Hersenvliesontsteking: Wat zijn de mogelijkheden voor diagnostiek en behandeling?

Diagnose gesteld met behulp van ruggenprik

Wanneer op basis van de symptomen sterke aanwijzingen aanwezig zijn voor hersenvliesontsteking, is een ruggenprik een geschikt middel voor het stellen van de diagnose. Hierbij wordt met een naald vloeistof afgetapt uit het ruggenmergkanaal. Troebele ruggenmergvloeistof duidt op een infectie. Door middel van kleuring, bacteriekweek en virologisch en biochemisch onderzoek kan de definitieve diagnose worden gesteld.

Behandeling in het ziekenhuis

In de meeste gevallen worden patiënten met hersenvliesontsteking in het ziekenhuis opgenomen, al dan niet via de huisarts. Vaak zijn kinderartsen de behandelaars. Soms worden patiënten behandeld door internisten of neurologen.

Bacteriële hersenvliesontsteking behandeld met antibiotica

Zonder behandeling is bacteriële hersenvliesontsteking in zeker 80% van de gevallen letaal. Voor patiënten met (vermoede) bacteriële hersenvliesontsteking worden antibiotica gekozen op grond van epidemiologische gegevens, kweek en gevoeligheidsbepaling (zie ook: richtlijnen meningitis CBO). Meestal is een penicilline-preparaat voldoende: penicilline G bij meningokokken of pneumokokken, en amoxicilline bij Haemophilus influenzae. In Nederland kwam ongevoeligheid van Haemophilus influenzae voor amoxicilline bij 7% van de gevallen in 2003 voor. Van de meningokokken was 2% verminderd gevoelig voor penicilline en van de pneumokokken 1% (Bron: NRBM).

Behandeling met aanvullende of andere middelen

Zolang de aard van de verwekker nog niet bekend is, wordt één van de hiervoor genoemde middelen gegeven, of wordt als enig antibioticum één van de nieuwere cefalosporines gegeven (Van de Beek et al., 2002). Bij pasgeborenen wordt vaak een combinatie gegeven van amoxicilline en een derde generatie cefalosporine. Bij complicaties zoals stuipen, shock of hydrocephalus (waterhoofd) kan respectievelijk additionele medicatie, verpleging op een afdeling voor intensive care of een neurochirurgische ingreep nodig zijn.

Virale meningitis verloopt meestal mild

Niet alle patiënten met een virale hersenvliesontsteking hoeven in het ziekenhuis te worden opgenomen. Vaak geneest deze vorm van hersenvliesontsteking spontaan. In sommige gevallen kan behandeling met anti-virale middelen worden gegeven.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

NRBM. Nederlands Referentielaboratorium voor Bacteriële Meningitis (RIVM/AMC)

Literatuur

Beek D van de, Gans J de, Spanjaard L, Vermeulen M, Dankert J.Antibiotic guidelines and antibiotic use in adult bacterial meningitis in The Netherlands. J Antimicrob Chemother 2002; 49: 661-6.

Spanjaard L (AMC), Dankert J † (RBM). Hersenvliesontsteking: Wat zijn de mogelijkheden voor diagnostiek en behandeling? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Infectieziekten en parasitaire ziekten\Hersenvliesontsteking, 17 mei 2005.