Op 27 november 2014 is de nieuwe site VolksgezondheidEnZorg.info gelanceerd. In deze site worden Nationaal Kompas Volksgezondheid, Nationale Atlas Volksgezondheid, Zorgbalans, Kosten van Ziekten en Zorggegevens geleidelijk samengebracht tot een compleet en overzichtelijk geheel. Op termijn zullen de oude sites verdwijnen.
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Nationaal Kompas Volksgezondheid
Influenza
Omvang van het probleem

Influenza: Hoe vaak komt het voor en hoeveel mensen sterven eraan?

Circa 300.000 mensen met influenza per seizoen bij huisarts

Per seizoen bezoeken ongeveer 300.000 personen met een influenza-achtig ziektebeeld (IAZ) de huisarts. Dit komt neer op circa 19 gevallen per 1.000 personen per seizoen. Deze schatting is gebaseerd op gegevens voor de seizoenen 2010/2011, 2011/2012 en 2012/2013, afkomstig van de huisartsenregistratie CMR-Peilstations. Een seizoen is hierbij gedefinieerd als de periode van juli tot en met juni van het daaropvolgende kalenderjaar (zie ook: Beschrijving van de gebruikte gegevensbronnen). Tijdens de epidemieën in de periode 1985-2011 was het aantal nieuwe gevallen (incidentie, gebaseerd op aantal huisartsconsulten) van influenza-achtig ziektebeeld 1 tot 6 per 1.000 personen per week (zie figuur 1).

Huisartsenregistraties onderschatten incidentie

Omdat veel mensen hun huisarts niet voor griep consulteren, is de incidentie in de algemene populatie hoger dan blijkt uit de huisartsenregistratie. Naar schatting bezoekt ongeveer 20% van de mensen met typische griepklachten de huisarts (Friesema et al., 2009). De incidentie van influenza-achtig ziektebeeld op basis van het aantal meldingen in de Grote Griepmeting op internet is ongeveer tien keer zo hoog als de incidentie op basis van het aantal huisartsconsulten (Marquet et al., 2006; Friesema et al., 2009).

Figuur 1: Incidentie van influenza-achtig ziektebeeld (per 1.000 personen per week) van januari 1970 tot en met juni 2013 (gebaseerd op aantal huisartsconsulten voor influenza-achtig ziektebeeld) (Bron: CMR-Peilstations).

Influenza-achtig ziektebeeld_incidentie per week_trend_1970-2013

Volgens statistiek 141 mensen overleden met influenza in 2012

In 2012 zijn volgens de CBS Doodsoorzakenstatistiek 141 mensen (51 mannen en 90 vrouwen) overleden met influenza (ICD-10-code J10-J11) als primaire doodsoorzaak. Veruit het grootste deel van deze sterfgevallen (133) betrof mensen boven de 65 jaar.

Sterftecijfers volgens CBS veel te laag voor influenza

De officiële sterftecijfers van influenza zijn ernstig vertekend, omdat het in de statistieken om de primaire (onderliggende) doodsoorzaak gaat en niet om de directe aanleiding van het overlijden. Elk jaar valt de piek van IAZ samen met de winterpiek van de sterfte aan long-, hart- en vaatziekten. Aangenomen wordt dat bij een groot deel van de sterfte aan deze aandoeningen een infectie met het influenzavirus een rol speelt, ook al staat influenza niet vermeld op het overlijdenscertificaat (Crombie et al., 1995). Hoewel beslist niet vaststaat dat de bedoelde oversterfte steeds helemaal op rekening van een influenzavirusinfectie mag worden geboekt, leidt het geheel weglaten van deze sterfte tot een behoorlijke onderschatting van de gevolgen van influenza-epidemieën (Sprenger et al., 1993a; Van Genugten et al., 2001b). Om de ernst van de influenza-epidemie toch in te kunnen schatten wordt gebruik gemaakt van syndroomsurveillance waarbij influenza-activiteit wordt gerelateerd aan ziekenhuisopnamen of sterfte (Mølbak & Mazick, 2013; Van den Wijngaard, 2010).

Onderschatting ziekenhuisopnamen wegens influenza

Volgens gegevens van de Landelijke Medische Registratie (LMR) worden weinig mensen met influenza in het ziekenhuis opgenomen. In 2010 waren er 248 ziekenhuisopnamen vanwege influenza, met een gemiddelde opnameduur van 9,3 dagen. Voor mannen waren er 128 opnamen en voor vrouwen 120. De gemiddelde opnameduur is sinds 1994 (12,8 dagen) afgenomen, maar tussen 2009 (5,7 dagen) en 2010 (9,3 dagen) is het gemiddeld aantal opnamedagen weer toegenomen (Bron: LMR). Er is hier echter sprake van sterke onderrapportage, omdat influenza vaak niet als hoofddiagnose wordt opgegeven en omdat vaak geen virologisch onderzoek wordt gedaan bij patiënten die wegens luchtweginfecties worden opgenomen. Er bestaat in Nederland nog geen surveillance-systeem voor ernstige influenza die ziekenhuisopname noodzakelijk maakt.

Meer cijfers en figuren

Influenza: Incidentie en sterfte naar leeftijd en geslacht (Excel; 276 Kb)

Zie ook:

Naar boven

.

Bronnen en Literatuur

Bronnen

Literatuur

  • Crombie DL, Fleming DM, Cross KW, Lancashire RJ.Concurrence of monthly variations of mortality related to underlying cause in Europe. J Epidemiol Comm Health 1995; 49: 373-378.
  • Friesema IH, Koppeschaar CE, Donker GA, Dijkstra F, Van Noort SP, Smallenburg R, et al.Internet-based monitoring of influenza-like illness in the general population: experience of five influenza seasons in The Netherlands. Vaccine, 2009; 27(45): 6353-7.
  • Genugten MLL van, Heijnen MLA, Jager JC. Scenario-ontwikkeling zorgvraag bij een influenzapandemie. RIVM-rapport nr. 217617004. Bilthoven: RIVM,2001b.
  • Marquet RL, Bartelds AI, van Noort SP, Koppeschaar CE, Paget J, Schellevis FG, van der Zee J.Internet-based monitoring of influenza-like illness (ILI) in the general population of the Netherlands during the 2003-2004 influenza season. BMC Public Health 2006; 6: 242
  • Mølbak K, Mazick A.European monitoring of excess mortality for public health action (EuroMOMO). Eur J Public Health, 2013; suppl 1(23): ckt126.113.
  • Sprenger MJW, Mulder PGH, Beyer WEP, Strik R van, Masurel N.Impact of influenza in mortality regarding age and entity of underlying disease, during the period 1967 to 1989. Int J Epidemiol 1993a; 23: 333-339.
  • Van den Wijngaard C, Van Asten L, Meijer A, Van Pelt W, Nagelkerke NJD, Donker GA et al.Detection of increased severity of influenza infections: associating respiratory hospitalizations and mortality with influenza-like-illness in primary care (in press). American Journal of Public Health, 2010.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

IAZ
Influenza-achtig ziektebeeld
ICD-10
International Classification of Diseases, tenth revision
LMR
Landelijke Medische Registratie (Prismant / DHD)

Definities

Primaire doodsoorzaak
De ziekte of de gebeurtenis waarmee de aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidde, startte. Men spreekt hierbij wel van de onderliggende ziekte of het grondlijden (Bron: CBS).
Nationaal Kompas Volksgezondheid, versie 4.17, 23 juni 2014
© RIVM, Bilthoven / Disclaimer.