Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Baarmoederhalskanker

Kort en bondig

De ziekte en de determinanten

Omvang van het probleem

Preventie en zorg

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • EUCAN (baarmoederhalskanker) .
  • Eurostat (doodsoorzakenstatistiek) .
  • Akker-van Marle ME van den, Ballegooijen M van, Oortmarssen GJ van, Boer R, Habbema JDF.Cost-Effectiveness of Cervical Cancer Screening: Comparison of Screening Policies. J Natl Cancer Inst. 2002; 94: 193-204.
  • Anttila A, Von Karsa L, Aasmaa A, Fender M, Patnick J, Rebolj M, et al.Cervical cancer screening policies and coverage in Europe. Eur J Cancer, 2009; 45(15): 2649-58.
  • Arbyn M, Raifu AO, Weiderpass E, Bray F, Antilla A.Trends of cervical cancer mortality in the member states of the European Union. Eur J Cancer, 2009; 45: 2640-8.
  • Ballegooijen M van, Akker-van Marle E van den, Patnick J, Lynge E, Arbyn M, Anttila A, et al.Overview of important cervical cancer screening process values in European Union (EU) countries, and tentative predictions of the corresponding effectiveness and cost-effectiveness. Eur J Cancer 2000b; 36: 2177-88.
  • Ballegooijen M van.Effects and costs of cervical cancer screening [Thesis]. Rotterdam: Department Public Health, Erasmus Universiteit, 1998.
  • Berg MC van den. Geïnformeerd beslissen over screening RIVM, Bilthoven2010.
  • Bielska-Lasota M, Inghelmann R, Van de Poll-Franse L, Capocaccia R.Trends in cervical cancer survival in Europe, 1983-1994: a population-based study. Gynecol Oncol, 2007; 105(3): 609-19.
  • Bogaards JA, Coupé VMH, Xiridou M, Meijer CJLM, Wallinga J, Berkhof J, et al.Long-term inmpact of human papillomavirus vaccination on infection rates, cervical abnormalities, and cancer incidence. Epidemiology, 2011b; 22: 505-15.
  • Bonanni P, Levi M, Latham NB, Bechini A, Tiscione E, Lai P, et al.An overview on the implementation of HPV vaccination in Europe. Hum Vaccin, 2011 ;: 128-35.
  • Bray F, Loos AH, McCarron P, Weiderpass E, Arbyn M, Moller H.Trends in cervical squamous cell carcinoma incidence in 13 European countries: changing risk and the effects of screening. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev, 2005a; 14(3): 677-86.
  • Bulkmans NW, Rozendaal L, Snijders PJ, Voorhorst FJ, Boeke AJ, Zandwijken GR, et al. POBASCAM, a population-based randomized controlled trial for implementation of high-risk HPV testing in cervical screening: design, methods and baseline data of 44,102 women. Int J Cancer,2004; 110: 94-101.
  • Coleman MP, Gatta G, Verdecchia A, Esteve J, Sant M, Storm H, et al.EUROCARE-3 summary: cancer survival in Europe at the end of the 20th century. Ann Oncol, 2003; 14(Suppl 5): v128-49.
  • Dorleans F, Giambi C, Dematte L, Cotter S, Stefanoff P, Mereckiene J, et al.The current state of introduction of human papillomavirus vaccination into national immunisation schedules in Europe: first results of the VENICE2 2010 survey. Euro Surveill, 2010; 15(47).
  • ECCA, European Cervical Cancer Association. HPV Vaccination across Europe. 2009.
  • Gatta G, Capocaccia R, Hakulinen T, Sant M, Verdecchia A, De Angelis G, et al.Variations in survival for invasive cervical cancer among European women, 1978-89. EUROCARE Working Group. Cancer Causes Control;, 1999; 10(6): 575-81.
  • Gök M, Kemenade FJ van, Berkhof J, Spruyt JW, Voorhorst F, Belien JA, et al.HPV testing on self collected cervicovaginal lavage specimens as screening method for women who do not attend cervical screening: cohort study. BMJ, 2010; 340: c1040.
  • GR, Gezondheidsraad. Screening op baarmoederhalskanker. Den Haag: Gezondheidsraad,2011a.
  • Hausen H zur.Papillomaviruses and cancer: from basic studies to clinical application. Nature Reviews Cancer, 2002; 2(5): 342-350.
  • Helmerhorst THJM, Meijer CJLM.Cervical cancer should be considered as a rare complication of oncogenic HPV infection rather than a STD. Int J Gyn Cancer, 2002; 12: 235-236.
  • Hogewoning CJ, Bleeker MC, Brule AJ van den, Voorhorst FJ, Snijders PJ, Berkhof J, et al.Condom use promotes regression of cervical intraepithelial neoplasia and clearance of human papillomavirus: a randomized clinical trial. Int J Cancer, 2003; 107: 811-816.
  • IKNL, Integraal Kankercentrum Nederland. www.cijfersoverkanker.nl, website geraadpleegd in februari 2013.
  • LEBA. Landelijke Evaluatie Bevolkingsonderzoek naar Baarmoederhalskanker. Rotterdam: Erasmus MC afdeling maatschappelijke gezondheidszorg,2012.
  • Levi F, Lucchini F, Negri E, Boyle P, La Vecchia C.Cancer mortality in Europe, 1995-1999, and an overview of trends since 1960. Int J Cancer, 2004b; 110(2): 155-69.
  • Levi F, Lucchini F, Negri E, Franceschi S, La Vecchia C.Cervical cancer mortality in Young woman in Europe: patterns and trends. Eur. J. Cancer, 2000; 36(17): 2266-71.
  • Lévy-Bruhl D, Bousquet V, King LA, O'Flanagan D, Bacci S, Lopalco PL, et al.The current state of introduction of HPV vaccination into national immunisation schedules in Europe: results of the VENICE 2008 survey. Eur J Cancer, 2009; 45(15): 2709-13.
  • Lier EA van, Oomen PJ van, Giesbers H, Drijfhout IH, Hoogh PAAM de, Melker HE de. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland. Verslagjaar 2012. RIVM-rapport nr. 201001001. 2012.
  • Melker H de, Kenter G, Rossum T van, Conyn-van Spaendonck M. Stand van zaken. Ontwikkelingen omtrent de HPV-vaccinatie. Ned Tijdschr Geneesk,2012; 156: A5410.
  • Nobbenhuis MAE, Walboomers JMM, Helmerhorst TJM, et al.Relation of human papillomavirus status to cervical lesions and consequences for cervical-cancer screening: a prospective study. Lancet 1999; 354: 20-25.
  • OECD, Organisation for Economic Co-operation and Development. Health at a Glance 2011: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing,2011.
  • Sant M, Allemani C, Santaquilani M, Knijn A, Marchesi F, Capocaccia R.EUROCARE-4. Survival of cancer patients diagnosed in 1995-1999. Results and commentary. Eur J Cancer, 2009; 45(6): 931-91.
  • Slobbe LCJ, Smit JM, Groen J, Poos MJCC, Kommer GJ Kosten van ziekten in Nederland 2007. Trends in de Nederlandse zorguitgaven 1999-2010. Bilthoven: RIVM,2011.
  • Verdecchia A, Guzzinati S, Francisci S, De Angelis R, Bray F, Allemani C, et al.Survival trends in European cancer patients diagnosed from 1988 to 1999. Eur J Cancer, 2009; 45(6): 1042-66.
  • Woodman CBJ, Collins SI, Young LS.The natural history of cervical HPV infection: unresolved issues. Nature Reviews cancer, 2007; 7(1): 11-22.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

EU
Europese unie
EU15
De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden
België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU27
De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
HPV
Humaan papilloma virus
hrHPV
hrHPV
Hoogrisico-typen Humaan Papillomavirus, waarvan typen 16 en 18 de belangrijkste zijn.
ICD-10
International Classification of Diseases, tenth revision
ICD-9
International Classification of Diseases, ninth revision
OECD
Organisation for Economic Co-operation and Development
Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling. URL ledenlijst van de OECD: http://www.oecd.org/document/58/0,3746,en_2649_201185_1889402_1_1_1_1,00.html
QALY
Quality-adjusted life-year
Maat voor kwaliteit van een levensjaar (uitgedrukt in tijd); opgebouwd uit de resterende levensduur en de kwaliteit van leven van een persoon na interventie. QALY's worden berekend als een schatting van de gewonnen levensjaren, waarbij elk jaar vermenigvuldigd wordt met een gewicht (ook wel utiliteit genoemd) dat de kwaliteit van leven weergeeft van de persoon in dat jaar.
Relatieve 5-jaarsoverleving
Relatieve 5-jaarsoverleving
De kans dat iemand vijf jaar na diagnose van een bepaalde ziekte niet aan die ziekte overleden is. Deze kans wordt geschat door deling van de geobserveerde overleving (onafhankelijk van doodsoorzaak) van de patiëntengroep gedeeld door de verwachte overleving van een groep met een zelfde leeftijds- en geslachtsopbouw uit de algemene populatie (op basis van sterftetafels van de algemene bevolking).
RVP
Rijksvaccinatieprogramma

Definities

10-jaarsprevalentie
Het aantal mensen dat op 1 januari van een bepaald jaar nog in leven is en bij wie in de 10 jaar daaraan voorafgaand, de ziekte is gediagnosticeerd. Gebruikelijke maat in kankerregistratie.
Standaardisatie
Het vergelijkbaar maken van cijfers (bijvoorbeeld sterftecijfers) die betrekking hebben op verschillende jaren of populaties, door rekening te houden met verschillen in bijvoorbeeld leeftijdsverdeling. Een veel gebruikte methode is zogenaamde 'directe standaardisatie', die de leeftijdsspecifieke cijfers van een populatie (de 'indexpopulatie') toepast op de leeftijdsverdeling van een gekozen 'standaardpopulatie'.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.11, 28 maart 2013