Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Constitutioneel eczeem
Omvang van het probleem

Achtergronden en details bij cijfers uit huisartsenregistraties

Meerdere oorzaken voor verschillen in de cijfers

De prevalentie- en incidentiecijfers op basis van afzonderlijke huisartsenregistraties verschillen vaak aanzienlijk. Het kan betekenen dat het aantal zieken in de praktijkpopulaties ook daadwerkelijk verschilt. Maar het kan ook deels een gevolg zijn van verschillen in de algemene werkwijze van de registraties en in de manier van berekenen van de prevalentie- en incidentiecijfers. Bovendien kunnen registraties voor bepaalde ziekten specifieke (al dan niet vastgelegde) regels hanteren. Daarom zijn hieronder de kenmerken van constitutioneel eczeem beschreven, die van invloed zijn op de wijze waarop huisartsen deze ziekte registreren. Ook zijn de specifieke regels voor het vastleggen van constitutioneel eczeem per afzonderlijke huisartsenregistraties weergegeven.

Kenmerken van constitutioneel eczeem

Constitutioneel eczeem is chronische ontsteking van de huid. Het maakt deel uit van een overgevoeligheidssyndroom dat naast constitutioneel eczeem bestaat uit allergische astma en hooikoorts (allergische rhinitis). Deze drie ziektebeelden hangen nauw met elkaar samen en worden de atopische ziekten genoemd. Constitutioneel eczeem is een chronische ziekte die na de kinderleeftijd sterk in ernst kan afnemen.

De zorg is vaak beperkt tot zorg door de huisarts, maar bij ernstigere klachten is de dermatoloog of allergoloog de hoofdbehandelaar. De huisarts wordt (als het goed is) wel door de specialist op de hoogte gehouden van de behandeling. Soms bestaat het contact tussen huisarts en patiënt enkel uit het voorschrijven van (herhaal)recepten.

Specifieke regels voor het vastleggen van constitutioneel eczeem

Hieronder worden enkele specifieke regels vermeld die de registraties hanteren bij het vastleggen van constitutioneel eczeem. Door in tabel 1 op de betreffende registratie te klikken, verschijnt er een link naar een document met algemene gegevens over de registraties.

CMR-Nijmegen e.o. (2000-2004)

  • Eczemen waarbij de (genetische) aanleg een zeer belangrijke rol speelt worden geregistreerd als constitutioneel eczeem.

LINH, contactregistratie (2004)

  • Voor zowel de prevalentie als incidentie gaat het om patiënten.
  • Patiënten met chronisch eczeem zouden in de loop van een jaar voor hun eczeem wel bij de huisarts komen, met name voor herhaalrecepten.

RNH-Limburg (2001-2004)

  • Het RNH gaat uit van probleemlijsten. Over het algemeen worden daarop alleen langdurige problemen geregistreerd.

RNUH-LEO (2001-2004)

  • Voor zowel de prevalentie als incidentie gaat het om patiënten.
  • Er zijn twee soorten cijfers: die gebaseerd zijn op de contactregistratie en die gebaseerd zijn op probleemlijsten.
  • De cijfers volgens de contactregistratie geven aan hoeveel personen er tijdens een huisartscontact melding maakten van klachten en/of zorg voor de aandoening ontvingen.
  • Op de probleemlijst staan alle personen die bij de huisarts bekend zijn als patiënten waarvan het contacteczeem medische aandacht verdient maar die mogelijk recent geen klachten of een recente zorgbehoefte hadden. De recent toegevoegde 'nieuwe' problemen op de probleemlijst zijn echt chronische problemen. De 'oude' problemen op deze lijst zijn mogelijk deels nog problemen die in het verleden overgenomen zijn van de papieren registratie van de huisartsen, maar die inmiddels niet meer als chronisch probleem mogen worden beschouwd.

Transitieproject (2000-2004)

  • Geen specifieke opmerkingen.

De cijfers op basis van de huisartsenregistraties

De prevalentie- en incidentiecijfers zijn weergegeven in onderstaande tabel. Het betreft informatie die medio 2005 beschikbaar was. De Kompas-schattingen zijn gemiddelden van meerdere registraties of ze zijn gebaseerd op een enkele registratie. Voor de keuze van de registraties, zie Achtergrond bij keuze van huisartsenregistraties voor incidentie- en prevalentieschatting.

Bij de CMR-Nijmegen is gebruik gemaakt van de E-code 3790. Bij de andere registraties is de ICPC-code S87 gebruikt.

Tabel 1: Jaarprevalentie (per 1.000 en absoluut) en incidentie (per 1.000 per jaar en absoluut) van constitutioneel eczeem (patiënten) in vijf huisartsenregistraties; gestandaardiseerd naar de bevolking van Nederland in 2003.

Jaarprevalentie

Incidentie

mannen

vrouwen

mannen

vrouwen

CMR-Nijmegen e.o.

22,50

27,62

6,10

6,00

LINH

15,21

16,82

5,53

6,25

RNH (probleemlijst)

31,31

33,44

1,20

1,15

RNUH-LEO (contactregistratie)

13,81

17,01

9,15

11,01

RNUH-LEO (probleemlijst)

13,34

16,30

0,53

0,27

Transitieproject

15,52

14,92

5,35

4,75

Kompas-schatting relatief (a)

15,21

16,82

5,53

6,25

Kompas-schatting absoluut (a)

122.200

137.900

44.400

51.200

a) Bij de huidige Kompas-schatting is voor zowel de prevalentie als de incidentie uitgegaan van het LINH.

detailsPrevalentie en incidentie naar leeftijd en geslacht

.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.