Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Zoeken
Beroepsziekten
Omvang van het probleem

Verschilt het voorkomen van beroepsziekten per bedrijfstak?

Beroepsziekte per bedrijfssector Werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel Werkgebonden psychische stoornissen Werkgebonden ziekten van de huid

Beroepsziekte per bedrijfssector

Veel meldingen van beroepsziekten uit bouwnijverheid en industrie

In Nederland wordt er jaarlijks per 100.000 werknemers gemiddeld 86 keer melding gemaakt van een beroepsziekte. De bouwnijverheid en industrie zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer de helft van alle meldingen van beroepsziekte (zie tabel 1). In een aantal bedrijfssectoren is de dekking van arbozorg echter slecht, zoals in de horeca, landbouw en visserij. Hierdoor zijn deze sectoren die juist bekend staan om hun hoge gezondheidsrisico's, sterk ondervertegenwoordigd in de registratie. Ook zijn er aandoeningen, zoals mesothelioom door asbest of pneumoconiosen (stoflongen) die zich pas na een lange latentietijd openbaren, vaak zelfs na de pensionering van de werknemer. In veel gevallen wordt dan geen verband meer met het werk gelegd. Ook dit type aandoeningen is daarom sterk ondervertegenwoordigd in de registratie.

Voor specifieke beroepsziekten is de verdeling over bedrijfssectoren anders. Hieronder is voor drie groepen van specifieke aandoeningen (werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel, werkgebonden psychische stoornissen en werkgebonden ziekten van de huid) weergegeven hoe de verdeling over bedrijfssectoren is. Ook de beroepsgroepen met het grootste risico zijn hier vermeld.

Tabel 1: Verdeling van beroepsziektemeldingen naar bedrijfssector (Bron: NCvB, 2008).

Sector

Aantal meldingen in 2007

Aantal meldingen per 100.000 werknemersa

Bouwnijverheid

3.487

938

Industrie

605

72

Gezondheids- en welzijnszorg

421

38

Vervoer, opslag en communicatie

261

62

Openbaar bestuur, overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen

258

52

Reparatie van consumentenartikelen en handel

179

16

Verhuur en handel in onroerend goed en zakelijke dienstverlening

159

13

Onderwijs

156

33

Milieudienstverlening, cultuur, recreatie en overige dienstverlening

142

51

Financiële instellingen

125

48

Landbouw en visserij

119

55

Productie en distributie van elektriciteit, aardgas en water

54

107

Horeca

26

10

Winning van delfstoffen

5

58

Sector onbekend en overige

69

Totaal

5.974

86

a) Cijfers zoals bekend bij het CBS op 31 december 2005.

Naar boven

Werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel

Veel werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel vanuit bouwnijverheid en industrie

Vanuit de bouwnijverheid en industrie worden absoluut gezien veel werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel gemeld. Ook relatief (aantal meldingen per 100.000 werknemers) scoort de sector bouwnijverheid hoog (zie tabel 2).

Beroepen waarin werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel veel voorkomen zijn vakkrachten en arbeiders in de mijnbouw, bouwnijverheid, delfstoffenwinning, en industrie (mannen) en administratief medewerker en dienstverlenende en commerciële beroepen (vrouwen). Zie ook tabel 3.

Tabel 2: Bedrijfssectoren waarin relatief veel werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel gemeld worden (Bron: NCvB, 2008).

Sector

Aantal meldingen

Aantal meldingen per 100.000 werknemersa

Bouwnijverheid

1.605

432

Winning van delfstoffen

3

35

Productie en distributie van elektriciteit, aardgas en water

8

32

Milieudienstverlening, cultuur, recreatie en overige dienstverlening

78

28

Industrie

204

24

Landbouw en visserij

23

24

Vervoer, opslag en communicatie

85

20

Openbaar bestuur, overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen

80

16

Gezondheid- en welzijnszorg

113

10

Financiële instellingen

27

10

a) Cijfers zoals bekend bij het CBS op 31 december 2005.

Tabel 3: De vijf beroepsgroepen van waaruit de meeste meldingen van werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel worden gemeld naar geslacht (2002) (Bron: NCvB, 2003).

Beroepsgroep

Aantal meldingen

Percentage van totaal werkgebonden ziekten van het bewegingsstelsel

Mannen

Vakkrachten in delfstofwinning en bouwnijverheid

1.145

59,6

Arbeiders in mijnbouw, bouwnijverheid, industrie en transport

133

6,9

Metaalbewerkers en monteurs

105

5,5

Bestuurders auto, trein, kraan, landbouwvoertuigen

96

5,0

Administratieve medewerkers

72

3,8

Vrouwen

Administratieve medewerkers

140

28,9

Lagere dienstverlenende en commerciële beroepen zonder nadere aanduiding

82

16,9

Elementaire beroepen in verkoop en dienstverlening

31

6,4

Hogere en middelbare landbouw- en paramedische beroepen

28

5,8

Verleners van persoonlijke diensten, veiligheidsemployees

26

5,4

Naar boven

Werkgebonden psychische stoornissen

Veel werkgebonden psychische stoornissen gemeld vanuit gezondheid- en welzijnszorg

Uit de gezondheid- en welzijnszorg komen absoluut gezien de meeste meldingen van werkgebonden psychische stoornissen. Relatief gezien (aantal meldingen per 100.000 werknemers) komen de meeste meldingen echter uit de bouwnijverheid (zie tabel 4).

Tabel 4: Top-5 van bedrijfssectoren waaruit de meeste meldingen van werkgebonden psychische stoornissen afkomstig zijn (% van het totaal) in 2007 (Bron: NCvB, 2008).

Sector

Aantal meldingen

(% van alle psychische stoornissen)

Aantal meldingen per 100.000 werknemersa

Gezondheids- en welzijnszorg

237 (19,9%)

21

Openbaar bestuur, overheidsdiensten en verplichte sociale verzekeringen

136 (11,4%)

27

Bouwnijverheid

134 (11,2%)

36

Onderwijs

118 (9,9%)

25

Vervoer, opslag en communicatie

117 (9,8%)

28

a) Cijfers zoals bekend bij het CBS op 31 december 2005.

Veel werkgebonden psychische stoornissen onder vakspecialisten, administratief medewerkers, en dienstverlenende en commerciële beroepen

Tabel 5 geeft een top-10 van beroepsklassen met de meeste meldingen van psychische stoornissen. Vakspecialisten, administratief medewerkers en dienstverlenende en commerciële beroepen laten het grootste aantal meldingen zien.

Tabel 5: Top-10 van beroepsgroepen met de meeste meldingen van werkgebonden psychische stoornissen in 2007 (Bron: NCvB, 2008).

Beroepsgroep

Aantal meldingen (% van alle psychische stoornissen)

Hogere en middelbare vakspecialisten

181 (15,2%)

Administratief medewerker

114 (9,6%)

Lagere dienstverlenende en commerciële beroepen

110 (9,2%)

Hogere en middelbare landbouw, paramedische beroepen, middelbare verpleegkundigen

99 (8,3%)

Onderwijsgevenden

91 (7,6%)

Administratieve beroepen

88 (7,4%)

Verleners van persoonlijke diensten, veiligheidsemployees

60 (5,0%)

Hogere en middelbare technici en vakspecialisten

50 (4,2%)

Directeuren van kleine ondernemingen en andere managers

42 (3,5%)

Parlementariërs, landsbestuurders, leidinggevende beroepen

38 (3,2%)

Naar boven

Werkgebonden ziekten van de huid

Contacteczeem meest voorkomende beroepshuidaandoening

Uit het ArbeidsDermatosen Surveillance peilstation (ADS) blijkt dat ruim 80% van de gerapporteerde werkgebonden ziekten van de huid contacteczeem betreft (zie tabel 6).

Werkgebonden ziekten van de huid komen veel voor onder monteurs, kappers en verpleegkundigen (zie tabel 7).

Tabel 6: Diagnose-overzicht van de in 2007 door dermatologen gerapporteerde werkgebonden ziekten van de huid in het kader van het peilstation ADS (Bron: NCvB, 2008).

Diagnose

Aantal

Percentage

Contacteczeem

340

81,1

Huidkanker, keratosis (verhoorning)

30

7,2

Overige huidaandoeningen

20

4,8

Contact urticaria

11

2,6

Huidkanker, basaalcel carcinoom

7

1,7

Huidkanker, plaveiselcel carcinoom

4

1,0

Acne / folliculitis (ontstoken haarzakje)

4

1,0

Huidinfecties

2

0,5

Nagels, dystrofie

1

0,2

Tabel 7: Top-10 van beroepsgroepen met de meeste meldingen van werkgebonden ziekten van de huid in 2007, in het kader van het peilstation ADS (Bron: NCvB, 2008).

Beroepsgroep

Aantal

Auto- of liftmonteur

35

Kapper

24

Verpleegkundige

22

Horecamedewerker

18

Bakker

16

Schoonmaker

15

Kweker (planten / bollen)

14

Kok

14

Operator industrie

14

Schoonheidsspecialist

12

Voor meer informatie over het voorkomen van beroepsziekten per beroepsgroep zie ook: Beroepsziekten.nl

Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • NCvB, Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.Signaleringsrapport Beroepsziekten 2003. Amsterdam: NCvB, Academisch Medisch Centrum Coronel Instituut, 2003.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
Spreeuwers D (NCvB), Molen HF van der (NCvB). Verschilt het voorkomen van beroepsziekten per bedrijfstak? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Beroepsziekten, 12 december 2008.
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.7, 22 maart 2012
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.