Hoe zijn de ziekten en aandoeningen voor het Kompas geselecteerd?

Selectie van ziekten gebaseerd op 5 criteria

De selectie van ziekten en aandoeningen in het Nationaal Kompas Volksgezondheid is gemaakt op basis van vijf criteria. Deze criteria zijn:

De bijdrage aan de totale morbiditeit in Nederland
De bijdrage aan de (vroegtijdige) sterfte in Nederland
De "vermijdbaarheid" van ziekten en de sterfte daaraan
De kosten in de gezondheidszorg
Expliciet verzoek van het ministerie van VWS

De selectie is in de loop der tijd uitgebreid

Een eerste selectie van ziekten werd gemaakt ten behoeve van de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) van 1993. De selectie was gemaakt op basis van criterium 1 en 2 (zie tabel 1). Niet alle categorieën die op grond van die criteria naar voren kwamen, waren bruikbaar voor een concrete of zinnige omschrijving (bijvoorbeeld "overige aandoeningen centraal zenuwstelsel" of "emotionele kwalen"). Daarom werd nog een aantal pragmatische keuzes gemaakt. Dit resulteerde in een lijst van 44 ziekten en aandoeningen (Ruwaard et al., 1993).

In de loop der jaren is deze selectie uitgebreid, met name op basis van de criteria 3, 4 en 5. Bij criterium 3 wordt gekeken naar behaalde en nog te behalen gezondheidswinst door primaire en secundaire preventie (met de ter beschikking staande methoden). Bij criterium 4 wordt gehanteerd dat de zorgkosten van een ziekte meer dan 1% van de totale zorgkosten bedragen.

Tabel 1: Gehanteerde criteria voor de selectie van ziekten en aandoeningen ten behoeve van de VTV 1993.

Criterium	Norm
1+2. Ziekten en aandoeningen met een hoge bijdrage aan mortaliteit en/of morbiditeit
Primaire doodsoorzaken:
hoge sterfte:	>2% van totaal aantal overledenen in 1989;
vroegtijdige sterfte:	>2% van aantal overledenen beneden 25 jaar en/of >2% van verloren levensjaren in 1989;
toenemende sterfte:	>2% gemiddelde toename per jaar in periode 1980-1989 en absolute toename >50 overledenen in periode 1980-1989;
Secundaire doodsoorzaken:
hoge sterfte:	>2% van totaal aantal secundaire doodsoorzaken in 1989;
vroegtijdige sterfte:	>2% van aantal secundaire doodsoorzaken beneden 25 jaar en/of >2% van verloren levensjaren t.g.v. secundaire doodsoorzaken in 1989;
Morbiditeit:
in huisartspraktijk:	>2% van totaal aantal nieuwe gevallen en/of >2% van totaal aantal bekende gevallen;
ziekenhuisontslagen:	>1% van totaal aantal ontslagen (hoofddiagnose) en/of >1% van aantal ontslagen beneden 14 jaar (hoofddiagnose);
ziekteverzuim:	>2% van totaal aantal verzuimgevallen en/of >2% van aantal verzuimgevallen beneden 25 jaar;
verpleeghuizen:	>2% van totaal aantal (eerste) opnamen of dagbehandelingen;

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Ruwaard D, Kramers PGN, Berg Jeths Avan den, Achterberg PW.Volksgezondheid Toekomst Verkenning. De gezondheidstoestand van de Nederlandse bevolking in de periode 1950-2010. Bilthoven: 1993.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

VWS: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport; URL: www.rijksoverheid.nl/ministeries/vws

Gijsen, R. (RIVM), Poos MJJC (RIVM), Treurniet HF (RIVM), Gommer AM (RIVM). Hoe zijn de ziekten en aandoeningen voor het Kompas geselecteerd? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen, 22 maart 2010.