Coronaire hartziekten: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Sterfte aan coronaire hartziekten laag in Nederland

Nederland behoort tot de landen waar de sterfte aan coronaire hartziekten relatief laag is, net als in enkele Mediterrane landen (zie figuur 1). Binnen de oude EU-15 bestaat een zekere noord-zuidgradiënt in de sterfte aan coronaire hartziekten met aan de ene (lage) kant Frankrijk, Spanje, Portugal en Italië en aan de andere Finland en het Verenigd Koninkrijk met een hoge sterfte (niet weergegeven in figuur). De nieuwe EU-lidstaten kennen een nog hogere sterfte aan coronaire hartziekten.

Sterfte aan coronaire hartziekten daalt in West-Europa

In Nederland en de rest van West-Europa, daalt de sterfte door coronaire hartziekten sinds midden jaren zeventig van de vorige eeuw (zie figuur 2 en figuur 3; WHO-HFA, 2010). In het Verenigd Koninkrijk en Finland, waar de sterftecijfers extreem hoog waren aan het eind van de jaren zestig, zette de daling iets eerder in (Levi et al., 2002). In Oost-Europese landen steeg de sterfte tot eind jaren tachtig en/of begin jaren negentig, maar in de meeste van deze landen is de sterfte sinds midden jaren negentig ook dalende (WHO-HFA, 2010; Levi et al., 2009).

Mediterraan dieet en leefstijl verklaren deels verschillen

Een verklaring voor de lage sterfte in Zuid-Europa zou het beschermende effect van het ‘mediterraan dieet’ met veel olijfolie, groente en fruit kunnen zijn. Ook roken en (in mindere mate) alcoholgebruik spelen een rol bij de verschillen binnen Europa. Tot slot zijn erfelijke factoren en verschillen in diagnose en classificatie van invloed op het vóórkomen van en de sterfte aan coronaire hartziekten.

Zie ook: Voeding: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Incidentiecijfers niet direct vergelijkbaar

Het is aannemelijk dat de positie die Nederland in internationaal perspectief inneemt ten aanzien van sterfte, ook geldt voor de incidentie van coronaire hartziekten. Vanwege methodologische verschillen zijn de incidentiecijfers uit verschillende landen niet goed vergelijkbaar (WHO-HFA, 2006).

Verschillen in aantal behandelingen voor coronaire hartziekten

Er zijn verschillen in het aantal verrichtingen binnen West-Europa (Eurostat, 2010; Allender et al., 2008). Het aantal bypassoperaties ligt in Nederland rond het Europese gemiddelde en het aantal dotterprocedures is in Nederland laag (OECD Health Data, 2009). In de buurlanden België en Duitsland komen beide interventies aanzienlijk vaker voor. Overigens ontbreekt een duidelijke relatie tussen het aantal medische ingrepen en sterfte. Wel lijkt de afname in sterfte in West-Europa en de Verenigde Staten voor een aanzienlijk deel (ongeveer 40%) toe te schrijven aan verbeteringen in de behandeling (Kesteloot et al., 2006).

Figuur 1: EU-27 landen met de hoogste en de laagste sterfte aan coronaire hartziekten (ICD-10 -codes I20-I25) in 2007 (en de gemiddelden voor de EU-15 en de EU-27); gestandaardiseerd naar de Europese bevolking, volgorde op basis van mannen en vrouwen samen (Bron: Eurostat, 2010).

EU-27 landen met de hoogste en de laagste sterfte aan coronaire hartziekten in 2007

Figuur 2: Trend in sterfte (per 100.000) aan coronaire hartziekten (CHZ) (ICD-10-codes I20-I25), voor mannen, 1970-2008. Spreiding voor EU-27 in grijs. Gestandaardiseerd naar de Europese bevolking (Bron: WHO-HFA, 2010).

Trend in sterfte aan coronaire hartziekten voor mannen, 1970-2008

Figuur 3: Trend in sterfte (per 100.000) aan coronaire hartziekten (CHZ) (ICD-10-codes I20-I25), voor vrouwen, 1970-2008. Spreiding voor EU-27 in grijs. Gestandaardiseerd naar de Europese bevolking (Bron: WHO-HFA, 2010).

Trend in sterfte aan coronaire hartziekten voor vrouwen, 1970-2008

Naar boven

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Eurostat. Statistische Database van de Europese Unie
OECD Health Data. OECD Health Data database
WHO-HFA. WHO - Health For All database

Literatuur

Allender S, Scarborough P, Peto V, Rayner M, Leal J, Luengo-Fernandez R, et al.European cardiovascular disease statistics 2008. European Heart Network, 2008.
Kesteloot H, Sans S, Kromhout D.Dynamics of cardiovascular and all-cause mortality in Western and Eastern Europe between 1970 and 2000. Eur Heart J, 2006; 27(1): 107-13.
Levi F, Chatenoud L, Bertuccio P, Lucchini F, Negri E, La Vecchia C.Mortality from cardiovascular and cerebrovascular diseases in Europe and other areas of the world: an update. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil, 2009; 16(3): 333-50.
Levi F, Lucchini F, Negri E, La Vecchia C.Trends in mortality from cardiovascular and cerebrovascular diseases in Europe and other areas of the world. Heart, 2002; 88(2): 119-124.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CHZ: Coronaire hartziekten
EU-15: De 15 landen die vóór 1 april 2004 de Europese Unie vormden; België, Denemarken, Duitsland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Ierland, Italië, Luxemburg, Nederland, Oostenrijk, Portugal, Spanje, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
EU-27: De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.; België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
ICD-10: International Classification of Diseases, tenth revision

Harbers MM (RIVM), Wilk EA van der (RIVM), Dis I van (Nederlandse Hartstichting). Coronaire hartziekten: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Hartvaatstelsel\Coronaire hartziekten, 7 december 2010.