Wat is gonorroe en wat is het beloop?

Gonorroe is bacteriële seksueel overdraagbare aandoening

Gonorroe (ICD-9-code 098 en ICD-10-code A54), ook wel druiper genoemd, is een seksueel overdraagbare aandoening (soa) die wordt veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhoeae. Gonorroe kan behalve door onbeschermd seksueel contact (urogenitale, anorectale en orale gonorroe) ook worden overgedragen van moeder op kind tijdens de geboorte (perinatale gonorroe).

Bij circa 90% van mannen met urogenitale gonorroe treden symptomen op

Bij circa 90% van de geïnfecteerde mannen leidt urogenitale gonorroe tot ontstekingen van urinebuis en bijballen (respectievelijk urethritis en epididymitis). De belangrijkste symptomen van een urogenitale gonorroe zijn pijn of een branderig gevoel bij het plassen, moeizaam plassen en/of afscheiding van pus uit de urinebuis (druiper). Anorectale gonorroe geeft minder vaak klachten (zoals proctitis), orale gonorroe geeft zelden klachten. De incubatietijd van gonorroe bij mannen varieert van twee tot veertien dagen. Bij een deel van de mannen met urogenitale gonorroe treden geen of nauwelijks klachten op. Zij kunnen echter wel anderen besmetten.

Bij 30 tot 60% van vrouwen met urogenitale gonorroe treden symptomen op

Bij circa 30 tot 60% van de geïnfecteerde vrouwen leidt urogenitale gonorroe tot ontstekingen van urinebuis, baarmoederhals en eileiders (respectievelijk urethritis, cervicitis en PID). Mogelijke symptomen zijn pijn of een branderig gevoel bij het plassen, verhoogde vaginale afscheiding en bloedverlies tussen twee menstruaties in. Anorectale gonorroe veroorzaakt minder vaak klachten, orale gonorroe geeft, net als bij mannen, zelden klachten. Bij 40% tot 70% van de vrouwen met gonorroe treden nauwelijks of geen klachten op, maar zij kunnen wel anderen besmetten.

Gonorroe kan bij pasgeborenen diverse ontstekingen veroorzaken

Wanneer een kind tijdens de geboorte door de moeder besmet wordt met gonorroe, kan het kind last krijgen van de volgende aandoeningen: oogbindvliesontsteking (conjunctivitis), keelontsteking (faryngitis) of longontsteking (pneumonie). Onbehandeld kan een conjunctivitis leiden tot blindheid (LCI-richtlijnen).

Onbehandelde gonorroe kan leiden tot infecties in bekkengebied

Wanneer vrouwen met gonorroe niet of niet tijdig een behandeling ondergaan, veroorzaakt de infectie bij 1 tot 30% van de geïnfecteerde vrouwen pelvic inflammatory disease (PID) (Risser & Risser, 2007). PID is een verzamelnaam voor infecties van het kleine bekken (i.e. baarmoederslijmvlies, eileiders en buikholte) en abcessen in de eierstokken of eileider. PID kan gepaard gaan met chronische pijn in de onderbuik, maar kan ook zonder klachten verlopen.

Infecties in bekkengebied kunnen grote gevolgen hebben

Pelvic inflammatory disease (PID) verhoogt het risico op verminderde vruchtbaarheid of onvruchtbaarheid en op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. De kans op onvruchtbaarheid bij een eerste PID is 10%, wordt per doorgemaakte PID hoger en is bij een derde PID 40% (Paavonen & Eggert-Kruse, 1999). PID kan ook het gevolg zijn van chlamydia.

Zie ook: Chlamydia.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Paavonen J, Eggert-Kruse W.Chlamydia trachomatis: impact on human reproduction. Human Reproduction Update, 1999; 5: 433-47.
Risser WL, Risser JMH.The incidence of pelvic inflammatory disease in untreated women infected with Chlamydia trachomatis: a structured review. International Journal of STD & AIDS, 2007; 18: 727-31.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ICD: International Classification of Diseases; Internationale classificatie van ziekten.
PID: Pelvic inflammatory disease; Infecties in het kleine bekken van vrouwen. De infecties zijn het gevolg van opstijgende gonorroe en infectie met Chlamydia trachomatis. Het is een verzamelnaam voor infecties van het baarmoederslijmvlies (endometritis), de eileiders (salpingitis) en de buikholte (pelveoperitonitis), en abcessen in de eierstokken of eileider.

Koedijk FDH (RIVM). Wat is gonorroe en wat is het beloop? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Infectieziekten en parasitaire ziekten\Soa\Gonorroe, 13 juli 2011.