Hoe vaak komt sepsis voor en hoeveel mensen sterven eraan?

Ruim 9.000 personen met sepsis in ziekenhuis in 2000

De incidentie van sepsis als het aantal ziekenhuisopname met sepsis als hoofddiagnose (ICD-9 code 038) was in 2000 17 per 100.000 mannen en 15 per 100.000 vrouwen (LMR ; absoluut 1.326 mannen en 1.167 vrouwen). De incidentie van sepsis als nevendiagnose was 47 per 100.000 mannen en 37 per 100.000 vrouwen (absoluut 3.742 mannen en 2.942 vrouwen). De leeftijdsverdeling van die gevallen (zie figuur 1) laat zien dat sepsis vooral optreedt bij kinderen jonger dan 1 jaar en bij personen van 60 jaar en ouder.

Het aantal ziekenhuisopnamen is een goede indicator voor het voorkomen van sepsis. Bijna alle mensen met sepsis worden namelijk opgenomen in het ziekenhuis. Sepsis als hoofddiagnose van ziekenhuisopnamen betreft waarschijnlijk gevallen die buiten het ziekenhuis zijn ontstaan en aanleiding gaven tot opname. Sepsis als nevendiagnose duidt waarschijnlijk op nosocomiale sepsis. Dit is sepsis die is ontstaan in het ziekenhuis als complicatie van een onderliggende aandoening of de behandeling daarvan.

Hogere schatting op basis van gericht onderzoek

Het vóórkomen van sepsis in ziekenhuizen is volgens gericht onderzoek hoger dan uit de LMR-gegevens naar voren komt. In een onderzoek uit 1984, verricht in twee algemene ziekenhuizen, werd een incidentie van sepsis gevonden van 5,4 per 1.000 ziekenhuisopnamen (Verbrugh et al., 1986). In dat onderzoek werd sepsis gedefinieerd als bacteriëmie van klinische betekenis. Dat wil zeggen dat een bloedkweek groei van een bacterie had opgeleverd én dat aan ten minste drie van zes klinische voorwaarden werd voldaan. In een onderzoek over de periode 1989-1990 in een academisch ziekenhuis werden per 1.000 opnamen 13,6 gevallen van sepsis gevonden (Kieft et al., 1993). In dat onderzoek werd sepsis gedefinieerd als klinische aanwijzingen voor infectie plus de aanwezigheid van koorts of hypothermie, snelle ademhaling en hoge hartslag plus beperkingen in het functioneren van bepaalde organen. De diagnose sepsis werd gesteld, onafhankelijk van de vraag of de bloedkweek groei van een micro-organisme had opgeleverd of niet. Uitgaande van de cijfers van Kieft et al. en het totaal aantal ziekenhuisopnamen in 2000 (1.475.610), dan zouden er in 2000 ongeveer 20.000 gevallen van sepsis zijn geweest in Nederlandse ziekenhuizen. Deze schatting van 20.000 ligt dus ruim 2 maal zo hoog als door de LMR geregistreerd (9.177 ziekenhuisopnamen in 2000 met sepsis als hoofd- of nevendiagnose). Ziekenhuisbrede studies naar de incidentie van sepsis zoals die van Kieft et al. zijn in Nederland sindsdien niet herhaald.

In 2000 ruim 800 sterfgevallen met sepsis als primaire doodsoorzaak

In 2000 bedroeg de sterfte aan sepsis (ICD-10-codes A40 en A41) als primaire doodsoorzaak 4,8 per 100.000 mannen en 5,6 per 100.000 vrouwen (absoluut 377 mannen en 447 vrouwen). De sterfte in 2000 aan sepsis als secundaire doodsoorzaak was 22,7 per 100.000 mannen en 23,5 per 100.000 vrouwen (CBS Doodsoorzakenstatistiek ; absoluut 1.788 mannen en 1.894 vrouwen). De sterfte aan sepsis is vooral op oudere leeftijd hoog (zie figuur 2). Onder 0-jarigen is de sterfte ook verhoogd, maar niet zo extreem als de incidentie van sepsis in ziekenhuizen.

Ruim een kwart van de opgenomen patiënten overlijdt in het ziekenhuis

In 2000 overleed 26,1% van de mannelijke en 27,9% van de vrouwelijke patiënten, opgenomen met sepsis, in het ziekenhuis. Als er wordt gecorrigeerd voor verschillen in leeftijd van de mannelijke en vrouwelijke bevolking, blijkt de ziekenhuissterfte tussen mannen en vrouwen niet wezenlijk te verschillen (onder mannen slechts een factor 1,05 hoger dan onder vrouwen).

Ziekenhuisopnamen en sterfte naar leeftijd en geslacht in 2000

Meer recente gegevens beschikbaar

Recentere gegevens naar leeftijd en geslacht zijn te vinden in: Incidentie en sterfte.