Hoe vaak komt het voor en hoeveel mensen sterven eraan?

Circa 261.500 mensen per seizoen bij huisarts

Per seizoen bezoeken ongeveer 261.500 personen met een influenza-achtig ziektebeeld (IAZ) de huisarts. Dit komt neer op circa 16 gevallen per 1.000 personen per seizoen. Deze schatting is gebaseerd op gegevens voor de seizoenen 2006/2007, 2007/2008 en 2008/2009, afkomstig van de huisartsenregistratie CMR-Peilstations. Een seizoen is hierbij gedefinieerd als de periode van juli tot en met juni van het daaropvolgende kalenderjaar (zie ook: Beschrijving van de gebruikte gegevensbronnen). Tijdens de epidemieën in de periode 1985-2009 was het aantal nieuwe gevallen (incidentie, gebaseerd op aantal huisartsconsulten) van influenza-achtig ziektebeeld 2 tot 6 per 1.000 personen per week (zie figuur 1).

Huisartsenregistraties onderschatten incidentie

Omdat veel mensen hun huisarts niet voor griep consulteren, is de incidentie in de algemene populatie hoger dan blijkt uit de huisartsenregistratie. Naar schatting bezoekt ongeveer 20% van de mensen met typische griepklachten de huisarts (Friesema et al., 2009). De incidentie van influenza-achtig ziektebeeld op basis van het aantal meldingen in de Grote Griepmeting op internet is ongeveer tien keer zo hoog als de incidentie op basis van het aantal huisartsconsulten (Marquet et al., 2006; Friesema et al., 2009).

Figuur 1: Incidentie van influenza-achtig ziektebeeld van januari 1970 tot en met juni 2009 ^a (gebaseerd op aantal huisartsconsulten voor influenza-achtig ziektebeeld) (Bron: CMR-Peilstations).

^a Voor een overzicht van weekcijfers na juni 2009, zie: url Nivel: Dossier Griep

Officiële sterftecijfers van influenza veel te laag

In 2010 zijn volgens de CBS Doodsoorzakenstatistiek 24 mensen (10 mannen en 14 vrouwen) overleden met influenza (ICD-10-code J10-J11) als primaire doodsoorzaak. Veruit het grootste deel van deze sterfgevallen (20) betrof mensen boven de 65 jaar (zie ook: details Incidentie en sterfte naar leeftijd en geslacht). De officiële sterftecijfers van influenza zijn echter ernstig vertekend, omdat het in de statistieken om de primaire (onderliggende) doodsoorzaak gaat en niet om de directe aanleiding van het overlijden. Elk jaar valt de piek van IAZ samen met de winterpiek van de sterfte aan long-, hart- en vaatziekten. Aangenomen wordt dat bij een groot deel van de sterfte aan deze aandoeningen een infectie met het influenzavirus een rol speelt, ook al staat influenza niet vermeld op het overlijdenscertificaat (Crombie et al., 1995). Hoewel beslist niet vaststaat dat de bedoelde oversterfte steeds helemaal op rekening van een influenzavirusinfectie mag worden geboekt, leidt het geheel weglaten van deze sterfte tot een grove onderschatting van de gevolgen van influenza-epidemieën (Sprenger et al., 1993a, Van Genugten et al., 2001b). Om de ernst van de influenza-epidemie toch in te kunnen schatten wordt gebruik gemaakt van syndroomsurveillance waarbij influenza-activiteit wordt gerelateerd aan ziekenhuisopnamen of sterfte (Mazick et al., 2010, Van den Wijngaard, 2010).

Weinig ziekenhuisopnamen voor influenza

Er worden weinig mensen met influenza in het ziekenhuis opgenomen. In 2007 waren er 236 ziekenhuisopnamen vanwege influenza, met een gemiddelde opnameduur van 6,7 dagen. Voor mannen waren er 108 opnamen en voor vrouwen 128. De gemiddelde opnameduur is sinds 1995 met ongeveer drie dagen afgenomen (LMR). Ook hier is sprake van onderrapportage omdat influenza vaak niet als hoofddiagnose wordt opgegeven.

In najaar 2009 griepepidemie met nieuw pandemisch virus

In 2009 zijn wereldwijd, ook in Nederland, mensen besmet geraakt met het Nieuwe Influenza A (H1N1)-virus (ook wel Mexicaanse griep genoemd). In juni 2009 heeft de WHO een grieppandemie afgekondigd, met verspreiding op meerdere continenten. In Nederland was er tussen begin oktober en eind december 2009 sprake van een epidemie. Opvallend is dat het nieuwe Influenza A-virus vooral de jongere bevolking trof. Uit de leeftijdsverdeling van de patiënten die opgenomen zijn met een laboratoriumbevestigde infectie met Nieuwe Influenza A (H1N1) blijkt dat 92% jonger is dan 65 jaar en 50% jonger is dan 20 jaar. De meeste ziekenhuisopnamen betreft kinderen in de leeftijdsgroep 0 tot 4 jaar (27%). Bij 57% van de opgenomen patiënten en bij 90% van de overleden patiënten was sprake van onderliggende medische problematiek (RIVM, 2009e). Tot en met 28 mei 2010 zijn in totaal 2.206 patiënten opgenomen (geweest) in het ziekenhuis en zijn 62 patiënten overleden (RIVM, 2010a).

Voor de stand van zaken met betrekking tot de Nieuwe Influenza A (H1N1) zie:

Deze geven de aantallen laboratoriumbevestigde gevallen Nieuwe Influenza A (H1N1) (Mexicaanse Griep) tot en met 13 augustus 2009 en vanaf 14 augustus de aantallen patiënten die wegens Mexicaanse griep werden opgenomen in het ziekenhuis of overleden.

Zie ook:

Bronnen en Literatuur

Bronnen

CBS Doodsoorzakenstatistiek. Gegevens omtrent de doodsoorzaken van alle in Nederlandse bevolkingsregisters ingeschreven overledenen.
CMR-Peilstations. Continue Morbiditeits Registratie Peilstations Nederland (NIVEL)
LMR. Landelijke Medische Registratie (Dutch Hospital Data).

Literatuur

Crombie DL, Fleming DM, Cross KW, Lancashire RJ.Concurrence of monthly variations of mortality related to underlying cause in Europe. J Epidemiol Comm Health 1995; 49: 373-378.
Friesema IH, Koppeschaar CE, Donker GA, Dijkstra F, Van Noort SP, Smallenburg R, et al.Internet-based monitoring of influenza-like illness in the general population: experience of five influenza seasons in The Netherlands. Vaccine, 2009; 27(45): 6353-7.
Genugten MLL van, Heijnen MLA, Jager JC. Scenario-ontwikkeling zorgvraag bij een influenzapandemie. RIVM-rapport nr. 217617004. Bilthoven: RIVM,2001b.
Marquet RL, Bartelds AI, van Noort SP, Koppeschaar CE, Paget J, Schellevis FG, van der Zee J.Internet-based monitoring of influenza-like illness (ILI) in the general population of the Netherlands during the 2003-2004 influenza season. BMC Public Health 2006; 6: 242
Mazick A, Gergonne B, Wuillaume F, Danis K, Vantarakis A, Uphoff H, et al.Higher all-cause mortality in children during autumn 2009 compared with the three previous years: pooled results from eight European countries. Eurosurveillance, 2010; 15(5): 19480.
RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.Nieuwe Influenza A (H1N1). Overzicht 28 december 2009, week 52. http: //www.rivm.nl/cib/binaries/H1N1overzicht_tcm92-61018.pdf (geraadpleegd 2 juni 2010). Bilthoven, 2009e.
RIVM, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.Stand van zaken Nieuwe Influenza A (H1N1) in Nederland 28 mei 2010. http: //www.rivm.nl/cib/themas/nieuwe-influenza/stand-van-zaken.jsp (geraadpleegd 2 juni 2010) Bilthoven, 2010a.
Sprenger MJW, Mulder PGH, Beyer WEP, Strik R van, Masurel N.Impact of influenza in mortality regarding age and entity of underlying disease, during the period 1967 to 1989. Int J Epidemiol 1993a; 23: 333-339.
Van den Wijngaard C, Van Asten L, Meijer A, Van Pelt W, Nagelkerke NJD, Donker GA et al.Detection of increased severity of influenza infections: associating respiratory hospitalizations and mortality with influenza-like-illness in primary care (in press). American Journal of Public Health, 2010.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

IAZ: Influenza-achtig ziektebeeld
ICD-10: International Classification of Diseases, tenth revision
WHO: World Health Organization; Wereldgezondheidsorganisatie. URL: http://www.who.int

Definities

Primaire doodsoorzaak: De ziekte of de gebeurtenis waarmee de aaneenschakeling van gebeurtenissen die tot de dood leidde, startte. Men spreekt hierbij wel van de onderliggende ziekte of het grondlijden (Bron: CBS).

Hoek W van der (RIVM), Dijkstra F (RIVM), Harbers MM (RIVM). Hoe vaak komt het voor en hoeveel mensen sterven eraan? In: Volksgezondheid Toekomst Verkenning, Nationaal Kompas Volksgezondheid. Bilthoven: RIVM, <http://www.nationaalkompas.nl> Nationaal Kompas Volksgezondheid\Gezondheid en ziekte\Ziekten en aandoeningen\Ademhalingswegen\Influenza, 13 december 2011.