Huisartsenregistratie
LINH
Gegevens over soa in de huisartspraktijk zijn afkomstig uit de database van het 'Landelijk Informatie Netwerk van Huisartsen' (). Schattingen van het totale aantal soa-gerelateerde episoden worden gemaakt door extrapolatie van de gerapporteerde gegevens in de LINH-praktijken naar de totale Nederlandse bevolking volgens het . In LINH coderen de -codes X70, X71, X73, X90, X91, Y70, Y71 en Y76 voor de -10-codes A50-A53 (syfilis), A54 (gonorroe), A59 (trichomoniasis), A60 (anogenitale herpesvirale (herpes simplex) infectie) en A63.0 (anogenitale wratten).
Voor chlamydia is geen geregistreerde ICPC-code aanwezig. Daarom zijn voor chlamydia de ICPC-codes gebruikt met een geschikte omschrijving en specifieke ICPC-subcodes (chlamydia). Voor vrouwen waren deze subcodes voor cervicitis, vaginitis en Pelvic Inflammatory Disease (PID). Voor mannen zijn de subcodes voor orchitis/epididymitis en andere genitale ziekten geteld.
Voor hiv en syfilis is het jaarlijkse aantal geregistreerde gevallen te klein voor een betrouwbare schatting en deze gegevens zijn daarom niet meegenomen.
Soa-surveillance
Soa-centra
Sinds januari 2006 zorgen regionale voor een landelijke dekking van laagdrempelige testlocaties waar kostenloos - en hiv-testen en soa-zorg worden aangeboden. Deze laagdrempelige zorg is toegankelijk voor specifieke risicogroepen, waaronder mannen die seks hebben met mannen (MSM) en mensen die anoniem getest en behandeld willen worden. Het betreft meestal GGD-locaties, waaronder soa-poliklinieken of andere spreekuur-locaties, en in een enkel geval biedt de GGD deze zorg aan via een ziekenhuis in de buurt. De testlocaties van de regionale soa-centra zijn verspreid over acht regio's en per regio draagt één GGD zorg voor de coördinatie.
Hoewel de structuur van de soa-centra pas officieel sinds 2006 bestaat, wordt al sinds 2004 landelijk gerapporteerd door alle GGD-en, waardoor het mogelijk is om landelijke trends vanaf 2004 te presenteren.
Soa-diagnosen in soa-centra
Tijdens elk consult in een soa-centrum wordt een bezoeker getest op chlamydia, gonorroe, syfilis en sinds 2010 ook op hiv (volgens ). Andere soa (herpes genitalis, genitale wratten, hepatitis B) worden in de meeste gevallen alleen op indicatie onderzocht.
Voor chlamydia, gonorroe en syfilis worden de resultaten beschreven als percentage positieve testen, omdat ook van iedere bezoeker bekend is wanneer deze een negatieve testuitslag heeft. Dit heeft meer betekenis dan het beschrijven van het aantal diagnosen over de tijd, waarbij geen rekening wordt gehouden in een toe- of afname in het jaarlijks aantal uitgevoerde testen. Voor herpes genitalis en genitale wratten is dit helaas niet mogelijk, omdat dit ook vaak op basis van klinisch beeld wordt geregistreerd, en de surveillance-data geen inzicht geeft in bezoekers bij wie hier wel of niet naar is gekeken. Daarnaast zijn dit chronische soa en is niet bekend of het om een nieuwe infectie of een recidief gaat. Voor genitale wratten en herpes genitalis worden daarom de absolute aantallen beschreven. Een toename in diagnosen over de tijd in deze soa wil dus niet per definitie zeggen dat er sprake is van een toename door bijvoorbeeld risicogedrag, maar dit kan ook veroorzaakt worden doordat er vaker naar is gekeken of dat er vaker sprake is van recidieven.
Kanttekeningen bij de gegevens
Gegevens bruikbaar voor volgen van trends in vóórkomen
De beschikbare gegevens van de en de huisartsen zijn bruikbaar voor het volgen van trends in het vóórkomen van soa en voor andere doelen van de soa-surveillance. Het is echter onduidelijk in hoeverre ze te beschouwen zijn als een voorzichtige indicatie van het vóórkomen van soa binnen de algehele bevolking. Dit komt omdat soa zonder klachten kunnen verlopen en geïnfecteerde personen zonder klachten over het algemeen geen medische zorg zoeken, tenzij ze een soa-test willen doen uit bezorgdheid, bij aanvang van een nieuwe relatie of omdat ze willen stoppen met condoomgebruik. Daarnaast zijn er ook personen met klachten die geen zorg zoeken.
Overige registraties
Screening bij zwangere vrouwen
Sinds 1976 krijgen alle zwangere vrouwen in het eerste trimester een test voor hepatitis B, sinds 1960 voor syfilis en sinds 2004 voor hiv aangeboden. Gegevens over deelname en uitslagen van de screening worden verzameld door regionale coördinatieprogramma’s van het RIVM (RIVM-RCP’s; voorheen: entadministraties) bij verloskundig hulpverleners en bij perifere laboratoria.
Aangifte hepatitis B
De verplichte aangifte van hepatitis B (tot 1999 alleen acute infecties; daarna ook de chronische infecties) wordt door alle GGD'en sinds 2002 via de internetapplicatie Osiris verricht. Met deze informatie kan het vóórkomen van hepatitis B worden gevolgd, inclusief de gegevens over risicogroepen. Het RIVM beheert de gegevens en rapporteert er jaarlijks over in het Infectieziekten Bulletin.
Proefimplementatie chlamyda (2008-2011)
In april 2008 zijn drie GGD'en een bevolkingsonderzoek gestart onder jongeren van 16 tot en met 29 jaar in Amsterdam, Rotterdam en een aantal gemeenten in Zuid-Limburg. De jongeren die in deze gemeenten wonen en tot deze leeftijdsgroep behoren, krijgen van de GGD een uitnodiging om deel te nemen aan deze screening op chlamydia (zie ook: www.chlamydiatest.nl).
Sterftecijfers
CBS Doodsoorzakenstatistiek
De sterftecijfers zijn afkomstig van de .
