchia C, Negri E, Levi F, Decarli A, Boyle P.Cancer mortality in Europe: effects of age, cohort of birth and period of death. Eur J Cancer 1998; 34(1): 118-41.
  • Lynch HT, Chapelle A de la.Hereditary colorectal cancer. N Engl J Med, 2003; 348: 919-32.
  • Mathus-Vliegen L.Voeding en maagdarmkanker. Het coloncarcinoom. Ned Tijdschr Diet 1988; 43: 8-12.
  • Menko FH, Griffioen G, Wijnen JTH, Tops CMJ, Fodde R, Vasen HFA, et al.Genetica van darmkanker. II: Erfelijke achtergrond van sporadische en familiaire darmkanker. Ned Tijdschr Geneeskd, 1999b; 143: 1207-1211.
  • Menko FH, Griffioen G, Wijnen JTh, Tops CMJ, et al.Genetica van darmkanker. I. Non-polyposis en polyposisvormen van erfelijke darmkanker. Ned Tijdschr Geneeskd, 1999; 143: 1201-6.
  • Norat T, Lukanova A, Ferrari P, Riboli E.Meat consumption and colorectal cancer risk: dose-response meta-analysis of epidemiological studies. Int J Cancer 2002; 98: 241-56.
  • Phillips RKS, Wallace MH, Lynch PM, Hawk EL, Gordon GB, et al.A randomized double blind, placebo-controlled study of celecoxib, a selective cyclooxygenase 2 inhibitor, on duodenal polyposis in familial adenomatous polyposis. Gut, 2002; 50: 857-861.
  • Poos MJJC, Smit JM, Groen J, Kommer GJ, Slobbe LCJ. Kosten van ziekten in Nederland 2005. RIVM-rapport nr. 270751019. Bilthoven: RIVM,2008.
  • Pronk E.Darmkanker gestroomlijnd. Medisch Contact, 2006; 61(4): 150-152.
  • Sesink ALA, Termont DSML, Kleibeuker JH, Meer R van der.Red meat and colon cancer: The cytotoxic and hyperproliferative effects of dietary heme. Cancer Research, 1999; 59: 5704-5709.
  • Sieber OM, Lipton L, Crabtree M, Heinimann K, Fidalgo P, Phillips RK, et al.Multiple colorectal adenomas, classic adenomatous polyposis, and germ-line mutations in MYH. N Engl J Med, 2003; 348: 791-9.
  • Siezen CLE, Tijhuis MJ, Kram NR, Soest EM van, Jong DJ de, Fodde R, et al.Protective effect of nonsteroidal anti-inflammatory drugs on colorectal adenomas is modified by a polymorphism in peroxisome proliferator-activated receptor delta. Pharmacogenet Genomics, 2006; 16: 43-50.
  • Signaleringscommissie Kanker van KWF Kankerbestrijding.De rol van voeding bij het ontstaan van kanker. Den Haag: KWF Kankerbestrijding, 2004.
  • Tiemersma E.W.Meat, smoking, alcohol, and colorectal tumors: the role of genetic susceptibility. Wageningen: Universiteit Wageningen, 2002.
  • Tiemersma EW, Kampman E, Bueno de Mesquita BH, Bunschoten A, Schothorst EM van, Kok FJ, Kromhout D.Meat consumption, cigarette smoking, and genetic susceptibility in the etiology of colorectal cancer: results from a Dutch prospective study. Cancer Causes Control, 2002; 13: 383-93.
  • Tytgat GNJ, Groote J de, Tongeren JHM van, Vantrappen G (red.).Leerboek maag, darm- en leverziekten. Utrecht: Bohn, Scheltema & Holkema, 1985.
  • Verwaal VJ, Ruth S van, Bree E de, Sloothen GW van, Tinteren H van, Boot H, et al.Randomized trial of cytoreduction and hyperthermic intraperitoneal chemotherapy versus systemic chemotherapy and palliative surgery in patients with peritoneal carcinomatosis of colorectal cancer. J Clin Oncol, 2003; 21: 3737-43.
  • VIKC, Vereniging van Integrale Kankercentra.Feiten + Fabels over kanker in Nederland. Utrecht: VIKC, 2005.
  • Visser O, Leeuwen FE van.Stage-specific survival of epithelial cancers in North-Holland/Flevoland, The Netherlands. European Journal of Cancer, 2005; 41: 2321-30.
  • Visser O, Coebergh JWW, Schouten LJ, Dijck JAAM van.Incidence of cancer in the Netherlands 1997. Ninth report of the Netherlands cancer registry. Utrecht: IKC, 2000.
  • Voorrips LE, Goldbohm RA, Poppel G van, Sturmans F, Hermus RJ, Brandt PA van den.Vegetable and fruit consumption and risks of colon and rectal cancer in a prospective cohort study: The Netherlands cohort study on diet and cancer. Am J Epidemiol 2000; 152: 1081-92.
  • WCRF & AICR, World Cancer Research Fund & American Institute for Cancer Research.Food, nutrition, and the prevention of cancer: a global perspective. Washington DC: AICR, 1997.
  • Wu K, Willett WC, Fuchs CS, Colditz GA, Giovannucci EL.Calcium intake and risk of colon cancer in women and men. J Natl Cancer Inst 2002a; 94: 437-46.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

DNA
Desoxyribo nucleic acid
Desoxyribonucleïnezuur. De drager van erfelijke informatie in alle bekende organismen.
EU
Europese unie
EU-15
De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden
België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-25
De 25 landen die tussen 1 april 2004 en 1 januari 2007 de Europese Unie vormden
België, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
FAP
Familiaire Adenomateuze Polyposis
Erfelijke aandoening waarbij talrijke goedaardige gezwellen (poliepen) in de darmen ontstaan.
FCC
Familiair Colorectaal Carcinoom
HNPCC
Hereditary Non-Polyposis Colorectal Cancer
Erfelijke vorm van darmkanker.
IBD
Inflammatory Bowel Disease
ICD
International Classification of Diseases
Internationale classificatie van ziekten.
IKA
Integraal Kankercentrum Amsterdam
IKZ
Integraal Kankercentrum Zuid
MRI
Magnetic resonance imaging
Magnetische Resonantie Computer Tomografie. Een onschadelijke beeldvormende techniek waarmee dwarsdoorsneden van het lichaam kunnen worden gemaakt. Het maakt gebruik van de eigenschap van atoomkernen om onder invloed van radiogolven zelf energie uit te gaan stralen.
Relatieve 5-jaarsoverleving
Relatieve 5-jaarsoverleving
De kans dat iemand vijf jaar na diagnose van een bepaalde ziekte niet aan die ziekte overleden is. Deze kans wordt geschat door deling van de geobserveerde overleving (onafhankelijk van doodsoorzaak) van de patiëntengroep gedeeld door de verwachte overleving van een groep met een zelfde leeftijds- en geslachtsopbouw uit de algemene populatie (op basis van sterftetafels van de algemene bevolking).

Definities

10-jaarsprevalentie
Het aantal mensen dat op 1 januari van een bepaald jaar nog in leven is en bij wie in de 10 jaar daaraan voorafgaand, de ziekte is gediagnosticeerd. Gebruikelijke maat in kankerregistratie.
Adenomen
Poliepen die een voorstadium van kanker kunnen zijn.
Coloscopie
Het bekijken van de hele dikke darm met een kleine camera bevestigd op een buisvormig toestel.
Relatieve n-jaarsoverleving
De kans dat iemand een vastgesteld aantal jaren (n) na diagnose van een bepaalde ziekte niet aan die ziekte overleden is. Deze kans wordt als volgt geschat: de geobserveerde overleving (onafhankelijk van doodsoorzaak) van de patiëntengroep gedeeld door de verwachte overleving van een groep met een zelfde leeftijds- en geslachtsopbouw uit de algemene populatie (op basis van sterftetafels van de algemene bevolking).
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.7, 22 maart 2012