Wat is influenza en wat is het beloop?

Influenza is een aandoening van de luchtwegen

Influenza (ICD-9-code 487; ICD-10-code J10-11) wordt veroorzaakt door het influenza-A- of B-virus. Het is een acute aandoening van de luchtwegen die met name voorkomt in de koude jaargetijden. In Nederland duren deze epidemische verheffingen gemiddeld twee maanden. De incubatietijd van influenza is één tot drie dagen. Gedurende de eerste week van de ziekte is iemand besmettelijk voor zijn omgeving. De infectie verspreidt zich via virushoudende druppeltjes (aërosolen) die door hoesten en niezen of door direct contact met de zieke worden verspreid.

Influenza kent acuut begin met koorts

Het echte ziektebeeld begint vaak met een stijging van de lichaamstemperatuur tot 40 graden Celsius of hoger die gepaard gaat met koude rillingen. Een influenzapatiënt voelt zich ellendig, heeft hoofd- en spierpijn, hoest en/of heeft pijn achter het borstbeen. De koorts duurt bij ongecompliceerde influenza meestal twee tot vijf dagen. Als de koorts verdwenen is, voelt de patiënt zich vaak nog een paar dagen tot weken niet fit. Gezonde mensen doorstaan influenza binnen 1 à 2 weken zonder restverschijnselen.

Influenza gaat soms gepaard met complicaties

Influenza kan gepaard gaan met de volgende complicaties:

• Longontsteking (meestal door bijkomende bacteriële infecties, zie ook: Infecties van de onderste luchtwegen).
• Acute otitis media (middenoorontsteking) bij jonge kinderen.
• Luchtwegstoornissen zoals kroep (ontsteking van het slijmvlies van strottenhoofd en luchtpijp).
• Plotselinge verergering van chronische bronchitis, astma en COPD.
• Spierontsteking (vooral van beenspieren bij kinderen).

Bepaalde complicaties komen meer voor bij sommige groepen

Bepaalde complicaties van influenza komen bij sommige groepen meer voor dan bij andere. Ouderen hebben een verhoogde kans op een permanente vermindering van hun lichamelijke en geestelijke vermogens (Sprenger et al., 1993b). Ook is bij hen de kans op complicaties en een dodelijke afloop sterk verhoogd. Zij overlijden soms aan een secundaire bacteriële longontsteking, maar soms ook zonder dat ze een zichtbare complicatie ontwikkelen. Influenzapatiënten kunnen ook diverse soorten encefalopathie (hersenaandoeningen) ontwikkelen. Meestal genezen deze snel en volledig. Soms echter betreft het een hersenbloeding die blijvende gevolgen kan hebben. Ongeveer éénvijfde van de jonge kinderen die met influenza in een ziekenhuis worden opgenomen, heeft tijdens de koortsperiode convulsies (koortsaanvallen). Zwangere vrouwen lopen een licht verhoogd risico op een ernstige longontsteking. Ook hebben relatief veel influenzapatiënten, of ze nu in het ziekenhuis liggen of thuis verzorgd worden, een abnormaal ECG. Er is dan echter meestal sprake van een onderliggende hartaandoening.

Oorzaak luchtweginfecties niet altijd bekend

Op klinische gronden is het moeilijk om in individuele gevallen een duidelijk onderscheid te maken tussen luchtweginfecties veroorzaakt door influenzavirussen en luchtweginfecties veroorzaakt door andere virussen. In de praktijk wordt daarom vaak de diagnose 'influenza-achtig ziektebeeld' (IAZ) gesteld, dat als volgt is omschreven (Gezondheidsraad, 1996a; LCI, 2003a; Van Essen et al., 2008):

• Acuut begin: vage klachten begonnen hooguit 3-4 dagen eerder.
• Lichaamstemperatuur tenminste 38,0 graden Celsius rectaal.
• Aanwezigheid van tenminste twee van de volgende symptomen: neusverkoudheid, hoest, hoofdpijn, pijn achter borstbeen, spierpijn.

Uit de NIVEL/RIVM-surveillance blijkt dat rond de 30% van de gevallen van IAZ wordt veroorzaakt door het influenzavirus (Dijkstra et al., 2009a).