U bevindt zich op:Nationaal Kompas Volksgezondheid›Gezondheid en ziekte›Ziekten en aandoeningen›Infectieziekten en parasitaire ziekten›Soa›Soa samengevat
Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) zijn infectieziekten die meestal worden veroorzaakt door een bacterie of virus. Meestal vindt de overdracht van het virus of de bacterie plaats via onbeschermd seksueel contact (oraal, vaginaal of anaal) maar er zijn ook andere overdrachtroutes. Alle soa kunnen van moeder op kind worden overgedragen tijdens de geboorte. Een aantal soa is ook overdraagbaar via bloed.
Lang niet alle soa-infecties leiden tot symptomen of klachten. Vooral vrouwen merken vaak niet dat ze een soa hebben. Zij kunnen dan echter wel anderen besmetten. Klachten en symptomen treden met name op in de urogenitale zone.
De zorg voor soa bestaat voornamelijk uit het voorkomen dat de aandoeningen zich binnen de Nederlandse bevolking verspreiden, maar ook de behandeling behoort tot de soa-zorg. De overheid, zowel landelijk als lokaal, de huisarts, medisch specialisten (bijvoorbeeld dermatologen) en de regionale soa-centra hebben een rol in de soa-zorg. Zij geven voorlichting aan de bevolking over de verspreiding van deze ziekten en verzorgen de vroegopsporing van infecties en de behandeling van geïnfecteerde personen.
De behandeling van opgespoorde soa-infecties bij een patiënt is een effectieve manier om verspreiding van soa bij anderen te voorkomen (preventie). De behandeling is primair gericht op de ziekte zelf. De meeste soa zijn eenvoudig te behandelen. Tevens is de behandeling bedoeld om te voorkomen dat de patiënt zijn of haar partner of een ander infecteert. Contactonderzoek en partnerwaarschuwing zijn bij de meeste soa geboden om herbesmetting en verdere verspreiding te voorkomen en om symptoomloze seksuele partners op te sporen.
In 2010 hebben in totaal 105.016 mensen zich bij een van de centra in Nederland laten testen op soa; in 14% van de consulten werden een of meer soa gevonden. Chlamydia is de meest gediagnosticeerde soa bij bezoekers van de soa-centra in Nederland. Chlamydia komt vooral onder heteroseksuele jongeren onder de 25 jaar veel voor.
Het geschatte aantal soa-consulten bij huisartsen was ruim 189.000 in 2009 (1.147 consulten per 100.000 bevolking), waarvan 53% van de consulten bij vrouwen was. In bijna 83.000 (44%) van de consulten werd een soa gevonden.
De meeste soa komen relatief vaak voor bij mannen die seks hebben met mannen (MSM). In de soa-centra werd in 2010 bij 19% van hen één of meer soa gevonden. Daarnaast wordt ook bij personen die al bekend hiv-positief zijn of die al eens eerder een soa hebben gehad, vaker een soa gediagnosticeerd.
Het aantal bezoekers van de soa-centra blijft ieder jaar toenemen sinds 2004, met meer dan 100.000 bezoekers in 2010. Ook het percentage bezoekers waarbij één of meer soa werd gevonden, is licht gestegen over de tijd: van 12,3% in 2004 naar 13,6% in 2010.
Ook het aantal soa-gerelateerde consulten bij de huisartsen stijgt. Daarnaast neemt het aantal consulten waarin een soa wordt gediagnosticeerd toe.
Het is niet exact aan te geven hoeveel gevallen van soa er jaarlijks binnen de gehele bevolking optreden. De soa-surveillance biedt alleen zicht op de gediagnosticeerde gevallen bij mensen die zich hebben laten testen bij een soa-centrum en bij patiënten gediagnosticeerd bij de huisarts. Aangezien de meeste soa asymptomatisch kunnen verlopen, zijn de cijfers waarschijnlijk een onderschatting van het werkelijk aantal soa-gevallen.
In 2009 werd 738 keer een patiënt in het ziekenhuis opgenomen met een soa als hoofdontslagdiagnose. Patiënten met een soa hadden in 2009 een gemiddelde opnameduur van 8,8 dagen. In 2009 waren 1.422 dagbehandelingen voor soa-patiënten nodig. De verschillen tussen mannen en vrouwen in zorggebruik voor soa zijn klein.
Zowel het aantal klinische opnamen voor soa als het aantal klinische opnamedagen en de gemiddelde opnameduur is in de periode 1995-2009 gedaald.
De kosten voor de zorg aan patiënten met soa bedroegen 52,3 miljoen euro in 2007. Dat is 0,1% van de totale kosten voor de gezondheidszorg in Nederland in dat jaar. De kosten voor vrouwen waren ongeveer even hoog als voor mannen. De kosten worden vooral gemaakt in de leeftijdscategorie van 20 tot 50 jaar.
