Osteoporose: Welke zorg gebruiken patiënten en wat zijn de kosten?

Patiënt met osteoporose meestal door huisarts behandeld

Over het algemeen wordt een patiënt met osteoporose behandeld door de huisarts. Voor meting van de botdichtheid kan de patiënt verwezen worden naar een nucleair geneeskundige. Vooral als de osteoporose het gevolg is van het gebruik van glucocorticoïden bij reumatische ziekten zal de reumatoloog de behandeling uitvoeren. Als zich heupfracturen of symptomatische wervelfracturen voordoen, wordt de orthopeed ingeschakeld. De internist is in de tweede lijn waarschijnlijk de belangrijkste behandelaar van osteoporose. Oudere, alleenstaande patiënten met een traag herstel of met comorbiditeit worden soms opgenomen in een verpleeghuis.

Zeshonderd ziekenhuisopnamen voor osteoporose in 2005

In 2005 werd 600 keer iemand in een ziekenhuis opgenomen met osteoporose. Het aantal vrouwen dat wordt opgenomen is ongeveer zes keer zo groot als het aantal mannen. De gemiddelde opnameduur was tien dagen. In 2005 werden 9.009 dagbehandelingen geteld (zie tabel 1).

Aantal klinische opnamen en opnameduur afgenomen

In de periode 1995-2005 is het aantal klinische opnamen voor osteoporose voor mannen met 66% en voor vrouwen met 36% gedaald. Het aantal klinische opnamedagen daalde vooral voor vrouwen nog harder omdat voor vrouwen de gemiddelde opnameduur met 41% daalde in de periode 1995-2005. Voor mannen daalde de opnameduur met 19% (zie figuur 1).

Het aantal dagopnamen is in de periode 1995-2005 sterk gestegen. Er wordt in toenemende mate overgegaan op dagopnames voor korte observaties, om klinische opnames te vermijden. De ziekenhuisprevalentie is in de periode 1995-2004 voor zowel mannen als vrouwen vrijwel constant gebleven (zie figuur 1). De ziekenhuisprevalentie betreft het aantal personen dat één of meer keren per jaar in het ziekenhuis is opgenomen voor osteoporose (zowel klinische opnamen als dagopnamen tellen mee).

Bij bovenstaande trends is gecorrigeerd voor veranderingen in leeftijdssamenstelling en omvang van de bevolking in Nederland.

Tabel 1: Aantal klinische opnamen en opnamedagen, gemiddelde opnameduur (in dagen) en aantal dagopnamen in 2005 voor osteoporose (Bron: LMR).

120 miljoen euro voor de zorg voor osteoporose in 2005

De kosten van de zorg voor osteoporose bedroegen 120,1 miljoen euro in 2005. Dat was 0,2% van de totale kosten voor de gezondheidszorg in Nederland en 2,8% van de totale zorgkosten die gemaakt werden voor ziekten van het bewegingsstelsel en bindweefsel (Poos et al., 2008). Van de totale kosten voor osteoporose wordt 15% door mannen gemaakt en 85% door vrouwen. De kosten zijn het hoogst in de leeftijdsgroep 70-84 jaar (zie figuur 2).

Het grootste deel (45%) van de zorgkosten voor osteoporose was in 2005 toe te schrijven aan genees- en hulpmiddelen. Verder was 30,1% toe te schrijven aan ziekenhuiszorg en medisch-specialistische zorg, 11,6% aan ouderenzorg, en 7,5% aan eerste lijnshulpverleners (zie figuur 3).