Achtergronden en details bij cijfers uit huisartsenregistraties

De cijfers op basis van de huisartsenregistraties

De prevalentie van artrose is geschat op basis van gegevens afkomstig van CMR-Nijmegen e.o., RNH en RNUH-LEO (probleemlijst).

De incidentie is geschat op basis van gegevens afkomstig van CMR-Nijmegen e.o., RNH, LINH en RNUH-LEO (contactregistratie).

Gebruikte codes uit de CMR-Nijmegen: een cluster van E-code 4061 (heupartrose), 4062 (knieartrose) en 4069 (overige artrose; excl. artrose van de wervelkolom). In de LINH, RNH en RNUH-LEO is een cluster gemaakt van ICPC-code L89 (heupartrose), L90 (knieartrose) en L91 (andere artrose; exclusief artrose van de wervelkolom). Hierbij is dus ontdubbeld.

Meerdere oorzaken voor verschillen in de cijfers tussen registraties

De prevalentie- en incidentiecijfers op basis van verschillende huisartsenregistraties variëren vaak aanzienlijk. De oorzaak kan zijn dat het voorkomen van ziekten in de praktijkpopulaties verschilt, maar het kan ook het gevolg zijn van verschillen in de algemene werkwijze van de registraties en de wijze waarop prevalentie- en incidentiecijfers worden berekend. Bovendien kunnen registraties voor bepaalde ziekten specifieke (al dan niet vastgelegde) regels hanteren. Daarom zijn hieronder allereerst de kenmerken van artrose beschreven en de kenmerken van de gebruikte huisartsenregistraties. Daarbij gaat het om kenmerken die van invloed zijn op de wijze waarop huisartsen artrose registreren.

Kenmerken van artrose in de huisartspraktijk

Artrose is een chronische aandoening. Een deel van de patiënten zal (mede) door een orthopeed of reumatoloog worden behandeld. De huisarts is dan wel op de hoogte van de ziekte. Een ander deel van de patiënten zal niet behandeld worden, bijvoorbeeld omdat de klachten nauwelijks verergeren of omdat na een heupvervangende operatie de klachten veel minder worden. Meestal doet echter de huisarts de behandeling, die bestaat uit onder andere advisering en adequate pijnstilling.

details Schattingsmethode incidentie en prevalentie 2007

details Prevalentie, incidentie en sterfte naar leeftijd en geslacht

Specifiek regels van de registraties voor het vastleggen van artrose

Hieronder worden enkele specifieke regels vermeld die de registraties hanteren bij het vastleggen van artrose.

CMR-Nijmegen e.o.

Indien artrose wordt gediagnosticeerd, blijft het gedurende het gehele resterende leven geregistreerd staan, ook als een prothese de klachten verlicht. Als een klein gewricht (bijv. de duimmuis) al tijden geen klachten geeft, wordt de artrose niet meer als prevalent geregistreerd.
Voor zowel de prevalentie als de incidentie gaat het om patiënten (en niet om gevallen).
De diagnose artrose wordt in het merendeel van de gevallen ondersteund door een röntgenfoto.

LINH

Na een gewrichtsvervangende operatie verdwijnt de patiënt mogelijk uit het zicht van de huisarts.

RNH-Limburg

Het RNH gaat uit van probleemlijsten. Over het algemeen worden daarop alleen langdurige problemen geregistreerd.
Artrose komt alleen op de probleemlijst als de patiënt duidelijke functionele problemen heeft of als deze een behandeling volgt. In het verleden werd artrose eerder op de probleemlijst gezet, waardoor de prevalentie mogelijk nogal hoog is in vergelijking met de incidentie.

RNUH-LEO

Bij artrose van alle lokalisaties gaat het voor zowel de prevalentie als de incidentie om patiënten (en niet om gevallen). Bij artrose van de afzonderlijke lokalisaties gaat het om zorgepisoden.
Voor de incidentie worden zowel cijfers uit de contactregistratie als uit de probleemlijstregistratie gepresenteerd, voor de prevalentie alleen uit de probleemlijstregistratie. Op de probleemlijst worden over het algemeen alleen langdurige problemen geregistreerd.
Het is niet bekend waarom de incidentie berekend op basis van de probleemlijst, zo laag is in vergelijking met de berekening op basis van de contactregistratie.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

ICPC: International classification of primary care

Poos MJJC (RIVM), Gijsen, R. (RIVM), Gommer AM (RIVM). Achtergronden en details bij cijfers uit huisartsenregistraties. In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Bewegingsstelsel en bindweefsel\Artrose, 24 juni 2009.