Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Aids en hiv-infectie
Omvang van het probleem

Hoe vaak komt het voor en hoeveel mensen sterven eraan?

Hiv-infectie Aids

Hiv-infectie

1.252 nieuwe gevallen van hiv-infectie geregistreerd in 2009

In 2009 werden volgens de Stichting HIV Monitoring (SHM) 1.252 nieuwe hiv-patiënten geregistreerd in de hiv-/aids-behandelcentra. Het aantal nieuw gediagnosticeerde hiv-infecties bedroeg 812 (zie tabel 1). Door rapportage vertraging is dit cijfer nog onvolledig (Vriend et al., 2010).

In totaal 16.555 hiv-geïnfecteerden geregistreerd

In december 2009 waren er in totaal 16.555 gevallen van hiv geregistreerd bij het netwerk van hiv-behandelcentra in Nederland. In 79% van de gevallen ging het om mannen en in 21% van de gevallen om vrouwen (Vriend et al., 2010).

Ongeveer 40% van de hiv-geïnfecteerden is niet op de hoogte van hiv-infectie

Niet alle mensen die met hiv geïnfecteerd zijn, zijn ook gediagnosticeerd en geregistreerd. Naar schatting is ongeveer 40% van de hiv-geïnfecteerden niet gediagnosticeerd. Gebruikmakend van onder andere een schattingsmethode ontwikkeld door UNAIDS/WHO, is geschat dat in januari 2008 in totaal 21.500 mensen waren geïnfecteerd met hiv (spreiding op basis van het 95%-betrouwbaarheidsinterval van de hiv-prevalenties: 17.204-28.694) (Van Veen et al., 2010). Van de hiv-geïnfecteerde mannen die seks hebben met mannen in Nederland was in 2005 een kwart niet op de hoogte van zijn positieve hiv-status. Deze groep is naar schatting verantwoordelijk voor 90% van de nieuwe hiv-infecties (Bezemer et al., 2008; Schorer, 2009).

Landelijke screening bij zwangere vrouwen

Tussen 2006 en 2008 werden jaarlijks zo'n 190.000 zwangere vrouwen getest op hiv, waarvan er gemiddeld 80 hiv-positief bleken. Dit komt neer op een hiv-prevalentie van 0,05%. Dit blijkt uit een landelijke screening van hiv bij zwangere vrouwen die in 2004 is ingevoerd (Op de Coul et al., 2010a).

Aantal hiv-geïnfecteerden grootst in groep mannen die seks hebben met mannen

Het aantal personen dat met hiv is geïnfecteerd, verschilt sterk per risicogroep en is het grootst in de groep mannen die seks hebben met mannen (zie tabel 1; Vriend et al., 2010).

  • Onder de hiv-geïnfecteerden vormen mannen die seks hebben met mannen de grootste groep. Onder de nieuw gediagnosticeerden in 2009 bedroeg hun aandeel 66%.
  • Het percentage heteroseksueel geïnfecteerden (mannen én vrouwen) bedroeg in 2009 28%.
  • Injecterende drugsgebruikers en personen die risico lopen vanwege contact met bloed(producten) maken in 2009 minder dan 1% uit van de geïnfecteerden.

Overdracht van resistente hiv blijft beperkt

Tussen 2003 en 2008 werd bij ongeveer 8% van de nieuw gediagnosticeerden waarbij een resistentiebepaling werd gedaan, resistentie aangetoond. Het aandeel patiënten in Nederland waarbij er sprake is van overdracht met een resistente virusstam is vergelijkbaar met andere Europese landen. Concluderend kan worden gesteld dat de transmissie van resistente hiv lijkt mee te vallen (Gras et al., 2009; SHM, 2010).

Gelijktijdige infectie met chlamydia en gonorroe komt vaak voor bij mannen die seks hebben met mannen

Van de in 2009 met hiv gediagnosticeerde mannen die seks hebben met mannen was 18% ook geïnfecteerd met chlamydia en 19% met gonorroe. Bij heteroseksuele mannen was dit respectievelijk 12 en 5% en bij vrouwen 5 en 3% (Vriend et al., 2010).

Voor de meest recente cijfers, zie de RIVM-site over hiv en soa.

Naar boven

Tabel 1: Verdeling van het aantal nieuw gediagnostiseerde hiv-infecties naar risicogroep en geslacht in 2009 (Bron: Vriend et al., 2010).

Mannen

Vrouwen

Totaal

risicogroep

absoluut

percentage

absoluut

percentage

absoluut

percentage

mannen die seks hebben met mannen

534

77,2

-

-

534

65,8

heteroseksueel contact

115

16,6

108

90,0

223

27,5

injecterend druggebruik

1

0,1

0

0,0

1

0,1

bloed (producten)

1

0,1

1

0,8

2

0,2

moeder op kind

1

0,1

3

2,5

4

0,5

overig/onbekend

40

5,8

8

6,7

48

5,9

totaal

692

120

812


Aids

Sinds het begin van de epidemie 8.059 geregistreerde gevallen van aids

Sinds het begin van de epidemie zijn in Nederland 8.059 gevallen van aids geregistreerd, waarvan 242 nieuwe gevallen in 2008 en 168 in 2009 (cijfer voor 2009 onvolledig door rapportage vertraging) (Vriend et al., 2010).

Helft aids-patiënten hoort bij groep mannen die seks hebben met mannen

In 2009 bedroeg het aandeel mannen die seks hebben met mannen onder aids-patiënten 49%. Het percentage heteroseksuele aids-patiënten bedroeg in hetzelfde jaar 38%. Infecties in deze groep kunnen relatief vaak in verband gebracht worden met contacten met personen afkomstig uit gebieden in de wereld waar hiv veel voorkomt (zie ook: Migratie). Het aandeel van intraveneuze druggebruikers schommelt de laatste jaren rond de 4% (Vriend et al., 2010).

In 2010 overleden 50 personen aan aids

In 2010 stierven er 50 mensen met aids als primaire doodsoorzaak, 41 mannen en 9 vrouwen (0,5 per 100.000 mannen en 0,1 per 100.000 vrouwen) (CBS Doodsoorzakenstatistiek).

Zie ook:

Voor de meest recente cijfers, zie de RIVM-site over hiv en soa.

Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Bezemer D, De Wolf F, Boerlijst MC, Van Sighem A, Hollingsworth TD, Prins M, et al.A resurgent HIV-1 epidemic among men who have sex with men in the era of potent antiretroviral therapy. AIDS, 2008; 22: 1071-1077.
  • Coul ELM op de, Van Weert JWM van, Oomen P, Smit C, Ploeg CPB van der, Hahné S, et al.Effectiviteit van de prenatale screening op hiv, hepatitis B en syfilis in Nederland, 2006-2008 (submitted). 2010a.
  • Gras L, Sighem A van, Smit C, Zaheri S, Schuitemaker H, Wolf F de.Monitoring of Human Immunodeficiency Virus (HIV) infection in the Netherlands. Report 2009. Amsterdam: Stichting HIV Monitoring, 2009.
  • Schorer. Factsheet Hiv en soa bij MSM in 2008. 2009.
  • SHM, Stichting HIV Monitoring.Jaarverslag 2009. Amsterdam: Stichting HIV Monitoring, 2010.
  • Veen MG van, Presanis AM, Conti S, Xiridou M, Rinder Stengaard A, Donoghoe MC, et al.National estimate of HIV prevalence in the Netherlands: comparison and applicability of different estimation tools (submitted). 2010.
  • Vriend HJ, Koedijk FDH, Broek IVF Van der, Veen MG Van, Coul ELM Op de, Sighem AI Van, et al. Sexually transmitted infections, including HIV, in the Netherlands in 2009. RIVM-rapport nr. 210261007. Bilthoven: RIVM,2010.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

aids
Acquired immune deficiency syndrome
hiv
Human immunodeficiency virus
Humane Immunodeficiëntievirus.
SHM
Stichting HIV Monitoring
URL: http://www.hiv-monitoring.nl/
WHO
World Health Organization
Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Definities

Primaire doodsoorzaak
De ziekte of de gebeurtenis waarmee de aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidde, startte. Men spreekt hierbij wel van de onderliggende ziekte of het grondlijden (Bron: CBS).
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.6.1, 31 januari 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.