Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken

Beroerte

Kort en bondig

De ziekte en de determinanten

Omvang van het probleem

Preventie en zorg

Geografische verschillen

Kijk ook eens bij andere websites:

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Baan CA, Hutten JH, Rijken PM. Afstemming in de zorg. Een achtergrondstudie naar de zorg voor mensen met een chronische aandoening. RIVM-rapport nr. 282701005. Bilthoven: RIVM/NIVEL,2003.
  • Bamford J, Sandercock P, Dennis M, Burn J, Warlow C.A prospective study of acute cerebrovascular disease in the community: the Oxfordshire Community Stroke Project 1981-86. J Neurol Neurosurg Psychiatry, 1990; 53: 16-22.
  • Beusmans G, Limburg M, Courlander J, Edelbroek M, Franke-Barendse B, Gorp E van, et al.CVA-zorg in kaart gebracht. Medisch Contact, 2010; 65: 404-406.
  • Bots ML, Looman SJ, Koudstaal PJ, Hofman A, Hoes AW, Grobbee DE.Prevalence of stroke in the general population. The Rotterdam Study. Stroke 1996a; 27: 1499-1501.
  • Connolly SJ, Ezekowitz MD, Yusuf S, Eikelboom J, Oldgren J, Parekh A, et al.Dabigatran versus warfarin in patients with atrial fibrillation. N Engl J Med, 2009; 361: 1139-1151.
  • Cools HJM, Swen JWA.Minder sterfte en meer zelfredzaamheid: cva-service helpt direct. Med Contact, 2001; 56: 781-3.
  • Cools HJM.Stroke-services toenemend effectief. Ned Tijdschr Geneesk, 2005; 149(42): 2321-22.
  • Dirks M, Niessen LW, Wijngaarden JDH van, Koudstaal PJ, Franke CL, Oostenbrugge RJ van, et al.Promoting thrombolysis in acute ischemic stroke. Stroke, 2011; 42: 1325-1330.
  • EAFT, European Atrial Fibrillation Trial Study Group.Secondary prevention in non-rheumatic atrial fibrillation after transient ischaemic attack or minor stroke. Lancet 1993; 342: 1255-62.
  • Edlinger M, Hoeymans N, Tijhuis M, Feskens EJM.De kwaliteit van leven (RAND-36) in twee Nederlandse populaties. Tijdschr Soc Gezondheidsz, 1998; 76: 211-9.
  • European Carotid Surgery Trialists' Collaborative Group.Randomised trial of endarterectomy for recently symptomatic carotid stenosis: final results of the MRC European Carotid Surgery Trial (ECST). Lancet, 1998b; 351: 1379-1387.
  • Exel NJA, Koopmanschap MA, Scholte op Reimer W, Niessen LW, Huijsman R.Cost-effectiveness of integrated stroke services. QJM, 2005; 98: 415-25.
  • Feigin VL, Lawes CM, Bennett DA, Barker-Collo SL, Parag V.Worldwide stroke incidence and early case fatality reported in 56 population-based studies: a systematic review. Lancet Neurol., 2009; 8(4): 355-69.
  • Franke CL, Limburg M (red.).Handboek Cerebrovasculaire aandoeningen. Utrecht: De Tijdstroom, 2006.
  • Franke CL.Acute zorg voor patienten met een beroerte. Ziekenhuis stroke unit en TIA-poli. Ned Tijdschr Neurol, 2001; 6: 428-43.
  • Franke CL.Kwaliteit van stroke units in Nederland. Hart Bulletin, 2005; 36(4): 100-3.
  • Giesen AGM, et al.Landelijke Transmurale Afspraken TIA/CVA. Huisarts Wet, 2004; 47: 521-25.
  • Haan RJ de, Limburg M, Meulen JHP van der, Jacobs HM, Aaronson NK.Quality of life after stroke. Impact of stroke type and lesion location. Stroke, 1995; 26: 402-8.
  • Haes JCJM de, Sprangers MAG, Regt HB de, et al.Adaptieve opgaven bij chronische ziekte. Den Haag: NWO, Gebied Medische Wetenschappen, 1997.
  • Halkes PH.Acetylsalicylzuur-dipyridamol effectiever dan alleen acetylsalicylzuur bij de secundaire preventie na een 'transient ischaemic attack'of een herseninfarct van arteriële oorsprong: de 'European/Australasian stroke pevention in reversible ischaemia trial'. Ned Tijdschr Geneesk, 2006; 150: 1832-8.
  • Hochstenbach JB, Limbeek J van, Mulder T, Donders ART, Schoonderwaldt H.Veel chronische problemen bij CVA-patiënten thuis. Ned Tijdschr Geneeskd, 1996; 140: 1182-86.
  • Hollander M, Koudstaal PJ, Bots ML, Grobbee DE, Hofman A, Breteler MMB.Incidence, risk, and case fatality of first ever stroke in the elderly population. The Rotterdam Study. J Neurol Neurosurg Psychiatry 2003; 74 (3): 317-21.
  • Huijsman R (red.).Beroerte, beroering, borging. Resultaten van de edisse-studie van drie regionale experimenten met stroke service (deel I en II). Den Haag: ZonMW, 2001.
  • International Carotid Stenting Study Investigators.Carotid artery stenging compared with endarterectomy in patients with sympomatic carotid stenosis (International Carotid Stenting Study): an interim analysis of a randomised controlled trial. Lancet, 2010; 375: 985-997.
  • Jager-Geurts MH, Bots ML.Epidemiologie van beroerte. In: Franke CL, Limburg M (eds.). Handboek Cerebrovasculaire aandoeningen. Utrecht: De Tijdstroom, 2006: 13-22.
  • Jonkman EJ, Weerd AW de, Vrijens NL.Quality of life after a first ischemic stroke. Long term developments and correlations with changes in neurological deficit, mood and cognitive impairment. Acta Neurol Scand 1998; 98: 169-175.
  • Leijden AJ van, Wimmers RH, Hinlopen CH, Franke CL.Public stroke knowledge and care-seeking intention 2004-2008. The long term impact of an educational mass media campaign in The Netherlands. Cerebrovasc Dis, 2009; 27(suppl 6): 68.
  • Levi F, Chatenoud L, Bertuccio P, Lucchini F, Negri E, La Vecchia C.Mortality from cardiovascular and cerebrovascular diseases in Europe and other areas of the world: an update. Eur J Cardiovasc Prev Rehabil, 2009; 16(3): 333-50.
  • Levi F, Lucchini F, Negri E, La Vecchia C.Trends in mortality from cardiovascular and cerebrovascular diseases in Europe and other areas of the world. Heart, 2002; 88(2): 119-124.
  • Limburg M, Tuut MK.CBO-richtlijn 'Beroerte' (herziening). Ned Tijdschr Geneesk, 2000; 144 (22): 1058-1062.
  • Limburg M, Meer K van der, Schadé E, Crevel H van.Moet een patiënt met een beroerte worden opgenomen? Ned Tijdschr Geneeskd 1992; 136: 415-420.
  • Loor HI, Groenier KH, Limburg M, Schuling J, Meyboom-de Jong B.Risks and causes of death in a community-based stroke population: 1 month and 3 years after stroke. Neuroepidemiology 1999; 18: 75-84.
  • Mantese VA, Timaran CH, Chiu D, Begg RJ, Brott TG.The Carotid Revascularization Endarterectomy versus Stenting Trial (CREST): stenting versus carotid endarterectomy for carotid disease. Stroke, 2010; 41((10 Suppl)): S31-S34.
  • Mas JL, Chatellier G, Beyssen B, Brancereau A, Moulin T, Becquemin JP, et al.Endarterectomy versus stenting in patients with symptomatic severe carotid stenosis. N Engl J Med, 2006; 355: 1726-9.
  • Meer K van der, Smith RJA.CVA-patiënten in de huisartspraktijk. Een onderzoek onder 1 procent van de Nederlandse bevolking. Huisarts Wet 1990a; 33: 141-144.
  • NHS, Nederlandse Hartstichting.Stroke units 2006. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2006a.
  • Nieboer A, Pepels R, Kool T, Huijsman R.Stroke services gespiegeld. Publieksversie van de haalbaarheidsstudie naar een landelijke benchmark van CVA-ketenzorg. Rotterdam/ Utrecht: iBMG/Prismant/ZonMw, 2005.
  • North American Symptomatic Carotid Endarterectomy Trialists' Collaborative Group.The final results of the NASCET trial. N Engl J Med, 1998; 339: 1415-1425.
  • OECD, Organisation for Economic Co-operation and Development. Health at a Glance 2011: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing,2011.
  • Ree JW van, Weel C van, Arts H, Hoogen H van den.De samenhang tussen 'transient ischaemic attack' en cerebrovasculair accident. Ned Tijdschr Geneeskd 1989; 133: 1073-1076.
  • Reitsma JB, Limburg M, Kleijnen J, Bonsel GJ, Tijssen JGP.Epidemiology of stroke in the Netherlands form 1972 to 1994: the end of the decline in stroke mortality. Neuroepidemiology 1998; 17: 121-131.
  • Rijk C de, Bijl RV.Kwaliteit van leven en psychiatrische stoornissen bij mensen met de ziekte van Parkinson. Tijdschr Soc Gezondheidsz 1999; 77: 77-83.
  • Sacco RL, Diener HC, Yusuf S, Cotton D, Ounpuu S, Lawton WA, et al.PRoFESS Study Group. Aspirin and extended-release dipyridamole versus clopidogrel for recurrent stroke. N Engl J Med, 2008; 359: 1238-1251.
  • Sarti C, Rastenyte D, Cepaitis Z, Tuomilehto J.International trends in mortality from stroke, 1968 to 1994. Stroke 2000; 31: 1588-1601.
  • Schuling J, et al.De functionele toestand van patiënten na een CVA. Huisarts Wet 1992; 35: 381-385.
  • Schuling J, Greidanus J.De acute fase van het cerebrovasculaire accident; kenmerken en beleid. Ned Tijdschr Geneeskd 1992; 136: 420-425.
  • Slobbe LCJ, Smit JM, Groen J, Poos MJCC, Kommer GJ Kosten van ziekten in Nederland 2007. Trends in de Nederlandse zorguitgaven 1999-2010. Bilthoven: RIVM,2011.
  • Sneeuw KCA, Aaronson NK, Haan RJ de, Limburg M.Assessing quality of life after stroke. The value and limitations of proxy ratings. Stroke 1997a; 28: 1541-1549.
  • Straten A van, Reitsma JB, Limburg M, Bos GAM van den, Haan RJ de.Impact of stroke type on survival and functional health. Cerebrovas Dis 2001; 12: 27-33.
  • Straten A van.Quality of hospital care and health outcomes after stroke. Thesis. Amsterdam: University of Amsterdam, 2000.
  • Stroke Unit Trialists' Collaboration.Organised inpatient (stroke unit) care for stroke. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2009; (Issue 1).
  • Thorvaldsen P, Asplund K, Kuulasmaa K, et al.Stroke incidence, case fatality, and mortality in the WHO MONICA Project. Stroke 1995; 26: 361-367.
  • Thorvaldsen P, Kuulasmaa K, Rajakangas, AM, et al.Stroke incidence and mortality in the WHO MONICA Project. Stroke 1997; 28: 500-506.
  • Vaartjes I, Dis I van, Visseren FLJ, Bots ML.Incidentie en prevalentie van hart- en vaatziekten in Nederland. In: Vaartjes I, van Dis I, Visseren FLJ, Bots ML. Hart- en vaatziekten in Nederland 2010, cijfers over leefstijl- en risicofactoren, ziekte en sterfte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2010;: 29-52.
  • Vaartjes I, Dis I van, Visseren FLJ, Bots ML.Hart- en vaatziekten in Nederland bij vrouwen en mannen. In: Vaartjes I, van Dis I, Visseren FLJ, Bots ML. Hart- en vaatziekten in Nederland 2011. Cijfers over leefstijl- en risicofactoren, ziekte en sterfte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2011;: 7-22.
  • Vaartjes I, Reitsma JB, Berger-van Sijl M, Bots ML.Gender Differences in Mortality after Hospital Admission for Stroke. Cerebrovasc Dis, 2009; 28: 564-571.
  • Verschoor H, Stolker DHCM, Franke CL.Stroke Services anno 2003. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2004.
  • Visser-Meily JMA, Heugten CM van.Zorg voor de mantelzorg. Richtlijnen en aanbevelingen voor de begeleiding van naasten van getroffenen door een beroerte. Den Haag: Nederlandse Hartstichting, 2004.
  • Warlow CP, Dennis MS, Gijn J van, Hankey GJ, Sandercock PAG, Bamford JM, Wardlaw JM.Stroke: a practical guide to management. Oxford: Blackwell Science, 2001.
  • Weerd L de, Rutgers WAF, Groenier KH, Meer K van der.Perceived wellbeing of patients one year post stroke in general practice - recommendations for quality aftercare. BMC Neurology, 2011; 11: 42.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ACE
Angiotensine converting enzyme
CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
CT
Computer tomography
Röntgentechniek waarbij een computerprogramma meerdere afbeeldingen van het lichaam combineert tot dwarsdoorsneden of driedimensionale beelden van organen/weefsels.
CTA
CTA
Computertomografie Angiografie: het afbeelden van bloedvaten met een CT-scan.
ECG
Elektrocardiogram
EU
Europese unie
EU-27
De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.
België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
GLAS
Groningen longitudinal aging study
ICD
International Classification of Diseases
Internationale classificatie van ziekten.
ICPC
International classification of primary care
MONICA
Monitoring of trends and determinants in cardiovasculair diseases
MRA
MRA
Magnetic Resonance Angiografie: het afbeelden van bloedvaten met de MRI-scanner.
MRI
Magnetic resonance imaging
Magnetische Resonantie Computer Tomografie. Een onschadelijke beeldvormende techniek waarmee dwarsdoorsneden van het lichaam kunnen worden gemaakt. Het maakt gebruik van de eigenschap van atoomkernen om onder invloed van radiogolven zelf energie uit te gaan stralen.
OECD
Organisation for Economic Co-operation and Development
Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling. URL ledenlijst van de OECD: http://www.oecd.org/document/58/0,3746,en_2649_201185_1889402_1_1_1_1,00.html
POLS
Permanent Onderzoek Leefsituatie (CBS)
SD
Standaarddeviatie
SF-24
Medical Outcomes Study 24-Item Short Form Health Survey
Variant van de SF 20 en SF-36 (zie aldaar), een vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. De SF-24 bestaat uit 7 dimensies: fysiek functioneren, rolbeperkingen, pijn, algemene gezondheidsbeleving, vitaliteit, sociaal functioneren, en geestelijke gezondheid.
SF-36
Medical Outcomes Study 36-Item Short Form Health Survey
Vragenlijst voor het meten van kwaliteit van leven. Het instrument bestaat uit 8 dimensies: fysiek functioneren, rolbeperkingen door fysieke gezondheidsproblemen, pijn, algemene gezondheidsbeleving, vitaliteit, sociaal functioneren, rolbeperkingen door emotionele problemen, en geestelijke gezondheid. Deze 8 dimensies kunnen bovendien gesommeerd worden in een lichamelijke en een psychische hoofddimensie
SIP
Sickness Impact Profile
TIA
Transient Ischemic Attack
Transiënte Ischemische Aanval. Een tijdelijke vermindering van de doorbloeding van een meestal klein gebied in de hersenen. De klinische verschijnselen zijn binnen 24 uur volledig verdwenen.
WHO
World Health Organization
Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Definities

Atriumfibrilleren
Ongecoördineerd samentrekken van de afzonderlijke spiervezels van de boezem (voorkamer) van het hart doordat de elektrische activatie onregelmatig is.
Duplex
Het met ultrageluid zichtbaar maken van de bloedvaten.
Hersenbloeding
Beroerte ten gevolge van een gescheurd bloedvat in of rond de hersenen.
Herseninfarct
Beroerte ten gevolge van een afsluiting van een slagader die een deel van de hersenen van bloed voorziet.
Primaire doodsoorzaak
De ziekte of de gebeurtenis waarmee de aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidde, startte. Men spreekt hierbij wel van de onderliggende ziekte of het grondlijden (Bron: CBS).
Recidief
Het opnieuw optreden van de (verschijnselen van de) ziekte.
Stenose
Vernauwing van een kanaal (darm, bloedvat) of opening.
Stroke-unit
Afdeling voor geïntegreerde diagnostiek, behandeling, verpleging en revalidatie na een beroerte.
Subarachnoïdale bloeding
Bloeding in de ruimte tussen hersenvliezen, net onder de schedel.
Trombolyse
Behandeling met een enzym-achtige stof waarmee een afsluitende trombus (bloedprop) in een slagader geheel of gedeeltelijk tot oplossing wordt gebracht.
Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> versie 4.7, 22 maart 2012