Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa)
Omvang van het probleem

Hoe vaak komen soa voor en neemt het aantal mensen met soa toe of af?

Omvang Trends

Omvang

Ruim 105.000 mensen lieten zich bij soa-centrum testen in 2010

In 2010 hebben in totaal 105.016 mensen zich bij een van de soa-centra in Nederland laten testen op soa (zie figuur 1). In 14% van de consulten werd een of meer soa gevonden (Vriend et al., 2011).

Chlamydia meest gediagnosticeerde soa in soa-centra

Chlamydia is de meest gediagnosticeerde soa bij bezoekers van de soa-centra in Nederland. Chlamydia komt vooral onder heteroseksuele jongeren onder de 25 jaar veel voor.

Meeste soa relatief vaak bij mannen die seks hebben met mannen

De meeste soa komen relatief vaak voor bij mannen die seks hebben met mannen (MSM); in 2010 werd bij 19% van hen één of meer soa gevonden. Daarnaast wordt ook bij personen die al bekend hiv-positief zijn of die al eens eerder een soa hebben gehad, vaker een soa gediagnosticeerd: respectievelijk bij 31% en 27% van de MSM (zie figuur 1).

Bij ruim 15% van jonge heteroseksuelen relatief vaak één of meer soa gevonden

Bij heteroseksuele mannen en vrouwen jonger dan 25 jaar wordt relatief vaak één of meer soa gevonden. In 2010 werd bij 16% van de jonge geteste mannen één of meer soa gevonden. Bij jonge vrouwen was dit percentage lager (14%), maar bij 15-19-jarige vrouwen juist hoger: bij 18% werd een soa gevonden (zie figuur 2). Bij MSM is het vindpercentage in alle leeftijdscategorieën boven de 12%.

Minder soa bij Nederlandse bezoekers van soa-centra

Bij bezoekers van de soa-centra afkomstig uit Suriname of de Nederlandse Antillen/Aruba werden veel soa gevonden in 2010 (zie figuur 3). Ook bij verschillende andere bevolkingsgroepen was het vindpercentage hoger dan voor de autochtone bezoekers van de soa-centra.

Geschat aantal soa-consulten bij huisarts ruim 189.000 in 2009

Het geschatte aantal soa-consulten bij huisartsen was ruim 189.000 in 2009 (1.147 consulten per 100.000 bevolking), waarvan 53% van de consulten bij vrouwen was. In bijna 83.000 (44%) van de consulten werd een soa (chlamydia, gonorroe, syfilis, hiv, trichomonas, herpes genitalis, genitale wratten of non-specifieke urethritis) gevonden: in 46% van de consulten bij mannen en in 39% van de consulten bij vrouwen.

Zie:

object_document_1Aantal consulten naar leeftijd, geslacht, seksuele voorkeur en etniciteit

detailsBeschrijving van de gebruikte gegevensbronnen

Figuur 1: Vindpercentage naar risicogedrag bij heteroseksuele mannen, MSM en vrouwen, 2010 (Bron: SOA-centra).

Vindpercentage naar risicogedrag bij heteroseksuele mannen, MSM en vrouwen (2010)

Figuur 2: Vindpercentage naar leeftijd bij heteroseksuele mannen, MSM en vrouwen, 2010 (Bron: SOA-centra).

Vindpercentage naar leeftijd bij heteroseksuele mannen, MSM en vrouwen (2010)

Figuur 3: Vindpercentage naar etniciteit bij heteroseksuele mannen, MSM en vrouwen, 2010 (Bron: SOA-centra).

Vindpercentage naar etniciteit bij heteroseksuele mannen, MSM en vrouwen (2010)

Naar boven


Aantal soa-consulten blijft stijgen

Het aantal bezoekers van de soa-centra blijft ieder jaar toenemen sinds 2004, van bijna 60.000 in 2004 tot meer dan 100.000 bezoekers in 2010 (Vriend et al., 2011). Ook het percentage bezoekers waarbij één of meer soa werd gevonden, is licht gestegen over de tijd: van 12,3% in 2004 naar 13,6% in 2010 (zie figuur 4). Chlamydia is al jaren de meest gediagnosticeerde soa bij deze bezoekers.

Huisartsen zien ook steeds meer soa

Ook het aantal soa-gerelateerde consulten bij de huisartsen stijgt (geregistreerd als 'angst voor soa/hiv'). Daarnaast neemt het aantal consulten waarin een soa wordt gediagnosticeerd toe (zie figuur 5).

Voor de meeste soa is toekomstige trend in aantal diagnosen onduidelijk

Voor de meeste soa zijn er geen ontwikkelingen in risicofactoren en in diagnostiek en behandeling van soa bekend of voorzien, die van invloed zouden kunnen zijn op de toekomstige trend in het aantal soa. Wel zullen er meer soa gevonden worden, omdat de bekendheid met soa toeneemt en steeds meer mensen zich op soa laten onderzoeken. Voor hepatitis B geldt wel dat het selectieve vaccinatiebeleid invloed zal hebben op het aantal meldingen, maar dit effect zal naar verwachting pas op de langere termijn zichtbaar worden.

Figuur 4: Aantal consulten en vindpercentage (chlamydia, gonorroe, infectieuze syfilis, hiv, hepatitis B) in de nationale soa surveillance in Nederland, 2004–2010 (Bron: SOA-centra).

Aantal consulten en vindpercentage (chlamydia, gonorroe, infectieuze syfilis, hiv, hepatitis B) in de nationale soa surveillance in Nederland, 2004–2010

Figuur 5: Geschatte aantal (en 95% betrouwbaarheidsinterval) van registreerde episoden van angst voor soa/hiv en positieve soa-diagnosen bij huisartsen, 2002–2009 (Bron: LINH).

Geschatte aantal (en 95% betrouwbaarheidsinterval) van registreerde episoden van angst voor soa/hiv en positieve soa-diagnosen bij huisartsen, 2002–2009

Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

LINH
Landelijk informatienetwerk huisartsenzorg
URL: http://www.linh.nl
MSM
Mannen die seks hebben met mannen
soa
Seksueel overdraagbare aandoeningen
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.