Neemt het aantal mensen met tuberculose toe of af?

Het aantal nieuwe patiënten daalt na tijdelijke stijging

Het aantal nieuwe gevallen van tuberculose is gedurende lange tijd gedaald (zie figuur 1). In 1950 waren er nog 15.000 nieuwe gevallen. In 1986 was dit aantal teruggelopen tot ongeveer 1.000 per jaar. Na een daaropvolgende stijging tot 1.700 in 1994 is het aantal nieuwe patiënten weer geleidelijk gedaald. De toename van de incidentie in de periode 1987-1994 is voornamelijk het gevolg van immigratie (waaronder asielzoekers). Ook droeg een mogelijk toegenomen overdracht in risicogroepen (druggebruikers, dak- en thuislozen, hiv-geïnfecteerden) bij aan de stijging. Het aantal recidieven is over de gehele periode 1967-2004 gedaald (zie figuur 1). In 1967 was er sprake van 700 recidieven per jaar en in 2004 waren dit er nog ongeveer 50 (0,3 per 100.000). De incidentie van tuberculose (nieuwe gevallen én recidieven) uitgedrukt in het aantal patiënten per 100.000 inwoners bereikte in 1987 met 8,2 het laagste punt. Vervolgens nam de incidentie weer toe tot 11,8 per 100.000 in 1994, om daarna weer af te nemen tot 8,3 per 100.000 in 2004.

Sinds 1992 meer patiënten met niet-Nederlandse dan Nederlandse nationaliteit

Onder Nederlanders is het aantal nieuwe patiënten in de periode 1980-2004 ongeveer gehalveerd, van 1.177 in 1980 tot 614 in 2004. Onder niet-Nederlanders is het aantal nieuwe patiënten vooral in de periode 1988-1994 sterk gestegen, en vanaf 2002 weer licht gedaald. In de periode 1992-2004 zijn er per jaar meer tuberculosepatiënten gediagnosticeerd onder niet-Nederlanders dan onder Nederlanders (zie figuur 2).

Sinds 1998 stagnatie van daling incidentie onder Nederlanders

Sinds 1998 is de daling van het aantal patiënten met de Nederlandse nationaliteit gestagneerd. Dit is te verklaren door het optreden van tuberculose onder tweede generatie allochtonen ("nieuwe" Nederlanders). De incidentie onder autochtone Nederlanders ouder dan 65 jaar is sinds 1996 wel gedaald. Dit is het gevolg van het feit dat ook de prevalentie van oude tuberculose-infecties bij ouderen steeds verder afneemt.

Infectieprevalentie sterk gedaald

In de tweede helft van de twintigste eeuw is de infectieprevalentie enorm gedaald. Infectieprevalentie komt overeen met het percentage personen in de bevolking dat positief reageert op de tuberculinehuidtest, hetgeen wijst op een latente infectie met tuberculose. Terwijl in 1990 slechts 0,4% van de 20-jarige dienstplichtigen positief reageerde op de tuberculinehuidtest, was dat in 1956 nog bijna 20%. Sinds 1996 zijn er geen systematische gegevens meer beschikbaar over de infectieprevalentie onder dienstplichtigen. Op grond van een extrapolatie van de historische gegevens wordt de infectieprevalentie bij 20-jarigen in 2005 geschat op 0,12 tot 0,3% (KNCV, 2006).

Sterfte aan tuberculose in de periode 1980-2004 gedaald

De sterfte aan tuberculose is in de periode 1980-2004 gedaald (zie figuur 3 ) (Bron: CBS Doodsoorzakenstatistiek).

Volgens de doodsoorzakenstatistiek van het CBS daalt de sterfte aan tuberculose al sinds 1971. Dit is vooral toe te schrijven aan een daling in de sterfte aan extrapulmonale vormen van tuberculose. De sterfte aan pulmonale tuberculose is in het midden van de jaren '70 van de vorige eeuw al sterk gedaald. Ook de sterfte aan late gevolgen van tuberculose is sterk afgenomen.