Beroerte: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Sterfte in Nederland relatief laag

In Nederland is de sterfte aan beroerte relatief laag, evenals in Oostenrijk en Duitsland, de meeste Scandinavische landen en een aantal mediterrane landen. De sterfte aan beroerte is vooral in de nieuwere lidstaten van de Europese Unie (EU) hoog (onder andere Bulgarije, Roemenië, Letland, Litouwen en Slowakije) (zie figuur 1) (Eurostat, 2011).

Sterfte aan beroerte daalt in meeste Europese landen

In Nederland en de rest van West-Europa, daalt de sterfte door beroerte sinds midden jaren zestig van de vorige eeuw. In Oost-Europese landen steeg de sterfte tot eind jaren tachtig en/of begin jaren negentig, maar in de meeste van deze landen daalt de sterfte sinds midden jaren negentig ook (WHO-HFA, 2011; Levi et al., 2009; Levi et al., 2002; Sarti et al., 2000). In Roemenië, Rusland en enkele landen van de voormalige Sovjet-Unie was er nog wel sprake van een stijging tussen 1985-1989 en 2000-2004 (Levi et al., 2009).

Gunstige veranderingen in risicofactoren leiden tot sterftedaling

Verschillende factoren dragen bij aan de sterftedaling in Europa: een afname van het aantal rokers, verbeterde voeding (meer groente/fruit en onverzadigde vetten, minder verzadigde en transvetten) en meer lichamelijke activiteit, verbeteringen in de behandeling van verhoogde bloeddruk en verhoogd cholesterol en verbeterde zorg bij een beroerte (Levi et al., 2009). Gunstige ontwikkelingen in risicofactoren (zoals roken en een verhoogde bloeddruk) kunnen leiden tot een daling van de incidentie en het is aannemelijk dat veranderingen in incidentie leiden tot vergelijkbare veranderingen in sterfte (Feigin et al., 2009). In landen met hoge inkomens is de incidentie van beroerte tussen 1970 en 2008 met gemiddeld 42% gedaald (Feigin et al., 2009).

Zie ook:

• Welke factoren beïnvloeden de kans op beroerte?
• Neemt het aantal mensen met beroerte toe of af?

Internationale verschillen door verschillen in risicofactoren en registratie

Verschillen tussen landen in risicofactoren voor beroerte en in de behandeling van beroerte, verhoogde bloeddruk en verhoogd cholesterol verklaren een deel van de internationale verschillen in sterfte aan beroerte en verschillende trends. Internationale verschillen in sterfte en sterftetrends kunnen echter ook (deels) het gevolg zijn van registratieverschillen (Levi et al., 2009). Zo kan er in het ene land een structurele neiging bestaan om sterfte bij onverwacht overlijden te coderen als plotselinge dood en in het andere land als beroerte.

Ziekenhuissterfte voor beroerte gemiddeld in vergelijking met andere EU-landen

De kans om binnen een maand na ziekenhuisopname voor een beroerte te overlijden is in Nederland gemiddeld vergeleken met andere EU-landen (zie figuur 2 en figuur 3). In Denemarken en Finland is het percentage patiënten dat binnen een maand na ziekenhuisopname voor een herseninfarct overlijdt minder dan de helft van het percentage dat in Nederland overlijdt, respectievelijk 2,6% en 2,8% versus ruim 5,7%. Voor hersenbloeding is de situatie in Nederland ook niet gunstig. In Finland is de sterfte het laagste, 6,5%. Dat staat in schril contrast met de 22,4% in Nederland. Ook in Oostenrijk, Zweden, Duitsland en Italië is de kans om binnen een maand na ziekenhuisopname voor een herseninfarct of hersenbloeding te overlijden lager dan in Nederland (OECD, 2011).

Zie voor meer informatie: 30-dagensterfte na ziekenhuisopname voor acuut hartinfarct of beroerte (Zorgbalans)

Incidentie van beroerte niet goed vergelijkbaar tussen landen

Het is aannemelijk dat de positie die Nederland in internationaal perspectief inneemt ten aanzien van sterfte, ook geldt voor de incidentie van beroerte. Er zijn echter geen recente en internationaal goed vergelijkbare gegevens over de incidentie van beroerte. Incidentiecijfers van beroerte zijn voor een groot aantal landen beschikbaar gekomen uit het WHOMONICA-project (Thorvaldsen et al., 1995; Thorvaldsen et al., 1997). Dit betreft met name de incidentie van een eerste beroerte. Aan dit project deden 18 regio's mee, uit onder andere: Australië, Canada, China, Denemarken en Finland, Frankrijk, Duitsland, Engeland en de Verenigde Staten. Nederland nam geen deel aan het MONICA-project maar de cijfers uit de huisartsenregistraties komen redelijk overeen met de gepresenteerde cijfers uit het MONICA-project.

Zie ook: Hoe vaak komt beroerte voor en hoeveel mensen sterven eraan?