Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa)

Seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) zijn infectieziekten die door onbeschermd seksueel contact (of tijdens zwangerschap of bevalling) kunnen worden overgedragen. Er zijn vele soa en typen verwekkers van soa bekend. Hier beperken we ons tot drie bacteriële soa (chlamydia, gonorroe en syfilis) en drie virale soa (genitale wratten, hepatitis B en herpes genitalis). Aids en hiv-infecties zijn als aparte ziektegroep in het Kompas opgenomen.

Kort en bondig

De ziekte, de determinanten en de zorg voor de patiënt

Omvang van het probleem

Kijk ook eens bij:

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Bergen J van, Götz HM, Richardus JH, Hoebe CJPA, Broer J, Coenen AJT.Prevalence of urogenital Chlamydia trachomatis increases significantly with level of urbanisation ans suggests targeted screening approaches; results from the first national population based study in the Netherlands. Amsterdam: Sex Transm Infect, 2005; 81: 17-23.
  • Bergen JEAM van, Kerssens J, Schellevis FG, Sandfort THG, Coenen TJ, Bindels PJ.Prevalence of STI related consultattions in general practice: results from the second Dutch National Survey of General Practice. Britisch Journal of general Practice, 2006: 104-9.
  • Bergen JEAM van, Kerssens JJ, Schellevis FG, Sandfort TG, Coenen TT, Bindels PJ.Sexually transmitted infection health-care seeking behaviour in the Netherlands: general practitioner attends to the majority of sexually transmitted infection consultations. International Journal of STD & AIDS, 2007; 18: 1-6.
  • Broek IVF van den, Verheij RA, Dijk CE van, Koedijk FDH, Sande MA van der, Bergen JE van.Trends in sexually transmitted infections in the Netherlands, combining surveillance data from general practices and sexually transmitted infection centers. BMC Fam Pract., 2010; 11: 39.
  • Coenen AJJ, Berends R, Van der Meijden WI.The organization of STI control in the Netherlands- an overview. International Journal of STD & AIDS, 2002; 13: 254-260.
  • Gezondheidsraad.Screenen op chlamydia. Den Haag: GR, 2004i; 07.
  • Götz HM, Bergen JEAM van, Veldhuijzen IK, Broer J, Hoebe CJPA, Richardus JH.A prediction rule for selective screening of Chlamydia trachomatis infection. Sex. Transm. Inf., 2005; 81: 24-30.
  • GR, Gezondheidsraad.Jaar­be­richt be­vol­kings­on­der­zoek 2006. Den Haag: GR, 2006; 2006/10.
  • Veldhuizen I, Bergen J van, Götz H, Hoebe C, Morré S, Richardus JH.Reinfections, persistent infections and new infections after general population screening for Chlamydia Trachomatis in the netherlands. Sex Trans Dis, 2005; 32: 599-602.
  • Vriend HJ, Koedijk FDH, Broek IVF van den, Veen MG van, Coul ELM Op de, Sighem AI van, et al. Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2010. RIVM-rapport nr. 210261009. Bilthoven: RIVM,2011.
  • WHO, World Health Organization.Golbal strategy for the prevention and control of sexually transmitted infections: 2006-2015. Geneve: WHO press, 2007.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

anti-HBc
Antistoffen (IgM én IgG) tegen HBcAg
Antistoffen (IgM én IgG) tegen HBcAg; wijst op oude of recente infectie; niet aanwezig na vaccinatie; goede screeningsmarker voor 'ooit HBV-infectie doorgemaakt'. Geïsoleerde, positieve anti-HBc betekent meestal een doorgemaakte infectie of een vals-positieve uitslag. Zeer zelden is er toch een infectie bij een geïsoleerde anti-HBc, soms zelfs chronisch met ondetecteerbaar HBsAg.
CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
EIA
Enzyme immunoassay
Enzyme immunoassay.
FTA-abs
Fluorescent Treponemal antibody-absorbed
Fluorescent Treponemal antibody-absorbed test.
HBsAg
Hepatitis B-surface antigeen
Hepatitis B-surface antigeen.
hiv
Human immunodeficiency virus
Humane Immunodeficiëntievirus.
ICD
International Classification of Diseases
Internationale classificatie van ziekten.
ICPC
International classification of primary care
IgG
Immunoglobuline G
Immunoglobuline G.
KNO
Keel-, neus- en oorheelkunde
LINH
Landelijk informatienetwerk huisartsenzorg
URL: http://www.linh.nl
MSM
Mannen die seks hebben met mannen
NAAT
Nucleic Acid Amplification Test
Nucleic Acid Amplification Test (moleculaire lab-techniek zoals PCR).
Opt-out
Afname van een standaard HIV-test
Opt-out betekent dat een hiv test 'standaard' wordt afgenomen. De patiënt wordt van tevoren expliciet (mondeling) geïnformeerd dat een hiv-test wordt uitgevoerd en dient hiertegen actief bezwaar te maken als hij dat niet wenst.
RPR
Rapid Plasma Reagin
Rapid Plasma Reagin.
soa
Seksueel overdraagbare aandoeningen
TPPA
Treponema Pallidum Particle Agglutination Assay
Treponema Pallidum Particle Agglutination Assay.
VDRL
Veneral Diseases Research Laboratory
Veneral Diseases Research Laboratory.
VWS
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws
WHO
World Health Organization
Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Definities

Regionaal soa-centrum
Een centrum dat op meerdere testlocaties in de regio aan specifieke risicogroepen laagdrempelige soa-zorg aanbiedt, waaronder kostenloze hiv- en soa-testen en behandeling. Het betreft meestal GGD-locaties, waaronder soa-poliklinieken of andere spreekuurlocaties, en in een enkel geval biedt de GGD deze zorg aan via een ziekenhuis in de buurt. Nederland is verdeeld in acht regio’s met ieder een eigen regionaal soa-centrum, bestaande uit één coördinerende GGD en diverse satelliet GGD'en.
Specifieke risicogroepen die in aanmerking komen voor laagdrempelige soa-zorg
Mensen met veel wisselende contacten, mannen met homoseksuele contacten, drugsgebruikers, prostituees en prostituanten, mensen afkomstig uit een soa-endemisch gebied, mensen met soa-gerelateerde klachten, jongeren tot en met 24 jaar, mensen die gewaarschuwd of verwezen zijn in verband met een soa, en mensen die per se anoniem willen blijven of geen toegang hebben tot de reguliere zorg.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.6.1, 31 januari 2012