Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Heupfractuur
Het letsel, de determinanten en de zorg voor de patiënt

Wat zijn heupfracturen en wat zijn de gevolgen?

Heupfractuur bij oudere ontstaat meestal door val

Een heupfractuur wordt gedefinieerd als een fractuur van het bovenste deel van het dijbeen (de femur). Bij gezonde jongeren en jongvolwassenen komen heupfracturen alleen voor na een ernstig trauma. Bij ouderen komen heupfracturen frequent voor, ook na een relatief gering trauma. Van alle heupfracturen in Nederland is 80% het gevolg van een privé-ongeval bij personen van 55 jaar en ouder. Typerend is een val vanuit staande positie. Ouderen die zelfstandig wonen vallen voornamelijk buitenshuis; 61,4 % in de leeftijdsgroep 65-74 jaar en voor senioren ouder dan 75 jaar valt 55,6% buitenshuis. Ouderen in een verzorgingshuis of aanleunwoning vallen meer binnenshuis, namelijk 79% (CBO, 2004c).

In de ICD-9 worden heupfracturen gecodeerd onder code 820 (en indien de precieze plaats van de breuk niet gespecificeerd is onder 821.00 of 821.10) en in de ICD-10 onder de codes S72.0, S72.1 en S72.2 (en eventueel onder S72.9).

Heupfractuur belangrijke oorzaak van invaliditeit en sterfte

Voor heupfracturen kunnen de volgende opeenvolgende klinische stadia onderscheiden worden:

  • Val met fractuur
  • (Meestal) operatieve ingreep
  • Herstelfase met revalidatie.

Van de ouderen (55 jaar en ouder) die een heup breken, overlijdt bijna 25% binnen één jaar na het oplopen van de heupfractuur (CBO, 2002a). Het is niet bekend in hoeverre het overlijden moet worden toegeschreven aan de slechte gezondheidstoestand die iemand al voor de heupfractuur had. Complicaties en sterfte kunnen worden veroorzaakt door de fractuur zelf, de immobiliteit, de chirurgische ingreep en bijbehorende anesthesie en ook door de vaak aanwezige co-morbiditeit. Slechts een deel van de patiënten is na genezing van de fractuur weer net zo mobiel als daarvoor. Uit onderzoek blijkt dat een jaar na het ontstaan van een heupfractuur 40% van de overlevenden van 55 jaar en ouder volledig is hersteld. Een kwart blijft permanent invalide (CBO, 2002a). Een groot deel van de patiënten moet na de acute fase verzorgd worden in een verpleeghuis of heeft andere hulp nodig. Andere gevolgen van heupfracturen zijn verlies aan zelfstandigheid en verlies aan kwaliteit van leven (Van Schoor, 2003).

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ICD-10
International Classification of Diseases, tenth revision
ICD-9
International Classification of Diseases, ninth revision
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.