Diabetes mellitus: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen?

Internationaal vergelijkbare gegevens over het vóórkomen van diabetes zijn schaars

Internationaal vergelijkbare cijfers over het aantal mensen met diabetes zijn schaars. Volgens figuur 1 wijkt de prevalentie in Nederland niet af van die in andere EU-landen. De gegevens uit de figuur zijn echter afkomstig van verschillende bronnen en registratiesystemen, zoals gezondheidsenquêtes, medische registraties (bijvoorbeeld van huisartsen of ziekenhuizen) en administratieve bronnen over gebruik van medicatie voor diabetes. Hierdoor is een internationale vergelijking van de diabetesprevalentie lastig (Harbers et al., 2008; Wittenberg & EUCID project team, 2008; EUCID, 2008).

Het Nederlandse cijfer over het vóórkomen van diabetes in figuur 1 (30 per 1.000) is afkomstig uit de POLS enquête van CBS uit 2005 en is dus gebaseerd op zelfrapportage. Voor de Europese vergelijking zijn ze bovendien gestandaardiseerd naar de leeftijdsopbouw van de Europese bevolking. Recentere cijfers uit POLS (2008) geven een iets hogere prevalentie van 39 per 1.000. Dit is vergelijkbaar met de prevalentie van gediagnosticeerde diabetes uit de huisartsenregistraties die genoemd worden in Interne link naar document Vóórkomen van diabetes mellitus en gerelateerde sterfte. Volgens deze huisartsenregistraties hadden 40,1 per 1.000 mannen en 41,6 per 1.000 vrouwen op 1 januari 2007 diabetes.

Diabetesprevalentie in Denemarken vergelijkbaar met die in Nederland

Recente schattingen van de prevalentie in Denemarken komen overeen met de geschatte prevalentie van gediagnosticeerde diabetes in Nederland (Carstensen et al., 2008). Het aantal mensen met diabetes wereldwijd (volwassenen van 20 jaar en ouder) in 2000 wordt geschat op 171 miljoen (Wild et al., 2004). De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) werkt aan een actualisering van dat internationale overzicht.

Ook in andere EU-landen grote stijging in diabetesprevalentie verwacht

Net als in Nederland is het aantal mensen met diabetes ook in andere EU-landen het afgelopen decennium sterk gestegen en de verwachting is dat het aantal diabetespatiënten tot 2025 verder zal toenemen. Het aantal mensen met gediagnosticeerde diabetes is in Nederland gestegen van 250.000 in 1990 naar 740.000 in 2007. Bij ongewijzigd beleid verdubbelt het aantal mensen met gediagnosticeerde diabetes naar verwachting tot ruim 1,3 miljoen in 2025. Een belangrijk deel van deze stijging is toe te schrijven aan de groei van het aantal mensen met overgewicht en andere risicofactoren voor diabetes (Baan et al., 2009a). Tussen 1995 en 1999 is de diabetesprevalentie sterk gestegen in enkele andere Europese landen, met name in het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Frankrijk (Passa, 2002). De International Diabetes Federation (IDF) schat dat het absolute aantal mensen met diabetes in de EU-27 zal toenemen van ongeveer 31 miljoen (8,6%) in 2007 tot 37 miljoen (10,2%) in 2025. Dit is waarschijnlijk een onderschatting omdat hierbij geen rekening is gehouden met het toenemend aantal mensen met overgewicht (IDF, 2006).

ECHI-indicator

ECHI indicatoren (European Community Health Indicators) worden gebruikt om de volksgezondheid in de EU te monitoren en te vergelijken. Het Kompas maakt bij de internationale vergelijkingen waar mogelijk gebruik van ECHI. Deze grafiek gaat over ECHI indicator 21(b). Diabetes: register-based prevalence.

Figuur 1: Leeftijdsgestandaardiseerde prevalentie van gediagnosticeerde diabetes (per 1.000) in de algemene bevolking in een aantal EU-landen (EUCID, 2008). AB = administratieve bron, MR = medische registratie en GE = Gezondheidsenquête.

Leeftijdsgestandaardiseerde prevalentie van diabetes in een aantal EU-landen

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Baan CA, Schoemaker CG, Jacobs-van der Bruggen MAM, Hamberg-van Rheenen HH, Verkleij H, Heus S, et al. Diabetes tot 2025, preventie en zorg in samenhang. RIVM-rapport nr. 260322004. RIVM: Bilthoven,2009a.
Carstensen B, Kristensen JK, Ottosen P, Borch-Johnsen K.The Danish National Diabetes Register: trends in incidence, prevalence and mortality. Diabetologia, 2008; 51(12): 2187-96.
EUCID.European Core Indicators in Diabetes. Final report European Core Indicators in Diabetes project. Utrecht: Dutch Institute for Health Care Improvement (CBO) 2008.
Harbers MM, Wilk EA van der, Kramers PGN, Kuunders MMAP, Verschuuren M, Eliyahu H, et al. Dare to Compare! Benchmarking Dutch health with the European Community Health Indicators (ECHI). RIVM-rapport nr. 270051011. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum,2008.
IDF.International Diabetes Federation. Diabetes Atlas Third Edition. Brussel: IDF, 2006.
Passa P.Diabetes trends in Europe. Diabetes Metab Res Rev 2002; 18 Suppl 3: S3-8
Wild S, Roglic G, Green A, Sicree R, King H.Global prevalence of diabetes: estimates for the year 2000 and projections for 2030. Diabetes Care 2004; 27(5): 1047-53
Wittenberg J, EUCID project team.Prevalence of diagnosed diabetes in general population, all ages - standardised* per 1000 individuals. In: EUPHIX, EUphocus. Bilthoven: RIVM, < http: //www.euphix.org> EUphocus\ Diabetes Prevention and Care, 8 May 2008. 2008.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek; URL: http://www.cbs.nl
EU: Europese unie
EU-27: De 27 landen die vanaf 1 januari 2007 de Europese Unie vormen.; België, Bulgarije, Cyprus, Denemarken, Duitsland, Estland, Finland, Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Ierland, Italië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Malta, Nederland, Oostenrijk, Polen, Portugal, Roemenië, Slovenië, Slowakije, Spanje, Tsjechië, Verenigd Koninkrijk, Zweden.
POLS: Permanent Onderzoek Leefsituatie (CBS)
WHO: World Health Organization; Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Definities

Prevalentie: Het aantal gevallen of personen met een bepaalde ziekte op een bepaald moment (punt-prevalentie) of in een bepaalde periode, bijvoorbeeld per jaar (periode-prevalentie), absoluut of relatief.
Standaardisatie: Het vergelijkbaar maken van cijfers (bijvoorbeeld sterftecijfers) die betrekking hebben op verschillende jaren of populaties, door rekening te houden met verschillen in bijvoorbeeld leeftijdsverdeling. Een veel gebruikte methode is zogenaamde 'directe standaardisatie', die de leeftijdsspecifieke cijfers van een populatie (de 'indexpopulatie') toepast op de leeftijdsverdeling van een gekozen 'standaardpopulatie'.

Harbers MM (RIVM). Diabetes mellitus: Zijn er verschillen tussen Nederland en andere landen? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Endocriene, voedings- en stofwisselingsziekten en immuniteitsstoornissen\Diabetes mellitus, 20 september 2011.