Decubitus: Welke zorg gebruiken patiënten en wat zijn de kosten?

Verpleegkundige en arts samen verantwoordelijk

De woonsituatie van de patiënt met decubitus bepaalt de verantwoordelijkheid voor de preventie en zorg voor decubitus. Veelal zijn (wijk)verpleegkundigen en (huis)artsen samen verantwoordelijk voor zowel de preventie als de behandeling van decubitus. De verpleegkundige signaleert voortekenen van het ontstaan van doorliggen en biedt mogelijkheden tot preventie aan. Wanneer er decubitus is ontstaan, past de verpleegkundige wondverzorging/behandeling toe. De arts zal voor het beste advies zorgen aan de hand van een protocol (NHG-standaard of zorg voor beter-protocol). Daarnaast wordt fysiotherapie ingezet om de patiënt te activeren en te mobiliseren. Indien nodig, worden diëtisten geconsulteerd om de voedingstoestand van de patiënt te verbeteren.

Decubitus veel gebruikt als kwaliteitsindicator

Decubitus is een betrouwbare maat voor de kwaliteit van de zorg in diverse instellingen (zie ook: Zorgbalans: decubitus in ziekenhuizen en langdurige zorg). De registratie van het vóórkomen van decubitus in ziekenhuizen en verpleeghuizen is steeds meer een criterium van kwaliteit. Zowel de inspectie voor de gezondheidszorg (IGZ, 2006) als het CBO en ZonMw voeren verbeterprojecten in de zorg uit om decubitus te voorkomen (Sneller beter en Zorg voor beter). Het meten hoe vaak decubitus voorkomt, is een belangrijke uitkomstmaat van kwaliteitstoetsing in ziekenhuizen, thuiszorg, gehandicaptenzorg en ouderenzorg.

Als een patiënt in het ziekenhuis decubitus krijgt, wordt de totale verpleegduur langer. Bij voldoende hulpmiddelen en aandacht voor decubitus in een instelling, kan decubitus in belangrijke mate voorkomen worden (Sneller beter).

Zie ook: wat zijn de mogelijkheden voor diagnostiek en behandeling?

Gemiddelde duur ziekenhuisopname voor decubitus 25 dagen

In 2005 werd bijna 600 keer iemand opgenomen met decubitus als hoofdontslagdiagnose. Het totaal aantal klinische verpleegdagen was bijna 15.000, waarbij de gemiddelde duur van een ziekenhuisopname 24,7 dagen was. Voor vrouwen duurde de gemiddelde opname iets langer dan voor mannen. Het aantal dagbehandelingen ligt erg laag voor decubitus (zie tabel 1). Dit lage aantal is wellicht te verklaren doordat decubitus vaak voorkomt als complicatie van lang liggen of een slechte voedingstoestand bij mensen die een operatie hebben ondergaan of in de langdurige zorg verblijven (zoals verpleeghuizen).

Aantal klinische opnamen en gemiddelde opnameduur afgenomen

In de periode 1995-2005 is het aantal klinische opnamen en de gemiddelde opnameduur voor decubitus met 20 tot 40% afgenomen (zie figuur 1). Het aantal verpleegdagen is daardoor met 40 tot 50% afgenomen. Deze cijfers komen overeen met de daling van decubitus beschreven in de Zorgbalans 2006.

Schattingen kosten van zorg voor decubitus lopen uiteen

De kosten van de zorg voor decubitus bedroegen in 2005 in totaal 84,9 miljoen euro. De kosten voor decubitus maakten 9,6% uit van de totale kosten voor zorg van ziekten van huid en subcutis en 0,1% van de totale kosten voor de gezondheidszorg in Nederland (Poos et al., 2008). Een andere studie berekende dat de totale kosten van ziekten met betrekking tot decubitus eerder geschat moeten worden tussen de 0,3 en 1,9 miljard (Severens et al., 2002), hetgeen ongeveer 1% van de totale kosten voor de gezondheidszorg is in Nederland. Het verschil in kostenschattingen komt waarschijnlijk door een verschil in methode van onderzoek.

Meeste kosten door ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg

Van alle kosten in 2005 voor decubitus werd 59% besteed aan ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg en 24% aan ouderenzorg (zie figuur 2). De meeste kosten werden gemaakt door vrouwen (63%) en door ouderen (74% door 65 jaar en ouder) (zie figuur 3 en de Kosten van Ziektenstudie).